کارگاه آموزشی پژوهشی
        ۲۰ گام اساسی برای فهم تحولات قومی

مدرس: دکتر مجتبی مقصودی رئیس هیئت مدیره انجمن علمی مطالعات صلح ایران








درج شده در تاریخ جمعه 21 دی 1397
طبقه بندی: اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: کارگاه، آموزش، تحولات قومی، سیاستگذاری، اقوام،
    (این مقاله قبلا از سوی نگارنده - مجتبی مقصودی- در دوماهنامه اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره 149، 150- بهمن و اسفند 1378 منتشر شده بود و اخیرا در سایت آذری ها http://www.azariha.org/ مورد بازنشر قرار گرفت. این مقاله علیرغم گذشت 13 سال از نشر اولیه از انسجام ساختاری و قوت استدلال و تحلیل برخوردار است.)

       منازعات قومی در سطح جهان پس از یك دوره روند نزولی، از دهة 1980 شتاب جدیدی یافت. اگر فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و یوگسلاوی را اوج ستیزه‌های قومی در آخرین دهة سدة بیستم بدانیم، بسیاری از پژوهشگران و اندیشمندان رشته‌های مختلف علوم اجتماعی از منظر خاص خویش سعی در تحلیل و تبیین این درگیری‌ها داشته‌اند. دست‌اندركاران رشتة اقتصادی سیاسی نیز در جهت درك چرایی بروز این بحران‌ها نظریات گوناگونی از جمله نظریة «استعمار داخلی»، نظریة «توسعة ناموزون و نابرابری‌های منطقه‌ای»، نظریة «گزینش عقلانی» و ‌نظریة «مركز ـ پیرامون» را مطرح كرده‌اند كه در این جا به دو نظریة اول می‌پردازیم و در فرصتی دیگر دو نظریة بعدی را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

نظریة استعمار داخلی

    نظریه‌پردازان استعمار داخلی(١) در تئوریزه كردن مباحث و نیز تعمیم روابط نابرابر میان استعمارگران و مستعمرات به حوزة مناسبات داخلی، وامدار اصطلاح «استعمار» به معنای كلی و كلاسیك آن می‌باشند. استعمار در مفهوم كلاسیك، ناظر به استعمار داخلی با گسترش‌طلبی‌های اروپایی‌ها در سرزمین آسیایی، آفریقایی و آمریكایی بوده كه از قرن پانزدهم آغاز شده و عملاً اقتصاد و سیاست جهانی را تحت تأثیر قرار داده است.(٢) استعمارگران اروپایی اعم از پرتقالی، اسپانیایی، بلژیكی، هلندی، انگلیسی و فرانسوی از راه غلبه، كاربرد زور و خشونت با تحت انقیاد در آوردن مردمان بومی، محدود كردن تحرك اجتماعی و سیاسی و تحقیر فرهنگی آنها و استقرار روابط مهتر ـ كهتری، به استثمار مردمان بومی و غارت مواد خام سرزمین‌های یاد شده پرداختند و با فتح بازارهای محلی، روند انقلاب صنعتی و توسعة اقتصادی، سیاسی و اجتماعی در كشورهای خود را سرعت بخشیدند.(٣)


ادامه مطلب

درج شده در تاریخ دوشنبه 15 آبان 1391
طبقه بندی: مقالات، 
برچسب ها: استعمار داخلی، توسعه ناموزون، اقوام، روابط قومی، قومیت،

    در نشست تخصصی رفتار انتخاباتی اقوام در ایران كه در مرکز تحقیقات صدا و سیما برگزار شد، مجتبی مقصودی ضمن تشریح رفتار انتخاباتی اقوام در ایران بیان کرد: تداوم و تناوب قدرت در قالب مبارزات انتخاباتی در جوامع در حال گذار به دموكراسی از حساسیت و ظرافت بیشتری برخوردار است. وی در ادامه به وعده‌های انتخاباتی نامزدها و رسانه‌های ارتباط جمعی اشاره کرد و افزود: رسانه‌های ارتباط جمعی یکی از ابزارهای انعکاس وعده‌های انتخاباتی نامزدها هستند. نخبگان سیاسی بر اساس نویدهایی كه به رأی‌دهندگان خود می‌دهند، انتخاب می‌شوند، وظیفه مطبوعات و وسایل ارتباط جمعی نیز برخورد فعالانه و منتقدانه با وعده‌های انتخاباتی است.

مقصودی با بیان این که جایگاه اقوام در مبارزات انتخاباتی در جوامع در حال توسعه با تکیه بر قومیت شکل می گیرد، خاطرنشان کرد: در جوامع در حال توسعه به دلیل نبود نهادهای مدنی جدید و تشكل‌های واقعی حزبی كه مبتنی بر پایگاه طبقاتی و منافع و اهداف مشترك سیاسی و اقتصادی باشند و سنت‌های ماندگار دموكراسی پارلمانی را شكل بخشند، یارگیری احزاب سیاسی و برنامه‌های انتخاباتی با تكیه بر شكاف‌های اجتماعی، قومی ـ مذهبی و روابط مركز ـ پیرامون صورت می‌پذیرد.


ادامه مطلب

درج شده در تاریخ دوشنبه 22 خرداد 1391
برچسب ها: اقوام، رقتار انتخاباتی، رسانه ملی، مجتبی مقصودی، مطبوعات، قومیت، مشارکت انتخاباتی،

 تحولات قومی در ایران؛ علل و زمینه ها
نویسنده: دکتر مجتبی مقصودی
چاپ دوم، تهران: موسسه مطالعات ملی، 1382
512صص




درج شده در تاریخ شنبه 23 مهر 1390
طبقه بندی: کتاب ، 
برچسب ها: اقوام، قومیت، کردها، عرب ها، بلوچ ها، ترکمن ها، آذری ها، ایران، بحران های قومی، تحولات قومی،
فصلنامه مطالعات ملی؛ سال چهارم، شماره 13، پاییز 1381:  206 - 185
                                                                                                                  
دکتر داود میر محمدی

الف) شناسنامه اثر
   كتاب “تحولات قومی در ایران؛ علل و زمینه‌ها”، تألیف دكتر مجتبی مقصودی در سال 1380 توسط مؤسسه مطالعات ملی با قطع وزیری و در 512 صفحه انتشار یافت و در فروردین 1382 به چاپ دوم رسید. این كتاب متشكل از هفت بخش و 19 فصل است كه منازعات و بحران‌های قومی را از ابعاد سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، روان‌شناختی و تاریخی مورد بررسی قرار داده است. به لحاظ ساختاری، كتاب را می‌توان به چهار قسمت اصلی تقسیم كرد:
1- قسمت نخست كه رویكردی نظری دارد و نویسنده در آن سعی كرده است رهیافت‌های مهم نظری را كه به كمك آن می‌توان بحران‌ها و ستیزهای قومی را تحلیل و تبیین نمود، ارائه نماید. این قسمت از كتاب سه بخش و هشت فصل (239 صفحه) را به خود اختصاص داده است.
2- قسمت دوم، رویكردی عملی و واقع‌گرا دارد. در این قسمت نویسنده كوشیده است بحران‌های قومی تاریخ معاصر ایران را در دو مقطع پس از انقلاب مشروطه (بین دو انقلاب) و بعد از انقلاب اسلامی در قالب دو بخش (بخش‌های چهارم و پنجم) و هفت فصل (فصل‌های نهم تا پانزدهم) بررسی و تشریح كند.
3- در قسمت سوم یافته‌های تحقیق ارائه شده است. نویسنده در این قسمت علل و زمینه‌های بروز بحران‌های قومی در ایران را براساس مدل نظری و مفهومی در قالب یك بخش (ششم) و چهار فصل در 55 صفحه ارائه كرده است.
4- قسمت انتهایی كتاب (بخش‌ هفتم) را جمع‌بندی مباحث، نتیجه‌گیری و پیشنهادات تشكیل می‌دهد كه جمعاً شامل 14 صفحه می‌گردد. و در آخر، كتاب با ارائه فهرست منابع، مآخذ، یادداشت‌ها و نمایه‌ به پایان رسیده است.

ادامه مطلب

درج شده در تاریخ جمعه 22 مهر 1390
طبقه بندی: کتاب ،  نقد، نظر و بررسی، 
برچسب ها: تحولات قومی، اقوام، قومیت، ایران، کرد، عرب، بلوچ، آذری، ترکمن، بحران های قومی،
فصلنامه مطالعات ملی؛ 28، سال هفتم، شماره 4، 1385: 108 - 83        

  مجتبی مقصودی
                                                                                                                            


چكیده :
   برگزاری انتخابات آزاد و عادلانه و وجود رقابت سیاسی یكی از وجوه دموكراسی و مشروعیت نظام‌های سیاسی محسوب می‌گردد كه در جوامع در حال گذار به دموكراسی از اهمیت دوچندان برخوردار است. در این مقاله نویسنده ضمن تلاش برای تبیین ابعاد نظری انتخابات و فرایندهای آن، جایگاه اقوام را در مبارزات انتخاباتی جوامع در حال گذار به دموكراسی تشریح نموده، گام‌های ایرانیان در گذار به دموكراسی و تجربیات تاریخی آنها را برمی‌شمارد، و ضمن دسته‌بندی رویكردهای مختلف نسبت به مشاركت سیاسی اقوام در جامعه سیاسی ایران به سه دسته مونولوگیست‌ها، دیالوگیست‌ها و اپورتونیست‌ها، با دستمایه قراردادن 9 دوره انتخابات ریاست جمهوری، میزان مشاركت مردم دو استان كردستان و سیستان و بلوچستان را مورد تجزیه و تحلیل و بررسی قرار می‌دهد.
كلید واژه‌ها: ‌مشاركت انتخاباتی، اقوام، كردستان، بلوچستان، انتخابات ریاست جمهوری

ادامه مطلب

درج شده در تاریخ یکشنبه 17 مهر 1390
طبقه بندی: مقالات، 
برچسب ها: مشاركت انتخاباتی، اقوام، كردستان، بلوچستان، انتخابات ریاست جمهوری،
درباره


دانشیار رشته علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی - واحد تهران مرکزی
موضوعات
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
مهمترین آسیب پایان نامه های دانش سیاست متاثر از کدام عامل است؟






صفحات جانبی
پیوند ها
ابر برچسب ها
پیوند های روزانه
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

mehfa

فالmehfa.com

mehfa.com

mehfa.com