دکتر مجتبی مقصودی

آوار جنگ 40 روزه بر طبقه متوسط شهری در ایران

سخنرانی دکتر مجتبی مقصودی

بنیانگذار انجمن علمی مطالعات صلح ایران

در نشست: جنگ، طبقه متوسط شهری و آینده اجتماعی

سخنرانان:دکتر مجتبی مقصودی

دکتر روژان حسام قاضی

دکتر مهرداد ناظری

مدیر نشست: دکتر حسین صولتی سروندی

چهارشنبه ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ ساعت ۲۰:۰۰

https://meeting.atu.ac.ir/ch/peace

مقدمه

     اصولا جنگ ها برای توده مردم چیزی جز درد و رنج و آه و خُسران به همراه ندارد و بازندگان اصلی جنگ ها مردم به ویژه مردمان فرودست اند که با پوست و گوشت خود صدمات، لطمات و خسارات ناشی از جنگ را متحمل می شوند؛ در این میان طبقه متوسط اجتماعی به عنوان جزء اصلی این مردم و جامعه، بیشترین فشارها و درد و رنج ها را نه تنها در سیاست های پیشاجنگ، بلکه حین جنگ؛ و به ویژه در دوران پساجنگ تا سال های و چه بسا دهه های متمادی در ابعاد اقتصادی- اجتماعی و روانی متحمل خواهد شد.. جنگ اخیر تأثیری عمیق، چندگانه و ناعادلانه بر طبقه متوسط شهری گذاشته است.

در صورتی که هدف این نشست، بحث دقیق در خصوص موضوع باشد باید موضوع در ابعاد زیر مورد بررسی قرار گیرد:

-          چیستی و کیستی طبقه متوسط شهری در جهان و ابران

-          بررسی خاستگاه نظری و اندیشه ای طبقه متوسط شهری از کارل مارکس تا ماکس وبر، پیر بوردیو، دیوید چینی، میشل سوبل و آنتونی گیدنز و نیز اندیشمندان ایرانی نظیر؛ احمد اشرف، عبدالمعبود انصاری و آصف بیات

-          شکل گیری طبقه متوسط شهری در ایران از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی

-          طبقه متوسط شهری در ایران در بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در سه مقطع شامل 1360 تا 1368 – از 1368 تا 1386  ومقطع سوم از 1386 تا 1405)

-          ویژگی های طبقه متوسط شهری

-          در اهمیت طبقه متوسط شهری

-          گونه شناسی طبقه متوسط شهری در شرایط کنونی

·         طبقه متوسط شهری رو به بالا

·         طبقه متوسط شهری میانه حال

·         طبقه متوسط شهری رو به افول و پایین

·         طبقه متوسط شهری فقیر شده

·         طبقه متوسط شهری خُرد و تحقیر شده در سایه ستم مضاعف

·         طبقه متوسط شهری شکننده(با حدود 20 تا 30 درصد)

·         طبقه متوسط شهری با وضعیت پایدار (با حدود 10 تا 15 درصد)

تحلیل‌ها نشان می‌دهد که این جنگ به جای تحمیل هزینه‌های یکسان، یک "شکاف تورمی" ایجاد کرده است. به زبان ساده، در حالی که طبقه متوسط با افزایش هزینه‌های زندگی دست و پنجه نرم می‌کند، برخی از اقشار کم‌درآمد به دلیل سیاست‌های حمایتی، عملاً قدرت خرید بیشتری پیدا کرده‌اند . به زبان ساده: در جنگی که توپ‌ها بر اقتصاد یک کشور می‌بارد، هیچ طبقه متوسط گسترده‌ای «برنده» نمی‌شود. حداکثر، برخی از اعضای آن یاد می‌گیرند در ویرانه‌ها قلک‌پول بهتری جمع کنند.

جمع‌بندی

به لحاظ سیاسی، طبقه متوسط شهری متحمل سه آسیب شد: حذف فیزیکی (سرکوب)، حذف دیجیتال (قطع اینترنت) و حذف روانی (شکست امید به اصلاحات). حاکمیت برای بقا، هزینه بقا را به قیمت تبدیل این طبقه به جمعیتی خشمگین، ناامید و در حال مهاجرت پرداخت. مشخصا؛ شکست طبقه متوسط، شکست یک مدل زندگی بود: مدلی که بر «مصرفه، ظاهر، راحتی و انزوای فردی» بنا شده بود. در روزهای آرام، این مدل کار می‌کرد. اما وقتی طوفان آمد، معلوم شد این قصر روی شن ساخته شده است.