تبلیغات
سیاست و پژوهش، دکتر مجتبی مقصودی - مطالب گفتگو و هم اندیشی
    اولین همایش بین المللی ضرورت گفتگو در علوم انسانی: مطالعات میان رشته ای

 اولین همایش بین المللی ضرورت گفتگو در علوم انسانی: مطالعات میان رشته ای در دانشگاه خوارزمی در روزهای چهارشنبه و پنج شنبه 25 و 26 آذر ماه برگزار شد. دبیرعلمی این همایش خانم دکتر فاطمه جواهری و انجمن های علوم سیاسی و مطالعات صلح ایران در زمره حامیان همایش بوده اند. از جمله سخنرانان صبح روز دوم بنده بودم که با هم چکیده مقاله مندرج در صفحات 183 تا 186 چکیده مقالات همایش را مطالعه می نماییم.


نهاد سازی انجمنی؛ از گفتگوی درون رشته ای تا گفتگوی میان  رشته ای

(بررسی تجربه دو انجمن علمی)


دکتر مجتبی مقصودی*

     تخصصی شدن علوم در سده های اخیر موجبات پیشرفت و توسعه دانش بشری را فراهم آورده و به تک ساحتی شدن، جزیی نگری و ابزارگرایی علوم کمک رسانده است. در ایران نیز از دو دهه قبل به ویژه از دوران اصلاحات موج تاسیس نهادهای علمی و انجمنی موجبات شکل گیری ده ها انجمن تخصصی را فراهم ساخته و این روند تاسیسی عملا به شکل گیری هویت های متکثر، خرد، تخصصی و منسجم علمی کمک کرده است. ادامه شتابان و گاه رقابتی این رویکرد منجر به ظهور و بروز ده ها انجمن از دل برخی رشته های مادر نظیر؛ مدیریت، جامعه شناسی، روانشناسی، جغرافیا و علوم سیاسی شد. این فرایند ضمن تاثیرات مثبت، برخی آسیب ها نظیر "کاهش نقش مرجعیت نهادی" را نیز بدنبال داشته است.

    از رشته مدیریت؛ انجمن های مدیریت ایران، علوم مدیریت ایران، مشاوران مدیریت ایران، مدیریت دولتی ایران، مدیریت آموزشی، مدیریت راهبردی، مدیریت و برنامه ریزی فرهنگی، مدیریت فناوری، مدیریت اطلاعات ایران و مدیریت پروژه؛ از حوزه علوم اجتماعی؛ انجمن های جامعه شناسی ایران، جامعه شناسی سیاسی، جامعه شناسی آموزش و پرورش، انسان شناسی، جمعیت شناسی ایران؛ از رشته جغرافیا، انجمن های جغرافیایی ایران، ایرانی جغرافیا و برنامه ریزی شهری،  علمی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ایران، ایرانی ژئومورفولوژی و ژئوپلیتیک؛ از رشته روانشناسی؛ انجمن های روانشناسی ایران، ایرانی روان شناسی، روانشناسی بالینی ایران، روانشناسی خانواده ایران، روان شناسی بالینی کودک و نوجوان ایران، روان شناسی اسلامی، روانشناسی اجتماعی و علمی روان شناسی تربیتی ایران و از رشته علوم سیاسی؛ انجمن های علوم سیاسی، روابط بین الملل، مطالعات منطقه ای، مطالعات جهان، جامعه شناسی سیاسی ظهور و بروز یافته اند.

    این مقاله ضمن بررسی فرایند تخصصی شدن علوم و رشته های دانشگاهی و تجلی آن در شکل گیری طیف مختلف و متنوعی از انجمن ها و با اشاره به عملکردهای مثبت هر یک از این انجمن ها به لحاظ؛ توانمند سازی، ظرفیت سازی، کادرسازی، گسترش ارتباطات و گفتگوهای درون رشته ای؛ ظرفیت ها و نیازهای مغفول و کمتر توجه شده میان رشته ای را برای گسترش جامعیت نگری، فهم عمیق و چند بعدی مسایل و مشکلات مورد طرح و کنکاش قرار می دهد.

    این پژوهش ضمن انتخاب روش شناسی کیفی، این نکته را طرح می نماید که با توجه به مشکلات گسترده و مسایل خرد و کلان محلی، ملی، منطقه ای و بین المللی که هیچ یک از نهادهای انجمنی به تنهایی قادر به توصیف، تبیین، پیش بینی و آینده پژوهی و ارائه راهبرد نیستند؛ انجمن های علمی را به گفتگو و هم افزایی دانشی، روشی، بینشی، محتوایی و تجربی واداشته است.  

     این پژوهش مدعی است که انجمن های علمی از زمان تاسیس تا کنون چند مرحله را پشت سرگذرانده اند: انجمن ها در گام اول تلاش نموده اند تا با تکیه بر همه ظرفیت های درون رشته ای هویت یگانه و منحصر بفرد خود را اثبات و توانایی همه جانبه خود را به معرض نمایش بگذارند. اگر وجه غالب گام اول را "هویت یابی علمی- انجمنی" بدون گفتگوی درونی و انتقادی ارزیابی کنیم، در گام دوم انجمن ها با پختگی و درایت در فضای گفتگویی و گفتگوی انتقادی به نقد عملکرد و ارزیابی روشی، دانشی، نظری، محتوایی و بینشی خود پرداختند. ضعف ها و محدودیت های خود را در توصیف، تبیین، آینده پژوهی و هدایت گری دریافتند و به فهمی واقعی از ماهیت و جوهره و ناتوانی های خویش رسیدند. در گام سوم انجمن ها با درک نیاز به دیگر رشته های علمی ضمن توجه به عنصر "شناسایی"  با ملحوظ داشتن "احترام دیگر رشته ها" گفتگوی بین رشته ای را با هدف هم افزایی دانشی، نظری، روشی، توصیفی، تحلیلی و تبینی آغاز نمودند. این مقاله با ملحوظ داشتن گام های سه گانه و فرایند تاسیسی، هویت یابی، تثبیتی و هویتی، وضعیت دو انجمن علوم سیاسی ایران و مطالعات صلح ایران را مورد طرح و بررسی قرار خواهد داد.

 

 

کلید واژه ها: نهاد سازی، گفتگوی میان رشته ای، گفتگوی درون رشته ای، انجمن مطالعات صلح ایران، انجمن علوم سیاسی ایران

·         دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی. واحد تهران مرکزی و رییس هیئت مدیره انجمن مطالعات صلح ایران





درج شده در تاریخ جمعه 27 آذر 1394
طبقه بندی: مقالات،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار، 
برچسب ها: اولین همایش بین المللی ضرورت گفتگو در علوم انسانی، نهاد سازی، گفتگوی میان رشته ای، گفتگوی درون رشته ای، انجمن مطالعات صلح ایران،

گزارش کامل جماران از همایش ملی «گذار از علوم سیاسی غربی به علوم سیاسی اسلامی»؛

سردار نقدی: دانشجویان از بیان انتقادات هراسی نداشته باشند/  رحیم پور ازغدی: لیبرال دموکراسی جاهلانه ترین انتخاب در فرهنگ اسلامی است/  جلیلی: اینکه می گویند سیاست خارجی ایدئولوژی زدایی شود با هیچ منطقی قابل درک نیست



رئیس سازمان بسیج مستضعفین با تاکید بر لزوم بیان نظرات مخالف از سوی دانشجویان در موارد مختلفی همچون اعلام مخالفت با علوم سیاسی غربی، گفت: دانشجویان از بیان انتقاداتشان هراسی نداشته باشند.

به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، سردار محمدرضا نقدی در همایش ملی «گذار از علوم سیاسی غربی به علوم سیاسی اسلامی» که پیش از ظهر امروز در تالار شیخ انصاری دانشکده حقوق دانشگاه تهران برگزار شد‌، اظهار کرد: فرض جوان هایی که وارد دانشگاه های ما می شوند، اسلامی بودن آموزه های مورد تدریس است، در حالی که در اینجا آموزه های سکولاریسم را در تمامی رشته های علوم انسانی آموزش می دهیم.

وی ادامه داد: اشکال تدریس آموزه های سکولاریسم این است که علم سیاست در مبنای سکولاریسم به جدایی دین از سیاست اشاره می کند درحالی که اسلام می گوید سیاست ما عین دیانت ما و دیانت ما عین سیاست ما است. سکولاریسم حجیت را بر اکثریت می داند اما دین حاکمیت را از آن خدا می داند.

رئیس سازمان بسیج مستضعفان تصریح کرد: علم سکولار چنین مطرح می کند که سیاست علم کسب قدرت است و اخلاق و ارزش ها در اینجا نسبی است در حالی که امیرالمؤمنین(ع) می فرمایند "اگر همه دنیا را به من بدهند تا دانه ای را از دهان مورچه ای جدا کنم، هرگز این کار را انجام نمی دهم و راضی نیستم به هر قیمتی قدرت کسب کنم".

سردار نقدی افزود: در دانشگاه های غرب در روابط بین الملل معادله قدرت تدریس می شود، اما قرآن می گوید حق ندارید زیر بار ظلم بروید بنابراین ما با تدریس علم سکولاریستی، دین فرد را از اومی گیریم و این ظلمی است که در حق جامعه مان روا می داریم و نتایج مرتکب شدن چنین گناهی هم آثار اجتماعی مشاهده شده، است.

وی همچنین اظهار کرد: چرا امروز وابسته به تحلیل های ارائه شده از سوی رهبری هستیم؟ چون تحلیلی که ایشان ارائه می دهند هیچوقت از یک تحصیلکرده علوم سیاسی خارج نمی شود. باید توجه داشته باشیم که شعار «نه شرقی نه غربی» در کجای این علوم سیاسی جای دارد و چه کسی می تواند در آن مکتب درس بخواند و به این شعار و همچنین ایستادگی در برابر قدرت ها پایبند باشد.

رئیس سازمان بسیج مستضعفین در بخش دیگری از صحبت های خود، گفت: از نظر ما علم سکولاریستی مردود است؛ چون انسان موجودی پیچیده است که نمی توان براساس علوم تجربی برای آن معادلاتی را تعیین کرد. کادر سازی در بستری از تفکر غربی انجام می‌شود؛ بنابراین همیشه باید مراقب نفوذ باشیم. چون با این تفکر دیپلمات و مدیر پرورش می‌دهیم که هر دقیقه غرب امکان تحت مدیریت قرار  دادن آن را دارد.

وی همچنین تصریح کرد: در علم سیاست 600 عنوان کتاب در حوزه اسلامی داریم‌ که کتاب هایی مبنایی هستند. ما با تدریس نظریه‌های غربی به عنوان نظریه‌های معارض در دانشگاه‌های کشورمان مخالف نیستیم‌، اما دیکتاتوری این است که اساتید غرب‌گرا به دانشجویان اجازه بیان نظرات مخالفشان  در مقابل نظریه‌های غربی را ندهند.

سردار نقدی ادامه داد: تعجب آور است که اساتید غرب‌گرا وقتی که زمان درگیری نیست فتوای تنش و به خیابان آمدن می دهند، اما در دانشگاه که محل تقابل نظریه‌ها است‌، فتوای ممنوعیت می دهند و در این روند دانشجویان سرکوب می شوند و نمی توانند نظراتشان را بیان کنند. البته از دانشجویان هم تعجب می‌کنم که در این موارد هیچ اعتراضی ندارند. باید توجه داشته باشیم که در دانشگاه ها آموزه‌های سکولاریسم در رشته‌های علوم انسانی و به خصوص علوم سیاسی به دانشجویان تدریس می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: ضمن پذیرفتن راهکارهای اساسی معتقد هستیم باید از راه‌های میانبر استفاده کنیم و داشته‌های خود را بشناسیم، اما متاسفانه در این زمینه نوعی خود کم بینی وجود دارد که باید بر آن غلبه کرد. از دانشجویان درخواست می کنم شجاعت داشته باشند و با حضور در عرصه، از نمره صفر و مشروط شدن نترسند.

‌ رئیس سازمان بسیج مستضعفین همچنین افزود: دانشگاه بسیج آماده تعریف چنین دوره‌های دانشگاهی و اجرای آن ها است تا اینگونه ثابت کند در زمینه علوم انسانی بسیار توانمند هستیم و تحقیقات کاربردی خواهیم داشت در حالی که اغلب پایان‌نامه‌های ما در حوزه علوم سیاسی غربی تنها بر روی طاقچه‌ها خاک می خورند.

در بخش دیگری از این برنامه حسن رحیم پور ازغدی عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: برای مشخص تر شدن عنوان این همایش باید به این موضوع بپردازیم که در صحبت از مقایسه مکاتب سیاسی مادی و مکاتب سیاسی الهی، 2 قید وجود دارد که براساس یکی از آن ها علوم سیاسی تعریف و تفاوتش با مکاتب سیاسی مشخص می شود.

وی اظهار کرد: مکتب شامل بحثی علمی می شود که گزاره های عقلی و تجربی نیز به همراه داشته باشد و همچنین گزاره های عمیق تری چون گزاره های سیاسی در درون آن جای بگیرد و اینگونه مبنای دقیق تری پیدا می کند، پس مکتب جای علم نیست.

رحیم پور ازغدی همچنین ادامه داد: می دانیم که در علوم سیاسی غرب، علم واحدی نداریم و مباحث متفاوتی مطرح می شود که در اوایل قرن بیستم گزینش خاصی از بین افرادی محدود صورت گرفت و در نهایت افرادی چون هابز و لاک انتخاب شدند.

وی گفت: این انتخاب در حالی صورت گرفت که فلسفه سیاسی افراد انتخاب شده با هم یکسان نیست و با اینکه از نظر ما فلسفه هر 2 نفر غیرالهی است، اما وجه اشتراکی دارند و آن، وجود نداشتن حکومت الهی به معنای اسلامی اش در هیچ یک از این مکاتب است.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی همچنین تصریح کرد: موضوع مهم دیگری که باید مورد توجه قرار بگیرد، به استاد، دانشجو و کف دانشگاه مربوط می شود به این معنا که باید یک فضای گفتمانی در دانشکده های حقوق و علوم سیاسی ایجاد شود که در راستای آن قدرت اندیشیدن وجود داشته باشد و از نقد هیچ نظریه ای هراس نداشته باشیم.

وی افزود: ما هنوز در حال بحث درباره علوم سیاسی و تدریس آن هستیم در حالی که امروز عمل از نظر جلو افتاده است.

رحیم پور ازغدی در بخش دیگری از صحبت های خود به ظریفیت های موجود در انقلاب اسلامی اشاره و اظهار کرد: انقلاب فرانسه با وجود اینکه نسبت به انقلاب اسلامی ما ابعاد محدودتری داشت و تعداد افرادی که در خلال آن انقلاب به ایران آمدند حتی یک صدم تعداد افراد حاضر شده در خیابان ها برای انقلاب اسلامی هم نمی شد، با این حال فیلم هایی ساختند و کتاب های بیشماری نوشتند و حرف هایی را به اسم این انقلاب بعد ها بیان کردند، تمامی این اتفاقات در حالی رخ داد که ظرفیت های موجود در انقلاب اسلامی بسیار بیشتر بود، اما از این ظرفیت ها به درستی استفاده نکردیم.

وی ادامه داد: یکی از مشکلات موجود در زمینه پرداختن و آموزش علوم سیاسی این است که هیچ گاه به برون داد دانشکده های علوم سیاسی توجه نکردیم و تنها کاری که در این زمینه صورت گرفت، تبدیل کردن چند میلیون افراد دیپلم بیکار به چند میلیون افراد تحصیلکرده بیکار بود که اینگونه اقدامات از گناهان حکومت، شورای عالی انقلاب فرهنگی و دست اندرکاران علوم سیاسی است.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش پایانی صحبت های خود به موانع تفکر علمی سیاسی در دانشگاه ها اشاره کرد و گفت: برخی افراد هنوز فکر می کنند تمامی حرف های علوم سیاسی غرب واحد است در حالی که بسیاری از نظریه پردازان غربی پس از مطرح کردن برخی نظریه هایشان از حرف خود پائین آمدند و نظریات دیگری جایگزین آن ها شد.

وی خاطرنشان کرد: سکولاریسم در غرب انتخاب درستی بود و بهترین انتخاب در برابر کلیسا و مسیحیت، لیبرال دموکراسی است؛ چون در آنجا خدا و معنویتی وجود ندارد، اما وقتی ما در فرهنگی زندگی می کنیم که خدا و معنویت وجود دارد، انتخاب لیبرال دموکراسی بدترین و جاهلانه ترین انتخاب خواهد بود.

اندیشه و سیاست قابل تفکیک نیستند

 در این همایش همچنین عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: علوم سیاسی جدا از اندیشه و تفکر نیست، نمی توان مدعی سیاست بود، اما اندیشه را از سیاست جدا دانست.اندیشه و سیاست لازم و ملزوم هم اند و این 2 به هیچ عنوان قابل تفکیک از هم نیستند. علم سیاست و علوم سیاسی نیز از این قاعده مستثنی نخواهد بود و در این عرصه انتظار بجایی است که این علوم، دروس و آموخته های به دست آمده که در مجموعه های علمی آموزش داده م یشود فایده داشته باشد و بتواند مشکلی را حل کند؛ بر این مبنا عنوان این جلسه موضوعیت پیدا می کند.

سعید جلیلی در همایش "گذار علوم سیاسی غربی به علوم سیاسی اسلامی" که از سوی بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق در تالار شیخ انصاری دانشکده حقوق دانشگاه تهران برگزار شد،‌ با بیان اینکه امروز اندیشه دینی نگاه تمدنی دارد گفت: از مهم ترین دغدغه های کسانی که در عرصه علم فعالیت دارند و در ساحت علم آموزی، علم آموختن و مقام تحلیل هستند. برایشان جدی و اساسی است که علمی که فراگرفته اند مفید است یا خیر. در بسیاری از آموزه های دینی به مراتب یاد شده که خداوند به ما علم نافع عرضه کند و خواست ما هم همین است.

وی بیان کرد: در سطح نظام و دولت و کشورها این دغدغه وجود داردکه ایجاد بسترهایی برای علم آموزی و ترویج و پیشرفت یک رشته علمی را مفید واقع شدن علم برای آن کشور است.

جلیلی با اشاره به مهم‌ترین دغدغه‌های دانشجویان در خصوص  مفید بودن علم، اظهار کرد: همه دولت‌ها و کشورها برای علم آموزی بستر فراهم می‌کنند و توجه‌شان به این نکته است که رشته علمی که به آن می‌پردازند‌، برای دولت ‌،نظام و کشورشان مفید باشد. که علم سیاست هم از این قاعده مستثنی نیست. به خصوص برای دانشجویان این دغدغه مهم است که در بهترین دوران عمر و جوانی علاوه برهزینه های جانبی برای آموختن علم از جان و عمر خود هزینه می کنند. اما مسئله اصلی مفید واقع شدن علم برای فرد، جامعه، و آرمان فرد است.

این فعال سیاسی اصولگرا افزود: علوم سیاسی جدا از اندیشه و تفکر نیست، نمی توان مدعی سیاست بود، اما اندیشه را از سیاست جدا دانست. اندیشه و سیاست لازم و ملزوم هم اند و اینکه در برخی از محافل مطرح می‌شود سیاست خارجی باید از اندیشه دور باشد‌ و باید سیاست خارجی ایدئولوژی زدایی شود با هیچ منطقی قابل درک نیست، چون اندیشه و سیاست قابل تفکیک از هم نیستند.

جلیلی افزود: اینکه گفته شود اندیشه دینی را از سیاست جدا کنیم به لحاظ منطقی ممکن است بتواند مطرح شود اما جدایی اندیشه صرف به صورت قاطع از سیاست غیرمنطقی است. نمی توان بدون روشن کردن ابعاد مبانی اندیشه بی مقدمه وارد سیاست شد؛ از این رو جدا از آنکه آیا اندیشه ای را قبول داشته باشید یا خیر، اندیشه برای خود باید چارچوب و انسجام داشته باشد تا بتوان به آن اندیشه گفت.

وی ادامه داد: این چارچوب ها و منطقی که اندیشه را شکل می دهد مبتنی بر بخشنامه نیست. لذا از گذشته تا امروز عقاید مطرح شده اندیشمندان در عرصه‌های مربوط به اندیشه که نگاه خود را با انسجام ارائه می‌کنند، آن آرمان شهر تعریف می شود و آن نیک فرجام مورد مطالبه شما متفاوت خواهد بود. اما آنچه موجب تفاوت بین اندیشمندان میشود، نوع نگاه آنها به جهان بینی نظری آنها است،زیرا اگر این چارچوب ها قید نشود اندیشه و ابعاد آن شکل نمی گیرد در اینجاست که آرمان شهر تعریف می شود و آن نیک فرجام که مورد مطالبه شما متفاوت خواهد بود.

استاد دانشگاه امام صادق(ع) با بیان این‌که صحبت از علوم اسلامی سیاسی و اندیشه دینی ‌، اقتضائات خاصی دارد، تصریح کرد: اندیشه دینی قدرت ارائه مدل در بین تمام علوم را دارد و همین امر موجب نگرانی غرب شده و دغدغه‌شان این است که اندیشه دینی تکثیر پیدا کند همانطور که در مردم سالاری دینی الگویی ارائه کرد که همه را به چالش کشید. از این رو این راه باید امتداد یابد تا به جهان ثابت شود هدف اندیشه دینی آزادی انسان در شکل واقعی خود است.

جلیلی  با اشاره به مهم‌ترین موضوعات از علم سیاست‌ که مربوط به دولت است‌، گفت:در تعریف دولت مفهوم حکم و طاعت مطرح است و اندیشه دینی هم در این موضوعات بحث‌های دقیق و صریح دارد و حکم و ملک را برای خدا می‌دانند و معتقد است که حکم باید از آن کسی باشد که مبدا ربوبی است و غیر از این را جاهلیت می‌داند. بنابراین جاهلیت مدرنی که امروز به همین مبنا است‌، حکم و طاعت را در جایی قرار می‌دهد که خودش محتاج و ضعیف است.

وی در خصوص در بیانیه‌ رئیس جمهور آمریکا مبنی بر رهبری جهان در قرن آینده گفت:اوباما در بیانیه ای تحت عنوان سند استراتژی امنیت ملی آمریکا مدعی است  آمریکا در قرن آینده هم باید رهبر جهان باقی بماند و برای خود حق قائل شده که اگر در این راه دچار چالش شد از اقدام نظامی یک جانبه و سلاح هسته‌ای استفاده کنند. علوم سیاسی غربی چگونه این واقعیت را می تواند توضیح ‌دهد؟

این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام خاطر نشان کرد: نگرانی غرب از سانتریفیوژ نیست، بلکه نگران تکثر اندیشه و تفکری هستند که روز به روز غنی سازی می‌شود و در راستای مردم سالاری دینی الگو و مدل دارد و با همه توان به پای آن ایستاده. اندیشه اسلامی برای امنیت پایدار مبنا و فرمول جدید دارد و امنیت پایدار را در راستای دو مولفه ایمان و عدالت می‌داند نه سلاح هسته‌ای.

کد خبر: 112636 | تاریخ خبر: 24/09/1394  پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران - تهران



درج شده در تاریخ چهارشنبه 25 آذر 1394
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار، 
برچسب ها: علوم سیاسی غربی، علوم سیاسی اسلامی، محمدرضا نقدی، سعید جلیلی، حسن رحیم پور ازغدی،

ترویج فرهنگ کتاب خوانی پیش نیاز گسترش فرهنگ صلح؛

بررسی موردی منطقه خاورمیانه

    دکتر مجتبی مقصودی*

    هم‌زمان با روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه19 آبان 1394 برابر با 10 نوامبر، به اهتمام انجمن ترویج علم، انجمن مطالعات صلح ایران و انجمن علوم سیاسی ایران و تعداد دیگری از نهادها و موسسات دولتی و غیر دولتی "همایش ملی فرهنگ علم، فرهنگ صلح" در برج میلاد برگزار شد و در نشست های مختلف آن دکتر هادی خانیکی، دکتر نسرین مصفا، دکتر مهدی زارع، دکتر محمد منصور نژاد، دکتر عباس کریمی، دکتر ارسلان قربانی شیخ نشین، دکتر کبری روشنفکر، دکتر زرین زرین دار، دکتر علی شهیدی و دکتر مهدی نصر به ارائه مقالات خود پرداختند. از سخنرانان نشست های عصر دکتر مجتبی مقصودی دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی و رییس هیات مدیره انجمن مطالعات صلح ایران بود که سخنرانی خود را با عنوان "ترویج فرهنگ کتاب خوانی پیش نیاز گسترش فرهنگ صلح؛ بررسی موردی منطقه خاورمیانه " ارائه دادند. با هم متن این سخنرانی را می خوانیم:

     منطقه خاورمیانه دهه هاست که درگیر جنگ، منازعه و ستیز است. قطعا عوامل متعدد ژئوپلیتیک، استراتژیک، ژئو اکونومیک در کنار تعدد زمینه ها و بسترهای داخلی، بازیگران منطقه ای و فرا منطقه ای در بروز و ظهور، استمرار و پیچیدگی این معادله چند مجهولی موثر بوده، این مقاله نیز به تکرار دلایل بروز و استمرار خشونت و درگیری از زاویای مذکور نمی پردازد، که هر یک از مولفه ها موضوع و عنوان ده ها اثر اعم از کتاب، مقاله و سخنرانی بوده است؛ بلکه در تلاش است تا فاصله معنی دار جوامع خاورمیانه با عنصر مطالعه، قهر با کتاب و فقر مطالعاتی را در عرصه بدفهمی ها و کژکارکردی های سیاسی- اجتماعی و فرهنگی در عرصه داخلی، مناسبات محلی و ملی و نیز با همسایگان در سطح جوامع خاورمیانه مورد توجه قرار دهد.

 

وضعیتی پاردوکسیکال در خاورمیانه؛ از خاستگاه تمدن و ادیان الهی تا خشونت ورزی گسترده و عریان

   منطقه خاورمیانه از پیشینه علمی، تمدنی، دینی ویژه ای برخوردار است تا جایی که می توان خاورمیانه را گهواره تمدن بشری نامید. قدیمی‌ترین تمدن‌های تاریخی در منطقه‌ای در بین النهرین به وجود آمدند. سومری‌ها، اکدی ها، بابلی‌ها و آشوری‌ها همه در این منطقه شکل گرفته و رشد پیدا کردند. اولین خطوط الفبا و الفبای بابلی، ظهور دین زرتشت و امپراطوری ایران در این منطقه شکل گرفت. این منطقه خاستگاه مهمترین پیامبران الهی، اولواالعزم و صاحب کتاب است. پیامبرانی که مهمترین رسالت شان اصلاح امور، برپایی جامعه ای عدالت محور و هدایت انسانها بوده است . زادگاه ادیان مهمی چون یهودیت، مسیحیت و اسلام و کتاب های تورات، انجیل و قرآن کریم بوده و مکان های مقدس و متبرک این سه دین نیز در این منطقه قرار دارند. خاورمیانه از نخستین خاستگاه های تمدن جهان بوده و بسیاری از باورها و آیین های جهان، از این جا برخاسته اند.

   خاورمیانه خاستگاه آخرین دین الهی و خاتم انبیاء است. دینی که کتاب الهی مهمترین معجزه رسول اکرم (ص) است قرآن کریم کتاب هدایت و رحمت برای مردم است و همیشه تابنده و حاضر در بین مردم بوده و خواهد بود .  

    در حالی که پیامبر اسلام(ص) امی و درس‌نخوانده بود ولی در قرآنی که برای بشر آورده است به قلم و آنچه می‌نگارد سوگند الهی خورده شده است. خداوند بزرگترین موجود عالم هستی و غیرمتناهی به قلم سوگند می‌خورد که این به معنی عظمت طراز قلم است. که در قرآن کریم خداوند متعال به کتاب و قلم سوگند یاد می کند.

-         یا پیام اسلام با واژه (اقْرَأْ) یعنی (بخوان) شروع شده است در این کلمه اشاره ای است به این موضوع که اسلام دین علم است

جالب است بدانید که در قرآن کلمه (علم) و مشتقات آن بیش از 500 بار تکرار شده است و این نشانگر اهمیت دادن اسلام به مقوله علم آموزی است. پیامبر (ص) یادگیری علم را بر هر زن و مرد مسلمان فرض دانسته است. و انچه که امروز محققان منادی آنند قرآن در 14 قرن پیش به آن اشاره کرده است

یا  خداوند می فرماید: (قُلْ هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَالَّذِینَ لَا یَعْلَمُونَ إِنَّمَا یَتَذَكَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ) (الزمر: 9)

ترجمه :  " آیا كسانى كه مى‏دانند و كسانى كه نمى‏دانند یكسانند؟ تنها خردمندانند كه پند پذیرند"

-         یا پیامبر(ص) که شرط آزادی اسرا را یاد دادن سواد به مسلمانان بی سواد قرار دادند. از اهمیت آموزش و خواندن خبر می دهد.

-         همچنان که روایت از پیامبر اکرم نقل می شود که: «اطلبوا العلم ولو بالصین; دانش بجویید; اگر چه در چین باشد .»

براستی با چنین دین، مسلک و روشی چون اسلام که مردم را این گونه(موکدا)به یادگیری علم و کتابخوانی دعوت می نماید، در زندگی اجتماعی اینچنین از آموزه های اسلام دور افتاده اید و بجای پیوند با ریسمان الهی نه تنها اینگونه پراکنده شده ایم، بلکه به روی هم شمشیر کشیده ایم.

با چنین مقدماتی و طرح این نکته کلیدی که خواندن، نوشتن، قلم، کتاب و علم آموزی این چنین جایگاهی در دین مبین اسلام دارد، چرا خاورمیانه در چنین وضعیت آشفته ای گرفتار است. در عراق، یمن، بحرین، سوریه، لبنان، فلسطین اشغالی و ترکیه. خشونت عریان، جزمیت، دگماتیسم، افراطی گری ها، قساوت ها.... موج می زند. از برادری و اخوت کمتر نشانی باقیمانده است. بنظر می رسد خشونت در سطح منطقه نهادینه شده است از نهاد خانواده و خشونت خانوادگی،خشونت در متون درسی، خشونت در مناسک مذهبی.... تا خشونت های ساختاری، ایدئولوژیک، هنجاری، سیستماتیک و فراگیر از سوی اکثر دولت های منطقه  ...

    مفاهیمی نظیر رواداری، دگر پذیری و تساهل و مدارا توهین سیاسی شده است.نفرت پراکنی و یقه درانی گسترش یافته است، در عوض روشنفکران و حکما و علمای میانه رو و خشونت پرهیز و تساهل مدار به خانه ها خزیده اند...... در یک کلام منطقه اسیر افراطی گرایی لجام گسیخته و سرایت پذیر شده است؟ و خشونت نیز جزیی از زندگی روزمره.... بنظر می رسد آنچه در این میانه ارزشی ندارد جان انسان ها است.

 


ادامه مطلب

درج شده در تاریخ جمعه 22 آبان 1394
طبقه بندی: مقالات،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار، 
برچسب ها: فرهنگ صلح، خاورمیانه، فرهنگ کتابخوانی، سرانه مطالعه، مجتبی مقصودی، انجمن مطالعات صلح ایران،

توافق هسته ای نقطه عطف ورود ایران به دوران جدید


روزنامه اقتصادی تعادل

تاریخ خبر: سه شنبه 1394/8/12..... http://www.taadolnewspaper.ir/print/32195 1/1

گروه ایران|محمد ستاری|

در نشست علمی پسا توافق و سیاست ازسوی كارشناسان بررسی شد

ماه ها مذاكرات هسته یی میان ایران و گروه 5+1 كه به گمان كارشناسان در تاریخ دیپلماسی جهان كم نظیر بوده، فارغ از دستاوردها و تبعات آن، فضایی از گفتمان و بحث های كارشناسی را در بطن اجتماعی و سیاسی ایران به وجود آورده است. در همین راستا و در تازه ترین سلسله نشست های هم اندیشی درمورد توافق هسته یی، انجمن جامعه شناسی ایران نشستی علمی با عنوان «پسا توافق و سیاست» در مركز همایش های كتابخانه ملی برگزار كرد و در آن نظرات چهار استاد علوم سیاسی كشور را درخصوص دوران پسا توافق و تاثیر آن بر سیاست داخلی و خارجی جویا شد.

   دكتر مجتبی مقصودی استاد علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی. واحد تهران مركز و رییس انجمن مطالعات صلح ایران در ابتدای این نشست علمی بااشاره به فرمول های سیاسی كه در همه نظام های سیاسی شمولیت دارد، كار ویژه این فرمول های سیاسی را پیوند دهنده طبقات فرادست و فرودست جامعه همچنین تسهیل كننده مناسبات دانست و گفت: كاركردهای دیگر این فرمول های سیاسی ساده سازی پیچیدگی های دنیای سیاست همچنین فراهم كننده هویت مشترك مشروعیت بخش به عمل حاكمان است. وی با برشمردن سه روایت از دوران پسا توافق در كشور افزود: برخی معتقدند كه هیچ تغییری در مناسبات ایجاد نشده و در همچنان روی همان پاشنه خواهد چرخید. برخی توافق را دوره جدیدی از مناسبات ایران و غرب می دانند و دسته سوم قرائتی بینابینی از این تحول داشته و معتقدند با تعامل می توان به گام های طرف مقابل توجه داشت و ظرفیت بازگشت پذیری نیز وجود دارد.

  دکتر مقصودی بااشاره به روح بدبینانه قانون اساسی نسبت به غرب كه باتوجه به شرایط دوران انقلاب و جامعه جهانی این نگاه غالب شده است، گفت: در شرایط اولیه انقلاب وضعیتی دست داد كه این بیگانه ستیزی دست برتر را داشته باشد، ولی امروز 37سال از آن روزها گذشته و طبقه متوسط جدیدی شكل گرفته كه رویكرد تعامل با جهان را خواستار است و نمونه آن هم آرایی است كه مردم در سال92 به صندوق های رای ریختند.

   در ادامه این نشست دكتر كاووس سیدامامی استاد دانشگاه امام صادق (ع) بااشاره به توافق هسته یی و دوران پسا برجام در كشور گفت:توافق نقطه عطفی است كه می تواند بیانگر ورود ایران به مرحله جدیدی از تاریخ خود باشد. این امر شرایط را برای انواع فرصت ها فراهم كرده و اگر به دلیل نداشتن چشم اندازی درست از سیاست بین الملل نخواهیم از این فرصت استفاده كنیم، قطعا به كشور و نظام سیاسی آن آسیب هایی جدی وارد خواهد شد. وی گفت: با بررسی روند كشورهای توسعه یافته درمی یابیم كه قدرت و تداوم امنیت صرفا اقتدار نظامی نیست، بلكه لازمه این قدرت افزودن به توان اقتصادی و تلاش برای سربلندی اقتصاد كشور است. ما به سبب تحریم ها تنها توانستیم در بخش های دفاعی پیشرفت های خوبی به دست آوریم، اما امروزه با گشایشی كه صورت گرفته، می توان از این فضا برای حركت سریع كشور به سمت توسعه استفاده كرد. سیدامامی با تاكید بر حفظ تمام نهادهای موجود و اتخاذ سیاست جذب حداكثری در كشور تاكید كرد: ارج نهادن به نهادهای سیاسی و اتخاذ رویكرد جذبی در سیاست داخلی عوامل مهمی هستند كه بنا به ضروریات جامعه ایران، اگر به آن پرداخته نشود باید انتظار بحران های اجتماعی را داشت.

    دكتر ابراهیم متقی استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران نیز در ادامه این نشست، ضمن تایید صحبت های سیدامامی گفت: نگاه من این است، زمانی كشور ساخته می شود كه نگاه حزبی و قطبی حاكم نباشد. من معتقدم كه در فضای برجام جامعه ایران به شدت قطبی تر از گذشته شد و در آینده نیز این قطبی شدن تشدید خواهد شد و این امر را می توان از صحبت های مسوولان در رسانه ها متوجه شد. متقی در ادامه در پاسخ به سوال خبرنگار «تعادل» مبنی بر ورود سرمایه گذاران خارجی به كشور در دوران پسا توافق همچنین راهكارهای دولت برای جذب این سرمایه گذاران گفت: دولت محور اصلی خود را بر سیاست خارجی تعریف كرده و معتقد است كه مشكلات اقتصاد ایران مربوط به سیاست خارجی است. معتقدم كه گرچه یك فرصت صد روزه برای تحقق این امر ایجاد شد و در آینده هم تلاش های موثری در این راستا صورت خواهد گرفت، اما با شناختی كه از اقتصاد سرمایه داری دارم كه برای هر كشور در چارچوبی مشخص تقسیم كار انجام داده است، بعید می دانم كه جامعه بین الملل اجازه ورود ایران به سازمان تجارت جهانی و نهادهای اقتصادی منطقه یی و بین المللی را صادر كند.

    دکتر الهه كولایی نماینده سابق مجلس و استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران نیز در این نشست بااشاره به رابطه و كاركرد دوسویه سیاست داخلی و خارجی در عصر جهانی شدن، گفت: مساله مهم ادراك تصمیم گیرندگان به فرآیندهای تغییر است. ایران كشوری است كه اگر هم بخواهیم نمی توانیم از تحولات بین المللی و پیرامونی خود جدا باشیم. در عصر جهانی شدن فضا به گونه یی ایجاد شد كه برخی كشورها مانند كشورهای آسیای شرقی از مزایای آن بهره مند شدند و برخی كشورها هم مانند ما در پرتو تفكرات استكبارستیزی هزینه پرداخت كردند. وی افزود: ظرفیت های ساختاری و نهادی ما قابل چشم پوشی نیست و تمام سیاست هایی كه در طول سه دهه اخیر برای تغییر رفتار ایران شكل گرفته به دلیل همین وزن ژئوپلیتیكی ایران است. متاسفانه ما برخلاف این وزن حركت كرده ایم و یك نمونه آن فروپاشی شوروی و عدم بهره برداری ایران از فرصت های بی نظیری بود كه در مرزهای شمالی كشورمان به وجود آمد.كولایی در پایان گفت: الگوی برجام الگویی است كه می تواند به ما برای تعامل و رابطه با جهان كمك كند، اما نباید فراموش كنیم كه اجرای برجام ساده نخواهد بود و كشورهایی كه تا به امروز از این شرایط سود برده اند به راحتی حاضر به

برهم خوردن نظم موجود نیستند و وظیفه دستگاه دیپلماسی ایران در این زمینه بسیار مهم است.




درج شده در تاریخ پنجشنبه 14 آبان 1394
طبقه بندی: گفتگو و هم اندیشی،  اخبار، 
برچسب ها: پساتوافق و سیاست، توافق هسته ای، مجتبی مقصودی، الهه کولایی، ابراهیم متقی، کاووس سید امامی،

 

کمیته جامعه شناسی سیاسی انجمن علوم سیاسی ایران برگزار می کند

 

 

نشست نقد و بررسی کتاب 

 


جامعه شناسی سیاسی


 شناخت دولت 

 

 

 

با  حضور 

 

 

دکتر مجید توسلی 

 

عضو هیئت علمی  دانشگاه  آزاد اسلامی. واحد علوم و تحقیقات

 

 

دکتر مجتبی مقصودی 

 

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی. واحد تهران مرکز

 

 

 دکتر داور شیخاوندی 

 

نویسنده کتاب 

عضو هیئت علمی دانشگاه  آزاد  اسلامی.  واحد تهران شمال

 

 

زمان: دوشنبه 11 آبان 1394 ساعت 16/30 الی 18

 

 

مکان: دفتر انجمن علوم سیاسی ایران واقع در خیابان انقلاب، خیابان لبافی نژاد،بین خیابان فخر رازی و خیابان دانشگاه، نبش کوچه انوری. پلاک 




درج شده در تاریخ چهارشنبه 6 آبان 1394
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: داور شیخاوندی، مجید توسلی، مجتبی مقصودی، نقد و بررسی کتاب، جامعه شناسی سیاسی: شناخت دولت،

انجمن ترویج علم

با

 مشارکت انجمن مطالعات صلح ایران و انجمن علوم سیاسی ایران

و تعدادی از نهادهای دولتی و غیر دولتی برگزار می نمایند:

هفته ترویج علم

16 تا 21 آبان ماه 1394

 

شنبه 16 آبان ترویج علم و رسانه

یکشنبه 17 آبان ترویج علم و نسل آینده

دوشنبه 18 آبان ترویج علم و تاریخ علم

سه شنبه 19 آبان روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه

چهارشنبه 20 آبان  ترویج علم و زندگی

پنج شنبه 21 آبان ترویج علم و اخلاق علم




درج شده در تاریخ چهارشنبه 29 مهر 1394
طبقه بندی: گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: انجمن مطالعات صلح ایران، روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه، انجمن ترویج علم، هفته ترویج علم،
«صلح با خود» پیش‌شرط «صلح با دیگری»

ایران آنلاین، حمید حبیبی، شنبه 4 مهر 1394، شناسه خبر15293

http://www.ion.ir/News/15293.html
ایران آنلاین / این نشست که می‌کوشید به صلح با رویکردی میان‌رشته‌ای بنگرد، میزبان استادانی همچون دکتر مجتبی مقصودی، رئیس انجمن مطالعات صلح در ایران، دکتر مقصود فراستخواه، عضو هیأت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، سردار دکتر حسین علایی، استاد دانشگاه امام حسین(ع)، دکتر محمد منصورنژاد، ناشر انتشارات جوان پویا و دکتر منصور رحمانی، استاد روابط بین‌الملل دانشکده وزارت امور خارجه بود.نشست «صلح و مطالعات میان‌رشته‌ای» به همت انجمن مطالعات صلح ایران در روز جهانی صلح، 30 شهریورماه، در محل سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد.

جامعه دور افتاده از «کتاب»
دکتر مجتبی مقصودی که به عنوان مدیر انجمن مطالعات صلح در این نشست حاضر شده بود، بیشتر صحبت‌های خود را به اهداف برگزاری این نشست اختصاص داد و با بیان اینکه «کتاب» مهم‌ترین سفیر صلح است، دلیل برگزاری این نشست در محل «سازمان اسناد و کتابخانه ملی» را چنین برشمرد: «جامعه دور افتاده از کتاب و تعقل پرخاشگر است و منطق گفت‌وگو ندارد.»
وی از طرف دیگر صلح را موضوعی جدی دانست که همواره به عنوان دغدغه‌ای میان رشته‌ای مطرح بوده‌است. به زعم او تقریباً تمامی رشته‌ها به نوعی با سطحی از این دغدغه مواجه هستند، از این جهت بر ضرورت انتخاب این موضوع در روز جهانی صلح تأکید نهاد.

چگونه صلح روی می‌دهد؟
در ادامــه دکتـر مقصــود فراستخواه با بیان اینکه مطالعات میان‌رشته‌ای نشانه‌ای از «امید به صلحِ معرفت‌‌شناختی» است، گفت: «سر منشأ بسیاری از جنگ‌های بشریت، جنگ بر سر حقیقت، افکار و اذهان بوده است.» از این رو کوشید تا به این سؤال پاسخ دهد که «چگونه صلح روی می‌دهد؟» او پاسخ به این پرسش را در 10 مورد دسته‌بندی کرد؛ نخست با خود صلح کنیم و بر جزمیت خود فائق آییم. دوم اینکه دیگران را بفهمیم، چراکه بیشتر جنگ‌ها به دلیل عجز ما در «فهم دیگری» است. سوم به درکی از پیچیدگی امور برسیم و بپذیریم که واقعیت می‌تواند ابعاد مختلفی داشته باشد.
فراستخواه عامل چهارم را گذر  از«عینیت‌گرایی خام» دانست. به گمان او، عینیت‌گرایی خام این تصور را در افراد ایجاد می‌کند که آنها همچون آیینه می‌توانند واقعیت‌ها را بازنمایی کنند اما گذر از این (عینیت‌گرایی‌خام)، آنها را به این باور نزدیک می‌کند که تنها با جلوه‌هایی از واقعیت مواجه هستند. او همچنین درک وابستگی به یکدیگر را دلیل پنجم در نظر گرفت و معتقد است صلح مادامی روی می‌دهد که ما بفهمیم زندگیمان به هم وابسته است.
همچنین توسل به «عقلانیت» به عنوان یک فرآیند اجتماعی را که خاصیت گفت‌وگویی دارد ششمین دلیل تحقق صلح برشمرد و معتقد است «عقل» عامل جنگ است ولی ما باید به «عقلانیت» حرکت کنیم.
عضو هیأت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، وحدت در عین کثرت و کثرت در عین وحدت را عامل هفتم تلقی کرد و بر این باور است که صلح وقتی روی می‌دهد که یاد بگیریم با داشتن اختلاف توافق کنیم. او همچنین «درک زیباشناختی از دیگران»، «داشتن حیرت و تحیر» و «پایداری» را به ترتیب عوامل هشتم،نهم ودهم برای تحقق صلح دانست و گفت که برای زندگی پایدار باید صلح برقرار کرد.  او در ادامه علم را نیز صلح‌جو خواند و معتقد است که چون علم، مسأله‌گرا، زمینه‌گرا، نظری، جهان-محلی و ثروتی مشاء و عمومی است، خود می‌تواند از ابزارهای برقراری صلح باشد. از این رو، نگاه میان‌رشته‌ای به مطالعات صلح را رویکردی قابل تأمل دانست.

چه زمانی جنگ رخ می‌دهد؟
دکتر حسین علایی، به زمینه‌های بروز جنگ اشاره کرد که می‌تواند ما را از صلح دور کند. به گمان و نظر او، از دیدگاه علوم سیاسی و نظامی، جنگ وقتی رخ می‌دهد که نخست تعادل میان قدرت و ضعف به هم بریزد و به تعبیری، گروهی سهم بیشتری از قدرت را در مقایسه گروه دیگر داشته ‌باشد. او همچنین برهم خوردن نظم یک منطقه و موازنه قوا در آن را عامل دوم دانست و در این زمینه به زمان فروپاشی نظام دوقطبی در جهان گریز زد و معتقد است که درست از زمانی که علائم این دگرگونی در موازنه قوا در جهان شکل‌گرفت، جنگ‌ها گسترش بیشتری ‌یافتند.
استاد دانشگاه امام حسین(ع) موقعیت ژئوپلتیکی را به عنوان سومین عامل اثرگذار در وقوع جنگ تلقی‌کرد و بر این باور است که اساساً در جوامعی که اهمیت ژئوپلتیک ندارند، جنگ کمتر رخ می‌دهد.
از این رو، معتقد است که اگر می‌خواهیم مطالعات صلح داشته باشیم باید زمینه‌های بروز جنگ را کاهش دهیم.

صلح از منظر روانشناسی اجتماعی
دکتر منصور رحمانی، به صلح از منظر روانشناسی اجتماعی نگریست. وی بر این باور است که انسان‌ها براساس تصویرشان از واقعیت عمل می‌کنند و در این زمینه به سخنی از آلفرد کورزیبسکی (Alfred Korzybski) اشاره کرد که می‌گوید: «انسان‌ها بر اساس نقشه ذهنی عمل می‌کنند نه بر اساس واقعیت» از این رو، به زعم او، این ذهنیت انسان‌ها است که رفتار آنها را می‌سازد و اینجا است که نگرش افراد از واقعیت و تغییر آنها در جهت نهادینه کردن صلح اهمیت می‌‌یابد.
رحمانی معتقد است که اگر به مطالعات صلح به عنوان یک مجموعه بنگریم، می‌توان برای آن سه بعد «دانشی»، «نگرشی» و «مهارتی» قائل شد و مطالعات صلح مادامی می‌تواند در جامعه موفق عمل کند که در کنار تمرکز بر «دانش» بر بحث «نگرش» نیز متمرکز شود.

رهیافتی برای صلح بر اساس متون دینی
در ادامه دکتر محمد منصورنژاد، با بیان اینکه در برقراری صلح صرفاً فهم برآمده از علم و دانش کفایت نمی‌کند، معتقد است که دین نیز در رابطه با صلح می‌تواند رهیافت‌های قابل‌تأمل و اتفاقاً میان‌رشته‌ای ارائه کند. وی در این راستا به تقسیم‌بندی استاد مصطفی ملکیان از اسلام اشاره کرد و گفت: «در اسلام یک، نصوص دینی، درک ما از مسائل را شکل می‌دهد و در اسلام دو، فهم و برداشت علما، فیلسوفان، متکلمان و... . از دین. اما اسلام سه اساساً فارغ از اینکه چه درکی از مسائل داریم به آنچه در عمل انجام می‌دهیم، می‌پردازد.»
از این رو، معتقد است که مفهوم صلح در تمام این مراحل 3 گانه قابل طرح و بحث است اما به دلیل کمبود وقت تنها بر بعد اول متمرکز شد و به صلح در منابع و نصوص دینی پرداخت و گفت: «خداوند در 114 سوره قرآن کریم (بجز در سوره توبه) 113 بار خود را بخشنده و مهربان توصیف کرده ‌است.» وی همچنین تصریح کرد که در قرآن، پیامبر اکرم(ص) نیز «رحمه للعالمین» یعنی رحمتی برای تمام جهانیان معرفی شده‌‌ است و کوشید تا با اشاره به گزاره‌هایی در نصوص دینی بر ضرورت و اهمیت مفهوم صلح و دوستی در دین اسلام تأکید گذارد. این نشست در حالی به پایان رسید که انتظار می‌رفت با توجه به عنوان نشست و چینش سخنرانان، گفت‌و‌گویی میان‌رشته‌ای ‌میان رشته‌ای میان استادان در بگیرد که در عمل چنین امری محقق نشد. اما با این حال، این نشست فرصتی فراهم کرد تا «صلح» از دریچه‌ دانش‌های مختلف دیده و تحلیل شود./روزنامه ایران

 


درج شده در تاریخ شنبه 4 مهر 1394
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: انجمن مطالعات صلح ایران، مطالعات میان رشته ای، صلح از منظر روانشناسی اجتماعی، صلح بر اساس متون دینی، امید به صلحِ معرفت‌‌شناختی، کتاب سفیر صلح،

طرفداران صلح بیشترین قربانی جنگ‌ها هستند

                                                                                            عاطفه شمس

روزنامه اعتماد، سال سیزدهم شماره 3350، اول مهر ص12

  نشست «صلح و مطالعات میان‌رشته‌ای» به همت انجمن مطالعات صلح ایران و اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و كتابخانه ملی، دوشنبه سی‌ام شهریورماه همزمان با بیست و یكم سپتامبر «روز جهانی صلح» در اندیشگاه فرهنگی برگزار شد. حسین علایی از فرماندهان سابق سپاه پاسداران اسلامی و استاد دانشگاه امام حسین(ع)، مقصود فراستخواه استاد دانشگاه تهران و عضو هیات علمی موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، منصور رحمانی عضو هیات علمی دانشكده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه و محمد منصورنژاد دانش‌آموخته علوم سیاسی و علوم حوزوی از مهمانان این نشست بودند. در این مراسم، فراستخواه با برشمردن ١٠ مولفه ذاتی برای پایه‌ریزی و برقراری صلح، تبلور این مفهوم را در مطالعات میان‌رشته‌ای تبیین كرده و تاكید كرد كه خود میان‌رشته‌ای شدن مطالعات، از جنس صلح است. علایی، مولفه‌های مشترك جنگ‌ها را نام برده و در ادامه با بیان زمینه‌هایی كه باعث خاتمه جنگ‌ها می‌شوند حركت دادن زمینه‌های جنگ به سمت صلح با شناخت اندیشه‌های آن مثل گفت‌وگو بر سر مشتركات را راه‌حلی دانست كه به زعم او می‌تواند در چنین نشست‌هایی مورد بررسی قرار گیرد. رحمانی، باب مطالعات میان‌رشته‌ای را از این نشست آغاز كرده و از دیدگاه روانشناسی اجتماعی، تغییر نگرش افراد را مهم‌ترین عامل برای نزدیك شدن به صلح برشمرد و بر نقش انجمن در تحلیل و آموزش افراد تاكید كرد. منصورنژاد، با اشاره به اینكه بحث دانش و معرفت شرط لازم صلح است اما شرط كافی نیست، گفت كه به نظر می‌رسد در مطالعات صلح باید اخلاق، دین، عرفان، ادب و مسائل دیگری را نیز در نظر بگیریم. 

    صلح، مسوولیت اجتماعی مشترك جامعه علمی است
 در ابتدای مراسم، مجتبی مقصودی، رییس انجمن مطالعات صلح ایران با ارایه توضیحاتی در باب فعــالیــت‌های انجمن، دلیل برگزاری این نشست را در اندیشگاه فرهنگی برشمرده و گفت نخستین عامل، ماهیت اندیشگاه فرهنگی است كه از آغاز برای ایجاد مكانی برای تضارب آرا تاسیس شد. دوم اینكه جامعه كتابخوان، اهل تفكر و گفت‌وگو، بدون شك صلح‌طلب و مداراجو است. بنابراین هرجا كه سفره كتاب باز باشد بساط تزویر و خشونت‌گرایی كمتر می‌شود. در نهایت، در ذات كتاب خشونت پرهیزی و آرمانگرایی وجود دارد و امید می‌رود كه با حضور در این مراكز صلح، خشونت‌ورزی كاهش یابد. به عبارت دیگر، كتاب سفیر صلح و دوستی است و كتابخانه ملی این ظرفیت را دارد كه در كاهش خشونت و اقبال به صلح، یاری‌رسان باشد. وی برای موضوع نشست نیز دلایل دیگری داشت و در توضیح اینكه چرا «صلح و مطالعات میان رشته ای» انتخاب شده است، گفت: موضوع صلح یك دغدغه همگانی و میان‌رشته‌ای است و همه از دانشگاهیان، سیاستمداران، عالم دینی، ورزشكاران، هنرمندان و... خواهان آن هستند. انجمن مطالعات صلح ایران نیز می‌كوشد با توجه به این ظرفیت در حوزه مطالعات میان‌رشته‌ای بحثی را آغاز كرده و همه رشته‌های دانشگاهی را شریك این بحث كند. مقصودی با تاكید بر جدی بودن بحث صلح در جامعه افزود: جامعه دانشگاهی ما بیش از گذشته دغدغه صلح را دارد و می‌كوشد مزایای صلح و  راه‌های كاهش هزینه‌های جنگ را بسنجد و با راهكارهای عملگرایانه خود را از جنگ و درگیری دور بسازد و این تكاپوی علمی ارزشمند است. همچنین جامعه ما كمتر زمانی در تاریخ، چنین دیپلمات‌های ورزیده‌ای را به خود دیده است كه موضوع صلح در دستور كار آنان بوده و تا این حد دغدغه صلح و منافع ملی را داشته باشند. گرچه در كنار این صلح‌خواهی نیز نیروهایی آشكارا بر طبل جنگ می‌كوبند و جهان، به ویژه خاورمیانه آبستن حوادث زیادی است. در این میان، نیروهای صلح‌خواه میانداری می‌كنند و انجمن صلح مطالعات ایران نیز با همین دغدغه پا به عرصه وجود گذاشته است. به نظر می‌رسد این وضعیت، مسوولیت مشتركی را به جامعه علمی تحمیل می‌كند و این مسوولیت مشترك اجتماعی و علمی چیزی نیست جز ظرفیت‌سازی برای صلح و تولید ادبیات ضدخشونت‌ورزی. به عبارت دیگر، تلاش مشترك ما چیزی نیست جز صلح و همه رشته‌های دانشگاهی می‌توانند در پیشبرد معنا و مفهوم صلح، تولید ادبیات و حتی چشم‌انداز‌سازی، كمك‌كننده باشند. صلح چه به مثابه یك واقعیت اجتماعی، چه به مثابه یك مساله اجتماعی و چه به مثابه یك دغدغه، آرمان، هدف غایی و حتی یك نیاز اولیه، دستمایه مطالعات میان‌رشته‌ای است. به همین دلیل ما نیز باید با توجه به ظرفیت‌ها و حوزه مطالعاتی خود به غنی‌سازی این حوزه كمك كنیم. امید می‌رود با آغاز فعالیت مراكز دانشگاهی، فعالیت انجمن نیز به طور جدی‌تر و با انرژی بیشتری دنبال شود. 
انجمن مطالعات صلح ایران، طی سه ماه گذشته مجوز فعالیت خود را دریافت كرده و پس از برگزاری انتخابات مجمع عمومی در بیست و هفتم خردادماه، فعالیت خود را آغاز كرده است. آدرس سایت این انجمن نیز  www.ipsan.ir است كه در حال حاضر پل ارتباطی انجمن با علاقه‌مندان به صلح محسوب می‌شود. 

آغاز صلح در بیرون، صلح با خویشتن است
 مقصود فراستخواه، استاد دانشگاه تهران، به عنوان نخستین سخنران موضوع بحث خود را «مطــالعــات میان‌رشته‌ای، نشانه‌ای از امید به صلح معرفت‌شناختی» اعلام كرد و گفت كه من فرضی دارم كه نشان می‌دهد بخش بزرگی از صلح بشریت یا به عبارتی تجربه صلح، موكول به یك صلح معرفت‌شناختی است، منتها می‌خواهم ارتباط مطالعات میان‌رشته‌ای با مطالعات صلح را بیان كنم. به تصور من، انسان‌ها به بهانه‌های زیادی با یكدیگر جنگیده و می‌جنگند؛ بر سر قدرت، سرزمین،  ثروت، منزلت و... اما یك جنگ بزرگ‌تر، جنگی بود كه آنها بر سر حقیقت با یكدیگر داشتند. شاید منشا بسیاری از جنگ‌های ما در كوچه‌ها و خیابان‌ها و در زمین و آسمان و دریاها، جنگ‌هایی بود كه در افكار و اذهان خود با یكدیگر داشتیم. اگر سری به ما نشان داده شود، می‌فهمیم كه وحدت داریم و براساس سوءتفاهمات بسیار مبتذلی با هم می‌جنگیم،اما در پس آن انواع سوءتفاهمات وجود دارد. وی با طرح این پرسش كه چه اتفاقی سبب می‌شود ما با یكدیگر صلح می‌كنیم، چرا صلح روی می‌دهد یا برعكس، گفت نخستین اتفاق در ایجاد صلح، صلح كردن با خود است. آغاز صلح در بیرون، صلح با خویشتن است. بیشتر تندخویی‌ها و جنگ‌های ما در بیرون با دیگران ناشی از جنگی است كه با خود داریم. كسی كه با خود به وحدت می‌رسد و ظرفیت‌های خود را می‌شناسد با خود صلح می‌كند و دیگر در بیرون زمینه‌ای برای ستیزه و پرخاشگری او باقی نمی‌ماند. دومین اتفاق، فهم غیر است. دیگری را می‌فهمیم، حتی آنگاه كه با خود صلح كرده‌ایم خود را نیز به عنوان دیگری می‌فهمیم. اساسا تفكر، گفت‌وگوی درونی است و خصیصه گفت‌وگویی دارد، حداقل وقتی با خود تفكر می‌كنیم گفت‌وگو آغاز می‌شود. وقتی دیگری را می‌فهمیم صلح آغاز می‌شود. بیشتر جنگ‌ها و ناآرامی‌ها ناشی از عجز از فهم دیگری است. وقتی متوجه شویم كه انسان‌های دیگر نیز چون ما دلایلی برای كارهای خود دارند- نیاز نیست حتما این دلایل را درست بدانیم- فهم دیگری صورت می‌گیرد. در پی آن، تطابق دادن دلایل دیگران با دلایل خود یا با عقل و منطق، نیاز به گفت‌وگو دارد و گفت‌وگو یعنی صلح. طبق رهیافت‌های معرفت‌شناختی، هر توصیفی پیوسته ناتمام است. فهم اینكه توصیف من هرگز تمام نمی‌شود و همواره چیزهایی می‌ماند كه دیگران باید آن را پی‌جویی كنند یعنی فهم غیر. دیگر اینكه معنا در غیاب مولف است؛ وقتی من چیزی را تالیف می‌كنم تنها در غیاب من و در گفت‌وگو معنا پیدا می‌كند. سومین اتفاق، درك پیچیدگی است و درك اینكه امر واقع پیچیده است. چهارمین رویداد، گذر از عینیت‌گرایی خام است. ما می‌اندیشیم كه ذهن ما همچون آینه نمایانگر واقعیت امور است. وقتی از این عینیت نارس عبور می‌كنیم می‌فهمیم كه ارتباط ما با واقعیت مطلق نیست . 
پنجمین آن، درك وابستگی متقابل زندگی ما به یكدیگر است. در زبان علوم سیاسی، زمانی دو گروه، دو ملت یا دولت با یكدیگر صلح می‌كنند كه می‌دانند زندگی‌شان به هم وابستگی جدی دارد. فهم این وابستگی به معنای یافتن نقطه تعادلی برای تامین منافع هر دو طرف بازی است. مساله ششم، عقلانیت به جای عقل است. یكی از علت‌های جنگ اتفاقا عقل است. «عقل‌های كل» با هم می‌جنگند اما عقلانیت یك فرآیند اجتماعی است. عقلانیت یعنی یك فرآیند اجتماعی گفت‌وگو است. یك فرآیند اجتماعی و شبكه‌ای كه از طریق آن عقلانیت اتفاق می‌افتد، یعنی همیشه جنبه نسبی دارد و ما در ارتباط با دیگران می‌توانیم عقلانیت خود را به اشتراك بگذاریم؛ عقلانیت یعنی صلح. یعنی خرد یك سرشت جمعی و ارتباطی دارد. هفتمین اتفاق، توافق اختلافی یا وحدت در كثرت است. یاد گرفتن اینكه می‌توان با وجود اختلاف توافق كرد. برخی فكر می‌كنند توافق به معنای دست شستن از اختلاف است اما این گونه نیست. اتفاقا یكی از عواملی كه منشا جنگ می‌شود وحدت است. هشتم، زیبا‌شناسی است یعنی یك درك زیبا شناختی از غیر و از صحبت‌های دیگران. نهم، حیرت است. كسی كه تحیر ندارد صلح نمی‌كند. نگاهی پدیدارشناسانه به داستان‌های صلح تاریخی نشان می‌دهد كه طرف‌ها دچار حیرت و پایداری شده‌اند، در واقع ما وقتی صلح می‌كنیم كه پایداری را بفهمیم . 
فراستخواه ادامه داد: همه این عوامل، رشحه و بهره‌ای در سپهر مطالعات میان‌رشته‌ای است. در میان رشته گرایی، صلح وجود دارد، در میان‌رشته‌گرایی پیچیدگی را می‌فهمیم و اثبات‌گرایی قابل‌درك نیست. میان‌رشته‌گرایی حاصل تحولاتی است كه در تاریخ علم و نسل‌های علمی اتفاق افتاده است. تا پایان قرن ١٨ موج اول علم بود و تنوع و تخصص‌گرایی اندكی وجود دارد. موج دوم علم، از قرن ١٩ و بخش بزرگی از قرن بیستم را شامل می‌شود كه در این موج طبقه‌بندی و تخصص زیاد می‌شود. موج سومی كه ما در حال حاضر آن را تجربه می‌كنیم از اواخر قرن ٢٠ آغاز شده است. در موج سوم، ساختار علم درختی نیست بلكه به شبكه‌ای بدل می‌شود و نگاه كل‌گرا است، به عبارت دیگر همه دیده می‌شوند و این صلح است. مساله دیگر، علم سبك یك و سبك دو است. در علم سبك دو روندهایی وجود دارد؛ از جمله اینكه علم سبك دو مساله‌گرا است، علم مساله‌گرا علم صلح است. علم زمینه‌گرا علمی است كه به متن حساس است، علم صلح است. علمی است كه جهانی و محلی می‌بیند و این صلح است. علم را ثروت مشاع می‌داند كه افراد تنها در آن مشاركت می‌كنند. 
وی افزود: مساله دیگر علم بزرگ و علم كوچك است. درك دسولا پرایس در كتاب «علم كوچك، علم بزرگ» خود به این نتیجه می‌رسد كه ما وارد یك دوره علم بزرگ می‌شویم. وی با شمارش‌هایی كه انجام می‌دهد نشان می‌دهد كه در دوره حاضر-یعنی سال ١٩٩٢ كه كتاب را می‌نوشته- از هشت دانشمند بزرگ تاریخ هفت نفر آنها زنده هستند. این نشانگر ورود به دوره علم بزرگ است كه یكی از ویژگی‌های آن، میان‌رشته‌گرایی است و یكی از عواملی كه در مطالعات بین‌رشته‌ای وجود دارد و به صلح كمك می‌كند وحدت در كثرت و كثرت در وحدت است. 
فراستخواه در پایان گفت: وقتی ما پای معنا را می‌گیریم و از صورت‌ها عبور می‌كنیم به صلح می‌رسیم. در معانی، امكان هم فهمی و گفت‌وگو فراهم می‌شود. كسانی مثل ماری‌هسه و دیگران با پیوندگرایی این وحدت در كثرت و كثرت در وحدت را توضیح داده‌اند. علوم با تمام كثرت برای وصل كردن آمده‌اند بنابراین مطالعات بین رشته‌ای یك امید معرفتی به ما می‌دهد و نشانه‌ای است از اینكه می‌تواند در حوزه معرفت، صلح و گفت‌وگو اتفاق بیفتد. 

    همه به دنبال صلح هستند حتی كسانی كه جنگ را آغاز می‌كنند
حسین علایی، استاد دانشگاه امام حسین (ع) با تاكید بر اینكه در طول هشت سال جنگ تحمیلی مردم ما و همچنین مردم منطقه ارزش و اهمیت صلح را درك كردند، گفت: طبیعی است كه در هیچ اندیشه‌ای و در هیچ كجای جهان كسی از جنگ استقبال نمی‌كند و همه به دنبال صلح هستند حتی كسانی كه جنگ را آغاز می‌كنند اما واقعیت تاریخ بشر این است كه جنگ‌ها بیش از صلح‌ها و دوران آرامش بوده است. وی در تبیین اینكه چرا جنگ اتفاق می‌افتد چند عامل مهم مشترك بین جنگ‌های بزرگ تاریخ را از دیدگاه علوم سیاسی، علوم ژئوپولتیك و علوم نظامی برشمرد. نخستین عامل، مساله قدرت و ضعف است. وقتی تعادل بین این دو به هم می‌خورد و احساس برتری و قدرت در جایی به وجود می‌آید و حس می‌كند كه طرف، ملت یا دولت مقابل در موضع ضعف قرار دارد خطر بروز جنگ به‌شدت افزایش پیدا می‌كند و اگر ما به فلسفه تشكیل نیروهای مسلح در تمام دولت‌ها و ملت‌ها توجه كنیم، می‌بینیم كه همه آن را برای جلوگیری از جنگ ایجاد كرده‌اند نه برای جنگیدن اما زمانی كه احساس قدرت به‌وجود می‌آید با همین نیروهای مسلح می‌جنگند. یكی از دلایلی كه عراق جنگ را علیه ایران آغاز كرد نیز همین عامل است. اگر تنها به نقشه دو كشور ایران و عراق نگاه كنید این سوال پیش می‌آید كه چگونه كشور كوچكی مثل عراق كه از هر نظر یك سوم ایران است جسارت حمله به كشوری مثل ایران را پیدا می‌كند. دلیل آن، احساس قدرت عراق بود و این تصور كه اگر جنگی را آغاز كنند به پیروزی می‌رسند. 
دومین عامل، برهم خوردن موازنه بین قواست. شاید در مولفه اول این امر مستتر باشد اما از زاویه دیگری به آن می‌نگریم. به هم خوردن موازنه قوا الزاما بین طرفین درگیری نیست بلكه بین ساختارهای سیاسی در یك منطقه است. وقتی نظم موجود در یك منطقه به هر دلیل به هم بریزد امكان وقوع جنگ و دور شدن از صلح و آرامش بسیار محتمل خواهد شد. در جنگ ایران و عراق نیز همین اتفاق افتاد. وقتی نظام دو قطبی - امریكا و شوروی- به سمت فروپاشی حركت می‌كند یا در نظمی كه در منطقه آنها به وجود آورده‌اند خلل ایجاد می‌شود جنگ آغاز می‌شود. وقتی انقلاب اسلامی در ایران پیروز و ایران از حوزه نفوذ یكی از كشورهای حاكم بر منطقه خارج شد خلأ موازنه قوا به وجود آمد و پر نشدن این خلأ جنگ را ناگزیر می‌كرد. بعد از پیروزی انقلاب بسیاری از ملت‌های اطراف ما به ویژه ملت عراق احساس خوشحالی می‌كردند و این را نشانه‌ای برای صلح بیشتر می‌دانستند اما این اتفاق نیفتاد. در تمام جنگ‌ها نیز بیشتر قربانیان از طرفداران صلح هستند. مساله سوم، بحث ژئوپولتیك است. در كشورهایی كه اهمیت ژئوپولتیك ندارند كمتر جنگ اتفاق می‌افتد. در كشورهایی كه حوزه جغرافیایی آنها به گونه‌ای است كه تاثیر در قدرت منطقه‌ای یا جهان دارند امكان جنگ بیشتر است. خاورمیانه یكی از این مناطق است كه سال‌هاست از درگیری نجات پیدا نمی‌كند. همه مردم جنگ‌های نیابتی را انجام می‌دهند یا قربانی آن هستند كه بر سر منابع ژئوپولتیك است. برخی تحلیل‌ها می‌گویند كه در آینده در خاورمیانه جنگی بزرگ برسر منابع خواهیم داشت كه مهم‌ترین آن مساله آب است. شاید بتوان گفت در گذشته ژئوپولتیك منطقه ما رقابت و درگیری برسر منابع انرژی را تشدید می‌كرد اما امروز احساس می‌كنم از این حوزه دور می‌شویم و می‌توان گفت كه مساله آب مساله مهمی است. اینجا مولفه دیگری را به عوامل بروز جنگ اضافه می‌كنم و آن جنگ بر سر منابع محدود است. 
وی با اشاره به اینكه ملت‌ها همه به دنبال صلح و آرامش هستند، افزود: متاسفانه بالاترین هزینه‌ای كه دولت‌ها ، چه دولت‌های ضعیف از نظر منابع مادی و چه قوی انجام می‌دهند هزینه برای نیروهای مسلح و بودجه‌های نظامی است. به طور مثال در حال حاضر امریكا كه بزرگ‌ترین قدرت اقتصادی جهان است ٥٠ درصد بودجه نظامی جهان را برای نیروهای مسلح خود هزینه می‌كند. طبیعی است كه این هزینه عظیم حتی اگر برای این باشد كه جنگ رخ ندهد خود عامل جنگ است. پس اگر قرار است به سمت صلح حركت كنیم و در این حوزه مطالعه‌ای صورت دهیم باید به سمت مطالعه كاهش زمینه‌های بروز جنگ حركت كنیم. به سمت خروج از درگیری‌هایی كه بر اساس این چهار عامل صورت می‌گیرند.  
وی با بیان اینكه ملت‌هایی موفق هستند كه بعد از اینكه جنگی آغاز شد سازوكارهای رسیدن به صلح را بیابند و برای آن برنامه‌ریزی كنند، افزود: اینك سوال دیگری كه مطرح می‌شود این است كه چه زمانی جنگ‌ها خاتمه می‌یابند؛ اول، زمانی كه زور یك طرف آنقدر زیاد می‌شود كه دیگری را وادار به تسلیم می‌كند. دوم، زمانی كه طرفین به یك موازنه قوا در جنگ می‌رسند و احساس می‌كنند هیچ یك نه برنده خواهند بود و نه بازنده جنگ خاتمه می‌یابد زیرا جنگ‌ها ظرفیت تداوم درازمدت را ندارند به قدری منابع را می‌بلعند كه امكان ادامه آن وجود ندارد. سوم، مداخله یك قدرت بیرونی یا یك مجموعه بیرونی كه طرفین را وادار به خاتمه دادن جنگ می‌كنند و من فكر می‌كنم در بسیاری از جنگ‌ها این عامل ختم‌كننده بود. پایان جنگ عراق با ایران نیز به این شكل بود. علایی در پایان افزود: نكته مهم این است كه همه كسانی كه می‌جنگند در واقع برای رفع فتنه جنگ می‌جنگند و همه به دنبال صلح هستند. اما اینكه چگونه می‌توان به صلح رسید نیازمند تغییر در معرفت و شناخت نیل به صلح است اگر در اندیشه‌ها تغییرات ایجاد شود سریع‌تر به صلح می‌رسیم و مهم‌ترین موضوع معرفتی برای رسیدن به صلح، تغییر در تفكر پیروان ادیان و ایدئولوژی‌هاست. اگر آنها تكیه بر مبانی صلح تفكر الهی بكنند بشر زودتر به صلح می‌رسد اما متاسفانه گاه می‌بینیم به بهانه حمایت از دین الهی به جنگ روی‌می‌آورند و ما اكنون در خاورمیانه اسیر چنین وضعیتی هستیم. 

   برای ایجاد صلح، نگرش‌ها را باید تغییر داد
منصور رحمانی، عضو هیات علمی دانشكده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه، با تمركز بر بحث «مطالعات صلح و تغییر نگرش ها»، سوال خود را این گونه مطرح كرد كه چگونه می‌توان در نگرش‌ها تغییر ایجاد كرد. وی با تاكید بر اینكه مطالعات صلح یك حوزه میان‌رشته‌ای است، افزود: بهترین پیش‌بینی آینده این است كه شما آن را بسازید. زمانی كه قدرت اساس روابط بین انسان‌ها و به ویژه دولت‌ها می‌شود در نتیجه قدرت‌طلبی یكی از عوامل مهم در این ارتباط خواهد بود كه ممكن است به جنگ منجر شود. آلفرد كورزیبسكی جمله معروفی دارد كه می‌گوید ما انسان‌ها بر اساس نقشه ذهنی رفتار می‌كنیم نه بر اساس واقعیت. هر اتفاقی در جهان می‌افتد رسانه‌ها در اینكه نقشه این اتفاق در ذهن ما ساخته شود، نقش مهمی دارند و این ذهنیت افراد است كه رفتار آنها را شكل می‌دهد. بنابراین نقشه مهم‌تر از واقعیت است. نگرش مهم است و اینكه بتوان در آن تغییراتی ایجاد كرد نیز اهمیت دارد. نكته این است كه در مقابل آنچه در بیرون اتفاق می‌افتد هر كس برداشت خاصی دارد و آن را از یك فیلتر می‌گذراند. این فیلتر سه كار انجام می‌دهد؛ ابتدا بخشی از داده‌ها را حذف، بخشی را تحریف می‌كند و بخشی را تعمیم می‌دهد. عوامل مختلفی در این پردازش نقش دارند؛ تجربیات شخصی، تحصیلات، شرایط اجتماعی و... اما زمانی این امر بر رفتار شما تاثیر خواهد گذاشت كه ممكن است مطالعات صلح بر دانش متمركز شود اما مهم نگرش افراد است و كار مهمی كه انجمن می‌تواند انجام دهد اثر بر این تغییر نگرش است. می‌توان نگرش انسان‌ها را تغییر داد و انجمن می‌تواند در بخش تحلیل و آموزش افراد نقش مهم داشته باشد بنابراین وقتی جلسه‌ای برگزار می‌شود باید به این دو امر توجه داشت. نگاهی كه در حال حاضر وجود دارد این است كه جنگ‌های زیادی در حال رخ دادن است اما كتابی وجود دارد با عنوان «زوایای بهتر طبیعت و ماهیت ما انسان‌ها» كه به این دیدگاه انتقاد می‌كند و معتقد است امروز نسبت به گذشته خشونت و جنگ كاهش پیدا كرده است. در واقع ما جنگ را می‌بینیم اما از جنبه‌های صلح آمیز زندگی خود غافل هستیم . 

    دانش و معرفت شرط لازم صلح است اما  شرط كافی نیست
محمد منصورنژاد، دانش‌آموخته علوم سیاسی و علوم حوزوی با اشاره به سخنان فراستخواه مبنی بر اینكه فهم سرمنشا صلح و عقل منشا جنگ است، گفت: اینكه منشا صلح تنها فهم، درك و بصیرت است خیلی با واقعیت‌های بیرونی تطابق پیدا نمی‌كند اما دومین نكته یعنی عقل منشا جنگ است به واقعیت نزدیك‌تر است. برای مثال در بین دانشگاهیان ما در دهه‌های اخیر چه كسانی بیشترین جنگ را با یكدیگر داشته‌اند؛ كسانی كه انتظار بیشترین گفت‌وگو و مفاهمه از آنها می‌رفت، كسانی كه فهم، بصیرت و دانش بالایی داشتند بنابراین اینكه بر علم، دانش و معرفت تاكید كنیم و آن را پایه و اساس صلح بدانیم خیلی با واقعیات بیرونی سازگاری ندارد. ادعای جهان مدرن این است كه از سنت خیلی جلوتر رفته است. ما دو جنگ جهانی را می‌بینیم كه میلیون‌ها انسان در آن كشته شدند یعنی هرچه دانش انسان بیشتر شد، خطرآفرین‌تر شد. تافلر در یكی از كتاب‌های خود تحلیل می‌كند كه از سال ١٩٤٥ تا ١٩٩٠ یعنی پس از جنگ جهانی دوم به مدت ٤٥ سال، بشر تنها سه هفته جنگ نداشته است. بحث دانش و معرفت شرط لازم صلح است اما شرط كافی نیست. به نظر می‌رسد پای اخلاق، دین، عرفان، ادب و مسائل دیگری را در كنار علم و دانش باز كنیم. دین- مراد اسلام است- را نیز می‌توان بین رشته‌ای مطالعه كرد و دید كه نگاه عرفانی به صلح در اسلام، نگاه متكلمان، فقها و معلمان اخلاق ما به صلح چگونه است. در واقع می‌توان وجه اشتراك صلح در فقه، كلام، عرفان و اخلاق را مطالعه كرد. وی با ذكر آیات و شواهدی از قرآن، اسلام را دین صلح و رحمت دانسته و گفت: هدف از آفرینش انسان این است كه شناخته شود و راه آن نیز گفت‌وگو است. وی در كنار آموزش برای نیل به صلح، بر پرورش تاكید كرده و افزود: آموزش به تنهایی كافی نیست بلكه انسان نیاز به تعلیم، تربیت و تهذیب دارد و باید از آموزش، یك پله جلوتر رفت. 

 




درج شده در تاریخ شنبه 4 مهر 1394
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: صلح، میان رشته ای، اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و كتابخانه ملی، روز جهانی صلح، حسین علایی، مقصود فراستخواه، محمد منصور نژاد،

انجمن مطالعات صلح ایران 

و  

اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی برگزار می کنند:


به مناسبت 21 سپتامبر روزجهانی صلح

نشست

صلح و مطالعات میان رشته ای

سخنرانان:

-         دکترمقصود فراستخواه عضو هیئت علمی موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی

-         دکتر سردار حسین علایی استاد دانشگاه امام حسین(ع)

-         دکتر رضا اسلامی عضو هیئت علمی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی

-         دکتر منصور رحمانی عضو هیئت علمی دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه

-         دکتر مجتبی مقصودی رییس هیئت مدیره انجمن مطالعات صلح


زمان: دوشنبه 30 شهریور 1394، ساعت 16 تا 30/18

مکان: سالن اندیشگاه فرهنگی کتابخانه ملی

آدرس: میدان ونک، بزرگراه شهید حقانی(غرب به شرق)، بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانه ملی، ساختمان کتابخانه ملی، سالن اندیشگاه فرهنگی




درج شده در تاریخ دوشنبه 23 شهریور 1394
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی، 
برچسب ها: نشست صلح و مطالعات میان رشته ای، انجمن مطالعات صلح، روزجهانی صلح، اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی، مقصود فراستخواه، حسین علایی، رضا اسلامی،

فراخوان

همایش فرهنگ علم، فرهنگ صلح

هم‌زمان با روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه

19 آبان 1394 برابر با 10 نوامبر

 

"فرهنگ"، "علم" و "صلح" به مثابه سه مفهوم کلیدی با خاستگاه مشترک تمدنی- انسانی همواره مورد توجه صاحبنظران و مصلحان اجتماعی بوده است. هدف مشترک، ارتقا و غنای زندگی انسان همراه با صلحی پایدار، عادلانه و همه‌جانبه بوده است.

کنشگران اجتماعی و اندیشه­ورزان سیاسی و فلسفی با درک پیوند عمیق علم و فرهنگ و تاثیر متقابل فرهنگ علم و فرهنگ صلح بر یکدیگر و نیز فهم زمینه‌مندی فرهنگ صلح تلاش داشته­ اند با عطف توجه به فرهنگ علم راه‌هایی برای تقویت و تحکیم فرهنگ صلح بیابند. در چنین رویکردی، فرهنگ علم نیز که خود برخاسته از بنیان­های مدنی، ارزشی و انسانی است در تلاش برای برقراری صلحی پایدار ارتقا می‌یابد و کارآمدتر می ­شود. از این منظر است که برخی بهترین شیوة عمومی‌سازی فرهنگ صلح را درهم‌آمیختگی آن با فرهنگ علم دانسته‌اند.

با چنین هدفی و با بهره­ گیری از رهیافتی بین­ رشته­ ای، هم‌زمان با روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه، انجمن ترویج علم ایران با مشارکت انجمن مطالعات صلح و تعدادی دیگر از نهادها و انجمن­ های علمی و دستگاه­های اجرایی همایش "فرهنگ علم، فرهنگ صلح" را در روز 19 آبان 1394 برابر با 10 نوامبر برگزار می­کند.

 

اهداف همایش

1.  بررسی نقش فرهنگ در حصول صلح؛

2.  بررسی نقش فرهنگ در شکل‌گیری علم؛

3.  معرفی و تبیین مفهوم "فرهنگ صلح"؛

4.  بررسی رابطة فرهنگ علم و فرهنگ صلح.

 

محورهای همایش

1.  فرهنگ علم و فرهنگ صلح (هم‌گرایی‌ها و واگرایی‌ها)؛

2.  علوم انسانی و فرهنگ صلح؛

3.  علوم تجربی و فرهنگ صلح؛

4.  آموزش و فرهنگ صلح؛

5.  فناوری و فرهنگ صلح؛

6.  هنر و فرهنگ صلح؛

7.  رسانه‌ها، وسایل ارتباط جمعی و فرهنگ صلح؛

8.  مدیریت اجتماعی و فرهنگ صلح؛

9.  سیاست و فرهنگ صلح؛

10.                     روابط بین‌الملل و فرهنگ صلح؛

11.                     تشکل‌های مدنی، فعالیت‌های شهروندی و فرهنگ صلح؛

12.                     نظام حقوقی و فرهنگ صلح؛

13.                     نظام اقتصادی و فرهنگ صلح؛

14.                     نظام بهداشت و درمان و فرهنگ صلح؛

15.                     علم، فناوری و رواداری اجتماعی؛

 

آخرین مهلت ارسال چکیده مقالات 10 مهر ماه 1394

چکیده مقاله حداقل 150 و حداکثر 250 کلمه و باید شامل ایده اصلی، هدف، سوال، روش و نتیجه باشد.

چکیده مقالاتی که دارای ایده جدیدی در راستای اهداف همایش باشند در اولویت پذیرش قرار می­گیرند.

 

برای کسب اطلاعات بیشتر به سایت انجمن ترویج علم ایران مراجعه کنید.

چکیده مقالات را به ایمیل popscience@gmail.com  ارسال کنید.

 

تلفن تماس: 88036144 داخلی 206، 210

 

 

 

 




درج شده در تاریخ یکشنبه 8 شهریور 1394
طبقه بندی: گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: صلح، انجمن مطالعات صلح، انجمن ترویج علم، فرهنگ، علم، رهیافت بین­ رشته­ ای،
       به موازات ادامه بحث ها درباره توافق هسته ای ایران در کنگره آمریکا، گروه های مختلفی در این کشور نیز حمایت خود را از این توافق اعلام می کنند. در یکی از جدیدترین موارد، ده‌ها استاد شناخته شده علوم سیاسی، روابط بین الملل و مسائل خاورمیانه، با امضای بیانیه ای از توافق ایران و گروه 1+5 حمایت کرده اند.
سایت تابناک: http://www.tabnak.ir
7 شهریور 1394

    به گزارش «تابناک»، ده‌ها استاد شناخته شده روابط بین الملل و مطالعات خاورمیانه، با تهیه بیانیه ای حمایت خود را از توافق هسته ای ایران اعلام کرده و آن را «گامی محکم و مثبت به سوی باثبات کردن منطقه خاورمیانه خوانده اند. این گروه هشدار داده اند که رد احتمالی توافق توسط کنگره آمریکا، سبب بی ثباتی بیشتر منطقه شده و تهران و واشنگتن را به سمت درگیری و تقابل نظامی سوق می دهد. 

    برخی از امضاکنندگان این نامه، از جمله سرشناس ترین و معتبرترین اندیشمندان حوزه علوم سیاسی، روابط بین الملل و مسائل خاورمیانه در جهان می باشند که از آن جمله می توان به ریچارد بالیِت، نوام چامسکی، خوان کول، جان اسپوزیتو، رابرت جرویس، رشید خالدی، جان مرشایمر و استفن والت اشاره کرد. بیانیه ای که این اساتید آن را امضا کرده اند، توسط شورای ملی ایرانیان آمریکا (نیاک) تدوین شده است.

    گفتنی است دانشمندان و کارشناسان مسائل منع اشاعه هسته ای، توافق ایران و گروه 1+5 را گامی به سوی جلوگیری از اشاعه تسلیحات هسته ای دانسته و از آن استقبال کرده اند؛ اما تاکنون درباره پیامدهای منطقه ای این توافق، بحث و دقت نظر کمتری مطرح شده بود. 

     اکنون، امضاکنندگان بیانیه مذکور چنین استدلال می کنند که یکی از محرک های اصلی بی ثباتی در منطقه خاورمیانه تاکنون، روابط تنش آلود ایران و آمریکا بوده و امروز، حل و فصل موضوع هسته ای، گامی حیاتی به سوی فرونشاندن تنش ها میان این دو کشور و همچنین کاستن از تأثیرات منفی آن بر منطقه است. 

     در این بیانیه آمده است: «طی 36 سال گذشته، ایالات متحده و ایران در یک منازعه با حاصل جمع صفر درگیر بوده اند... صحنه این منازعه، عرصه گسترده تر خاورمیانه بوده که در آن، دوطرف تلاش داشته اند به هرگونه فرصت طرف مقابل، حتی به قیمت ثبات در کل منطقه، ضربه بزنند». 

      تریتا پارسی، رئیس «نیاک» اشاره می کند که بسیاری از امضاکنندگان این بیانیه، از جمله مخالفان حمله سال 2003 آمریکا به عراق بوده اند و تاریخ نشان داده که حق با آن ها بوده است. این بدان سبب است که آن ها درباره مسائل روابط بین الملل، خاورمیانه و ایران آگاهی دارند. 

امضاکنندگان این بیانیه عبارتند از:

1- یرواند آبراهامیان؛ دانشگاه شهری نیویورک
2- گوردون آدامز؛ دانشگاه آمریکایی اِمِریتوس
3- آرشین ادیب مقدم؛ دانشگاه لندن
4- رابرت آرت؛ دانشگاه باراندیس
5- رضا اصلان؛ دانشگاه کالیفرنیا، ریورساید
6- گیتی آذرپی؛ دانشگاه کالیفرنیا، برکلی
7- کاترین بابایان؛ دانشگاه میشیگان
8- شیوا بلاغی؛ دانشگاه براون
9- بهرام بختیاری؛ مدیر اجرایی بنیاد بین المللی جامعه مدنی
10- علی بنوعزیزی؛ کالج بوستون
11- آصف بیات؛ دانشگاه ایلینویز
12- ویلیام بیمن؛ دانشگاه مینه سوتا
13- پیتر بینارت؛ دانشگاه شهری نیویورک
14- سیلا بن حبیب؛ دانشگاه ییل
15- مهرزاد بروجردی؛ دانشگاه سیراکیوز
16- ریچارد بالیت؛ دانشگاه کلمبیا
17- اریکا چِنووث؛ دانشگاه دِنور
18- نوام چامسکی؛ دانشگاه ام آی تی
19- خوان کول؛ دانشگاه میشیگان
20- دیل کوپلند؛ دانشگاه ویرجینیا
21- حمید دباشی؛ دانشگاه کلمبیا
22- دیک دیویس؛ دانشگاه دولتی اوهایو
23- مایکل سی. دِش؛ دانشگاه دانشگاه نتردام
24- کارل دبلیو. ارنست؛ دانشگاه کارولینای شمالی در کپیتال هیل
25- هادی اصفهانی؛ دانشگاه ایلینویز
26- جان اسپوزیتو؛ دانشگاه جرج تاون
27- استفن فن اورا؛ دانشگاه ام آی تی
28- تام فِیرر؛ دانشگاه دنور
29- فریده فرحی؛ دانشگاه هاوایی در مانوئا
30- سامیت گنگلی؛ دانشگاه ایندیانا
31- جنی آر. گرثوایت؛ کالج دارتموث
32- مارک گازیوروسکی؛ دانشگاه تولان
33- فواض جرجیس؛ مدرسه اقتصاد و علوم سیاسی لندن
34- جرج سی. هِرینگ؛ دانشگاه کنتاکی
35- رابرت جرویس؛ دانشگاه کلمبیا
36- کِوان هریس؛ دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس
37- راس هریسون؛ دانشگاه جرج تاون
38- نادر هاشمی؛ دانشگاه دنور
39- ریچار هرمان؛ دانشگاه دولتی اوهایو
40- رابرت هانتر؛ مرکز روابط فراآتلانتیکی
41- شیرین هانتر؛ دانشگاه جرج تاون
42- تابی سی جونز؛ دانشگاه راتجرز
43- احمد کریمی حکاک؛ دانشگاه مریلند
44- ارنگ کشاورزیان؛ دانشگاه نیویورک
45- رشید خالدی؛ دانشگاه کلمبیا
46- رامی خوری؛ دانشگاه آمریکایی بیروت
47- الیزابت کی‌یِر؛ دانشگاه واشنگتن
48- چارلز کورزمن؛ دانشگاه کارولینای شمالی در کپیتال هیل
49- دبورا ولش لارسون؛ دانشگاه کالیفرنیا در لس آنجلس
50- جودیت ای. لرنر؛ دانشگاه نیویورک
51- پیتر لیبرمن؛ دانشگاه شهری نیویورک
52- محمود ممدانی؛ دانشگاه کلمبیا
53- جان مرشایمر؛ دانشگاه شیکاگو
54- نجم الدین مشکاتی؛ دانشگاه کارولینای جنوبی
55- محسن میلانی؛ دانشگاه فلوریدای جنوبی
56- استفن میلر؛ دانشگاه هاروارد
57- تیموتی میچل؛ دانشگاه کلمبیا
58- مهدی نوربخش؛ دانشگاه علوم و فناوری هارسیبورگ
59- تریتا پارسی؛ دانشگاه جرج تاون
60- پل پیلار؛ دانشگاه جرج تاون
61- دی. تی. پاتس؛ دانشگاه نیویورک
62- ویلیام بی کواندت؛ دانشگاه ویرجینیا
63- روح الله رمضانی؛ دانشگاه ویرجینیا
64- برایان اسپونر؛ دانشگاه پنسیلوانیا
65- تامارا سان؛ دانشگاه جرج تاون
66- احمد صدری؛ کالج لیک فارست
67- محمود صدری دانشگاه تگزاس
68- محمد سهیمی؛ دانشگاه کالیفرنیای جنوبی
69- امیلی سهلیه؛ دانشگاه تگزاس شمالی
70- رندل شوِلر؛ دانشگاه دولتی اوهایو
71- جان تیرمن؛ دانشگاه ام آی تی
72- استفن والت؛ دانشگاه هاروارد






درج شده در تاریخ شنبه 7 شهریور 1394
طبقه بندی: گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: توافق هسته ای، علوم سیاسی، ایران، ایالات متحده آمریکا،

مقصودی: ارسال کتاب‌های ایدئولوژیک به افغانستان سمی در همگرایی دو کشور است

 احمد نور: این دو ملت هم‌پیشینه و هم‌ریشه هستند

مقصودی، پژوهشگر علوم سیاسی گفت: پیشنهاد می‌کنم دولت ایران تجهیز کتابخانه دانشگاه کابل را به عهده بگیرد اما این کتاب‌ها ایدئولوژیک نباشد زیرا مانند سم در همگرایی میان دو کشور است. سفیر افغانستان نیز معتقد است: ایران و افغانستان افزون بر مشترکات فرهنگی از یگانگی نیز برخوردارند. به ویژه زمانی که به گذشته‌های دور برمی‌گردیم، می‌بینیم این دو ملت هم‌پیشینه و هم‌ریشه هستند.
***
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)،نشست «افغانستان: نگاهی از درون» با سخنرانی دکتر مجتبی مقصودی(عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی) و نصیر احمد نور (سفیر افغانستان) چهارشنبه 14 مرداد در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد. همچنین دکتر محمدکاظم سجادپور (رئیس انجمن علوم سیاسی) دبیری این نشست را به عهده داشت.
 
تکیه دانشجویان افغانستان بر گفته‌های سریع‌القلم

در آغاز نشست مقصودی با اشاره به محبوبیت دکتر محمود سریع‌القلم، استاد دانشگاه شهید بهشتی در میان دانشجویان دانشگاه‌های افغانستان گفت: در مباحث توسعه و توسعه سیاسی آثار و اندیشه‌های سریع‌القلم در میان دانشجویان این کشور طرفداران بسیاری دارد. حتی در میان دانشجویان برخی نظریه‌های وی مطرح است به‌طوری که دانشجویان در استناد به کتاب‌ها و نظریه‌های این استاد ایرانی می‌گویند: «محمود می‌گوید»
 
وی در ادامه افزود: بر دیوار یکی از مراکز آموزشی تحصیلات تکمیلی افغانستان بنری نصب بود که در آن بنر، عکس دکتر سریع‌القلم قرار داشت و 30 ویژگی انسان مدرن از دیدگاه وی به سه زبان فارسی، پشتو و انگلیسی ترجمه شده بود. دیدن این بنر مایه مباهات من ایرانی بود.  
 
مدیرمسئول «پژوهشنامه علوم سیاسی» اظهار کرد: میان دانشجویان کشور افغانستان روحیه پرسشگری وجود دارد؛ به عبارتی علاقه‌مندی جامعه و جوانان آنها در تحصیل و کسب دانش و اشتیاق به پرسشگری قابل مشاهده است.
 
مردم افغانستان روحیه طنازی دارند

مقصودی با اشاره به برخی ویژگی‌های مردم افغانستان بیان کرد: درباره وضعیت فرهنگی و فضاهای آموزشی این کشور باید گفت مردم این سرزمین مردم مهربان و مهمان‌نوازی هستند، مردم ساده‌ای که از پیچیدگی‌های جامعه مدرن به دور هستند.
 
وی درباره اشتراکات میان ملت ایران و افغانستان عنوان کرد: میان این دو ملت اشتراکات تاریخی با میراث فرهنگی تمدنی فراوان از آداب و رسوم تا زبان وجود دارد. رسمیت دو زبان فارسی و پشتو در این کشور، برخی مشترکات را زنده نگه داشته، در عین این‌که زبان پشتو، زبان شیرین و دلنشینی است. با وجود این مردم افغانستان مانند ایرانی‌ها اهل طنز هستند. همانند ایرانی‌ها جوک‌های سیاسی، گاه نوستالژیک، گاه ایلی و طایفه‌ای و گاه قندهاری و طنزهایی از دوران داوودخان دارند.
 
رئیس انجمن مطالعات صلح با اشاره به برخی خلاء‌های آموزشی و فرهنگی گفت: در مراکز آموزشی افغانستان کمبودهای پژوهشی، علمی و آموزشی وجود دارد. همچنین در این کشور انتشار کتاب چندان از وضعیت مناسبی برخوردار نیست. با وجود این‌که در این کشور استادان خوبی وجود دارد و دانشگاه‌هایی از سوی برخی کشورها نیز ساخته و راه‌اندازی شده، اما وضعیت چاپ و نشر کتاب به اندازه نیازهای دانشجویان ساماندهی نشده است.
 
ایران کتابخانه دانشگاه کابل را تجهیز کند

مقصودی درباره برخی کتاب‌های منتشر شده در افغانستان بیان کرد: انتشارات وزارت خارجه افغانستان برخی کتاب‌ها را منتشر کرده که کتاب‌های خوبی هستند و همچنین مجله «مطالعات استراتژیک افغانستان» نیز از کارهای پژوهشی است که در این وزارتخانه منتشر می‌شود. با این همه موضوع‌ها و مطالب بسیاری هستند که باید درباره آنها کتاب منتشر شود که در این عرصه کشور ما می‌تواند مثمرثمر باشد و ایفای نقش کند.
 
وی با پیشنهاد ساختن کتابخانه دانشگاه کابل از سوی دولت ایران اظهار کرد: بنده پیشنهاد می‌کنم دولت ایران تجهیز کتابخانه دانشگاه کابل را به عهده بگیرد، اما خواهش می‌کنم این کتاب‌ها، آثار ایدئولوژیک نباشد. ضمن این‌که هر ایرانی در سفر به کابل می‌تواند تعدادی کتاب را با خود همراه ببرد.
 
مدیرمسئول «پژوهشنامه علوم سیاسی» افزود: من وقتی به افغانستان رفتم 50 عنوان کتاب همراه بردم که بار مالی چندانی برای من نداشت، اما این کتاب‌ها برای کتابخانه کابل ارزشمند بود و برخی نیازهای آنها را رفع می‌کرد. 
 
نقش اصلی ناامنی افغانستان به عهده طالبان است

مقصودی با انتقاد از فرستادن کتاب‌های ایدئولوژیک به افغانستان گفت: یکی از مواردی که تاکید می‌کنم مانند سم در همگرایی میان دولت و ملت ایران و افغانستان است، فعالیت‌های ایدئولوژیک است. زیرا ما در این کشور نیاز داریم که کتاب‌های فرستاده شده برای آنها به دور از رویکرد ایدئولوژیک باشد.
 
وی پس از عبور از مسائل فرهنگی با اشاره به جامعه دو احساسی در افغانستان عنوان کرد: در حال حاضر جامعه افغانستان دارای دو احساس است. احساس دوگانه که در برنامه خروج نیروهای آمریکایی دیده می‌شود. نخست، برخی از خروج این نیروها احساس ناامنی و برخی دیگر از حضور نیروهای بیگانه به بحران یاد می‌کنند و از حضور آنها در سرزمین خود ناراضی‌اند.
 
وی با اشاره به مساله ناامنی اظهار کرد: در جامعه افغانستان کمی ناامنی و درگیری وجود دارد، نقش اصلی در این ناامنی را طالبان به عهده دارد و داعش نیز فعالیت می‌کند. مشکلات اقتصادی، فقر و غیره دست به دست هم می‌دهند و این سرزمین را ناامن می‌کنند. به همین دلیل صحنه این کشور با وجود تلاش دولتمردان آن عرصه، جنگ، رقابت‌های نیابتی، فعالیت گسترده دستگاه‌های اطلاعاتی امنیتی بازیگران بین‌المللی و منطقه‌ای است.
 
یونیفرم جنگ افروزان امروز افغانستان، لباس واقعی آنها نیست!

در ادامه این نشست احمد نور با اشاره به مشترکات ایران و افغانستان گفت: بدون شک همه می‌دانیم این دو کشور نه تنها مشترکات فرهنگی بسیاری دارند، بلکه علاوه بر آن از یگانگی نیز برخوردار هستند. به ویژه زمانی که به گذشته‌های دور برمی‌گردیم، می‌بینیم این دو ملت هم پیشینه و هم‌ریشه هستند. با این همه ملت افغانستان دارای ویژگی بارزی است که گویی با خون آنها عجین شده و آن استمعارستیزی و آزادگی این ملت است.
 
وی درباره حضور بیگانگان در افغانستان اظهار کرد: بریتانیا که هیچ‌وقت خورشید در قلمروش غروب نمی‌کرد، سه بار به سرزمین ما حمله کرد و تلفات سنگینی را متحمل شد. به دلیل خسارت‌های فراوانی که انگلیسی‌ها از حمله نظامی به افغانستان متحمل شدند، از شیوه نظامی دست کشیدند و به روش‌های مکارانه چون از درون تفرقه بینداز و حکومت کن برای نفوذ به کشور ما روی آوردند.
 
سفیر افغانستان درباره سرنوشت استعمارگران در کتاب‌های تاریخی بیان کرد: از طرفی روس‌ها که از شمال به افغانستان پیشروی کردند، تنها توانستند در مرزهای افغانستان بمانند و بعد از یک نفس‌گیری چند دهه که با انقلاب اکتبر روبه‌رو شدند، به فکر عبور از مرزهای ما افتادند که اگر کتاب‌ها و تحلیل‌های تاریخی را خوانده باشید می‌دانید به چه سرنوشتی گرفتار شدند.
 
احمد نور با اشاره به جنگ‌های نابرابر ادامه داد: کتاب‌های تاریخی حکایت از این دارد که بقای افغانستان نتیجه تفاهم و توافق دو استعمار روس و انگلیس است، زیرا آنها می‌خواستند این کشور به عنوان یک حائل از برخورد دو ابرقدرت و امپراتوری وقت جلوگیری کند. افغانستان کشوری است که مردم آن با سرسختی در مقابل هر تجاوز بیگانه می‌ایستند بدون این‌که در فکر محاسبات و تجهیزات نظامی طرف مقابل باشند. از این رو اغلب جنگ‌های روی داده در افغانستان جنگ‌های نابرابر بوده است.
 
وی درباره سی سال جنگ در کشورش عنوان کرد: در جنگ‌ها و حملات دشمنان که در افغانستان اتفاق افتاده، مردم ما با امکانات ناچیز در برابر دشمنی با تجهیزات پرزرق و برق ایستادند. همچنان که در نبردهای امروز نیز نیروهای طالبان توپ، تفنگ و نیروهای زبده و آموزش‌دیده دارند و در مقابل مردم ما سینه خود را در برابر آنها سپر کرده و در میان انبارها، باغ‌ها و تاکستان‌ها سی سال است که برای وطن خود می‌جنگند.
 
سفیر افغانستان افزود: هر فردی که دروس نظامی خوانده باشد برایش باورکردنی نیست که این مردم با دست خالی 30 سال برابر دشمنان از سرزمین خود حفاظت کردند. در این کشور، کسی می‌تواند جایگاهی داشته باشد که از در دوستی وارد شود. هر گونه یکه‌تازی و زورگویی که بخواهد افغانستان را تابع خود سازد، سرنوشتش بهتر از روس و انگلیس نخواهد بود چه برسد به نیروهای کوچکی که امروز در افغانستان جنگ‌افروزی می‌کنند.
 
احمد نور با کنایه از لباس واقعی جنگ‌افروزان در افغانستان اظهار کرد: هیچ‌کدام از نیروهایی که اکنون کشور ما را به صحنه جنگ تبدیل کردند، با لباس واقعی خود وارد میدان نشدند، بلکه با عمامه و لباس افغانستانی جنگ‌افروزی می‌کنند که اگر آنها با چهره و یونیفرم واقعی خود وارد صحنه شوند، فکر می‌کنم به سرعت مساله جنگ در کشور ما حل شود.   
 
وی درباره هویت و اهداف داعش بیان کرد: همان‌طور که متجاوزان گذشته قصدشان از تجاوز به افغانستان اهداف فراتر از کشور ما بود، داعش نیز که امروز در عراق و سوریه فعالیت دارد با نفوذ در افغانستان به فکر احیای خراسان بزرگ است. آن‌چه از شکل و شمایل آنها قابل درک است تجهیزات این گروه حکایت از بازی پنهان سیاسی دارد و پشت این تجهیزات مدرن داعش، حمایت نیروهای فرامنطقه‌ای نهفته است.
 
سفیر افغانستان گفت: بروز و ظهور داعش یک بازی سیاسی است و مقصد آنها غیر از افغانستان است. در حال حاضر تمرکز فعالیت داعش در افغانستان، عراق و سوریه فرصتی است برای کشورهای هدف (ایران، چین، روسیه و هند) که این خطر مشترک را با یک تفکر و راه حل دفع کنند.
 
در پایان این نشست به رسم یادبود از سوی انجمن علوم سیاسی ایران به دکتر مقصودی و سفیر افغانستان لوح تقدیری اهدا شد.
خبرگزاری کتاب ایران:  پنجشنبه ۱۵ مرداد ۱۳۹۴
http://www.ibna.ir/fa/doc/report/225453



درج شده در تاریخ چهارشنبه 21 مرداد 1394
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: افغانستان، نصیر احمد نور، مجتبی مقصودی، دانشگاه کابل، سریع القلم، زبان فارسی،

امنیت ایران و افغانستان به یکدیگر گِرِه خورده استعلاقه‌مندی جامعه افغانستان به تحصیل در ایرانسفیر افغانستان و دو تن از کارشناسان ایرانی مسائل بین‌الملل طی میزگردی با موضوع «افغانستان نگاهی از درون» با اشاره به اشتراکات فرهنگی و تاریخی ایران و افغانستان بر افزایش فعالیت‌های علمی، فرهنگی و آموزشی 2 کشور تاکید کردند.

به گزارش خبرنگار سایت افغانستان خبرگزاری فارس، «نصیر احمدنور» سفیر افغانستان در تهران در میزگرد افغانستان نگاهی از درون، گفت: ایران و افغانستان دارای مشترکات فراوانی هستند و در حوزه پیرامونی خود برای توسعه زبان و ادبیات فارسی و توسعه تمدن مشترک به یکدیگر کمک کرده‌اند.

سفیر افغانستان در تهران با اشاره به این که ایران و افغانستان به یکدیگر نیاز دارند و سرنوشتشان یکی است، افزود: یکی از مهمترین ویژگی‌های افغانستان، استعمارستیزی و آزادگی است.

احمدنور خاطرنشان کرد: در افغانستان کسی می‌تواند جایگاه مطلوب داشته باشد که از جایگاه صداقت، دوستی و منافع مشترک سخن بگوید. همچنین آنچه آزاردهنده برای ملت افغانستان است فریب، دروغ و نیرنگ است.

وی افزود: در افغانستان جایگاه برای همه قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای وجود دارد به شرطی که تضاد منافع با افغانستان، زورگویی و رقابت با مردم این کشور نداشته باشند.

احمدنور با اشاره به حضور مهاجران افغانستانی در ایران اظهار داشت: مهاجرت افغانستانی‌ها به همه نقاط دنیا به‌ دلیل تجاوز شوروی به افغانستان صورت گرفته و این درحالی بوده است که ما در آن زمان بهترین روابط را با شوروی داشتیم.

سفیر افغانستان در تهران گفت:‌ مهاجران افغانستان بعد از شکست شوروی به کشورشان بازگشتند، ولی وقتی طالبان در افغانستان روی کار آمد، مجدداً مهاجرت‌ها افزایش پیدا کرد، اما وقتی دولت متمرکز در این کشور روی کار آمد و توسعه و پیشرفت در این کشور آغاز شد، مهاجران در حال بازگشت به کشور خود هستند.

تروریسم و افراط‌گری بلای جان منطقه و نظام بین‌الملل

احمدنور افزود: تروریسم و افراط‌گری در حال حاضر بلای جان منطقه و نظام بین‌الملل شده و ای کاش اقدامات جنایتکارانه آنها به اسم اسلام صورت نمی‌گرفت.

وی با بیان اینکه داعش هنوز کار خود را در عراق و سوریه تمام نکرده و در فکر ایجاد «خراسان بزرگ» است، گفت: گروهک تروریستی داعش به فکر ایجاد مشرق اسلامی در منطقه جغرافیایی ایران، افغانستان، آسیای میانه، شبه قاره هند و بخشی از چین است.

سفیر افغانستان در تهران با تاکید بر این که گروه داعش ماهیانه بیش از هزار دلار به نیروهای‌ خود حقوق می‌دهد، اظهار داشت:  مبارزات افغانستان در برابر تکفیر و افراط امری عادی شده، اما در این راه هزینه جانی و مالی زیادی نیز پرداخت کرده‌ایم.

مردم افغانستان از مبارزه با افراط‌گرایان خسته نشوند

احمدنور افزود: نباید شرایط به گونه‌ای شود که مردم افغانستان از مبارزه با تکفیر و افراط خسته شوند که در آن صورت شرایط منطقه بسیار سخت خواهد بود.

سفیر افغانستان در تهران گفت: با اینکه نیروهای نظامی افغانستان تروریست‌های زیادی را در کشورشان از بین بردند، اما کارخانه‌های تولید تروریست همچنان فعال هستند.

احمدنور با بیان اینکه منطقه و عرصه بین‌الملل به خوبی متوجه پیامدهای منفی تروریسم و افراط شده است، اظهار داشت: اگر دولتی شکست بخورد، حتماً تروریست‌ها به سراغ کشورهای دیگر خواهند رفت و این موضوع به مانند زنجیر خواهد بود.

وی در پایان گفت: ایران برای نقش فعال خود در منطقه و بین‌الملل همراهی بهتر از افغانستان نخواهد داشت.

شناخت افغانستان به فهم بیشتر از خاورمیانه کمک خواهد کرد

در ادامه این میزگرد، «مجتبی مقصودی» عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز ایران و کارشناس مسائل بین‌الملل، گفت: شناخت افغانستان برای همه ما لازم است، زیرا این شناخت می‌تواند به فهم بیشتر ما از خاورمیانه کمک کند.

وی افزود: افغانستان در طول ده‌های اخیر محل مداخله قدرت‌های منطقه‌ای، فرامنطقه‌ای و همسایه‌هایش بوده و هم‌اکنون نیز برخی دخالت‌ها در آن وجود دارد.

ایران و افغانستان دو ملت با یک سرنوشت هستند

مقصودی اظهار داشت: جامعه افغانستان، جامعه‌ای در حال توسعه و پیشرفت است، ضمن اینکه دارای برخی مشکلات و کاستی‌ها نیز می‌باشد، ولی تلاش دارد این خلاء را مرتفع کند.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: جامعه ایران و افغانستان دارای دو ملت با یک سرنوشت و قرابت بسیار بالا هستند.

بهبود وضعیت اجتماعی و اقتصادی افغانستان در13 سال اخیر

این کارشناس مسائل بین‌الملل به وضعیت قومی و اجتماعی و اقتصادی افغانستان اشاره کرد و با بیان اینکه وضعیت اجتماعی و اقتصادی افغانستان در طول 13 سال اخیر دارای رشد خوبی بوده، گفت: گسترش جدی نهادها و تشکل‌های مدنی و سازمان‌های مردم‌نهاد، بهبود و ارتقای امکانات ارتباطی، اطلاعاتی و مخابراتی، حرکت به سمت کاهش فقر، گام‌های بلند در عرصه‌های بهداشتی و درمانی و تلاش‌های بی‌وقفه دولت و نهادهای بین‌المللی در افغانستان بخشی از رشد و توسعه 13 ساله اخیر افغانستان است.

مقصودی افزود: جامعه جنگ‌زده افغانستان به سرعت در حال فاصله گرفتن از وضعیت قبلی خود است، ولی شکاف‌های طبقاتی نیز در این کشور مشاهده می‌شود.

ایران در افغانستان از مزیت نسبی برخوردار است

مقصودی با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران در افغانستان از مزیت نسبی برخوردار است، گفت: در حوزه صنایع دستی، شیلات، بسته‌بندی کالا و تولید آبمیوه می‌توان با افغانستان تجارت خوبی داشت، این در حالی است که چینی‌ها و ترک‌ها تلاش دارند تا بازار افغانستان را به‌ دست گیرند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به عدم تحقق انتظار و وعده بازسازی و رونق سریع اقتصادی و اجتماعی توسط کشورهای منطقه و فرامنطقه افزود: بعد از حمله و اشغال سریع افغانستان توسط آمریکا و متحدانش و همچنین سقوط دولت طالبان و به قدرت رسیدن «حامد کرزی»، جامعه سیاسی افغانستان انتظار بازسازی اقتصادی و سرعت سریع توسعه سیاسی و اقتصادی و همچنین اجتماعی و فرهنگی خود را داشت که متأسفانه این انتظار تحقق نیافته است.

وی از غرب به‌ دلیل عدم تحقق وعده‌های خود در اجلاس بن و پاریس در خصوص کمک به بازسازی این کشور انتقاد کرد.

ایران می‌تواند به اوضاع فرهنگی افغانستان کمک کند

مقصودی گفت: وجود اشتراکات فراوان، قرابت فرهنگی و تمدنی بین دو ملت افغانستان و ایران و همچنین زبان و رسوم مشترک و آداب نزدیک به هم می‌تواند به دو کشور کمک‌های شایانی کند.

وی افزود: کتاب در محافل دانشگاهی و علمی افغانستان به شدت نایاب است، در حالی که ایران می‌تواند از این ظرفیت استفاده فراوانی کند.

مقصودی اظهار داشت: از 150 دانشگاه در افغانستان 90 دانشگاه خصوصی است و اساتید خارجی دانشگاه‌های این کشور نیز از ایران، هندوستان و پاکستان هستند.

وی خاطرنشان کرد: در کلاس‌های درس افغانستان توجه جدی به الگوی توسعه ایران، ترکیه و مالزی می‌شود، ضمن اینکه جامعه افغانستان علاقه بسیار زیادی به تحصیل در ایران دارند؛ هر چند از پیامدهای آن نگرانند.

مقصودی گفت: بروز برخی ناامنی‌ها و همچنین مواردی از درگیری‌های نظامی و بمب‌‌گذاری‌های انتحاری از سوی نیروهای داعش و طالبان توانسته جامعه افغانستان را کمی ناامن کند.

بحران حضور بیگانگان در افغانستان، چالشی جدی برای این کشور

وی افزود: وجود دو احساس دوگانه برنامه خروج آمریکایی‌ها از افغانستان و همچنین بحران حضور بیگانگان در این کشور توانسته وضعیت سیاسی و امنیتی افغانستان را با چالش جدی مواجه کند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل خاطرنشان کرد: علی‌رغم تلاش‌های دولت افغانستان صحنه فعلی این کشور عرصه جنگ و رقابت نیابتی و نیز فعالیت گسترده دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی بازیگران بین‌المللی و منطقه‌ای و بروز چالش سیاسی‌ و امنیتی شده است.

وی اظهار داشت: فرمایش مقام معظم رهبری برای تحصیل رایگان کودکان مهاجر افغانستانی در ایران توانسته خرسندی و شادی فراوانی را در این کشور به‌ وجود آورد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل در پایان اظهاراتش گفت: فعالیت‌های فرهنگی، علمی و آموزشی بین ایران و افغانستان می‌تواند باعث نزدیکی بیشتر دو ملت شود.

در حال حاضر با افغانستانی پویا روبرو هستیم

«سیدمحمد کاظم سجادپور» استاد دانشکده روابط بین‌الملل وزارت خارجه  از دیگر کارشناسان حاضر در این میزگرد نیز گفت: افغانستان از گذشته‌های دور با مشکلاتی مواجه و روبرو بوده که با ایستادگی خود توانسته این مشکلات را رفع و به سمت پیشرفت حرکت کند.

وی افزود: در حال حاضر ما با افغانستانی روبرو هستیم که بسیار پویاست.

سجادپور اظهار داشت: افغانستان از مهم‌ترین موضوعات سیاست بین‌الملل است و خواهد بود، لذا باید به مسائل و تحولات افغانستان توجه جدی داشت.

فهم مسائل منطقه بدون فهم لازم از افغانستان امکان‌پذیر نیست

این عضو هیأت علمی دانشکده روابط بین‌الملل وزارت خارجه ایران تأکید کرد: نمی‌توان مسائل منطقه و بین‌الملل را بدون فهم لازم از افغانستان متوجه شد.

این استاد دانشگاه اظهار داشت: فهم بیشتر از افغانستان به تعامل بیشتر ایران و افغانستان منجر خواهد شد.

سجادپور افزود: پیشرفت و امنیت ایران و افغانستان به هم پیوند خورده است.

این عضو هیأت علمی دانشکده وزارت خارجه ایران در پایان تأکید کرد: سرنوشت، امنیت و پیشرفت ایران و افغانستان به یکدیگر پیوند خورده است.






درج شده در تاریخ دوشنبه 19 مرداد 1394
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار، 
برچسب ها: افغانستان، نصیر احمد نور، مجتبی مقصودی، محمد کاظم سجادپور، مهاجرین،

انجمن علوم سیاسی ایران با همکاری کارگروه علوم سیاسی خانه اندیشمندان برگزار می کند


افغانستان: نگاهی از درون 


با حضور 


دکتر نصیر احمد نور
سفیر کبیر و نماینده فوق العاده جمهوری اسلامی افغانستان


دکتر مجتبی مقصودی 
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی. واحد تهران مرکز


دکتر سید محمدکاظم سجادپور
عضو هیئت علمی دانشکده روابط بین الملل

زمان: چهارشنبه 14 مرداد 1394- ساعت  17- 19 
مکان: خیابان نجات الهی ، نبش خیابان ورشو، خانه اندیشمندان علوم انسانی، سالن حافظ



درج شده در تاریخ شنبه 10 مرداد 1394
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: افغانستان، نصیر احمد نور، مجتبی مقصودی، افغانستان: نگاهی از درون، سید محمدکاظم سجادپور،

سخنرانی در موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

داعش در افغانستان و تاثیر آن بر امنیت ملی کشور

مجتبی مقصودی

20 تیر 1394

گزارشی مختصر از متن و موضوع سخنرانی

     در یک ساله اخیر گزارش های پراکنده ای از حضور و فعالیت داعش در برخی از ولایت های افغانستان نظیر؛ هلمند، زابل، فراه، غزنی، ننگرهار، اورزگان، کنر، پکتیکا، کندوز، نورستان و سرپل در رسانه های همگانی منتشر می شود که افراد وابسته به این گروه، با نقاب بر چهره و پرچم‌های سیاه در این مناطق دیده شده است و گاه درگیری هایی با طالبان داشته اند. این گزارش ها بدون شک مردم افغانستان را که بیش از سه دهه در جنگ و درگیری دو دهه را در خوف و وحشت گروه طالبان و شبکه حقانی و شبکه القاعده به سر برده است؛ نگران ساخته است.

    علاوه بر بروز نگرانی ها در داخل افغانستان، در ایران نیز دغدغه ها و سوالاتی را موجب شده است:

-        حضور و فعالیت داعش در افغانستان به چه میزان است؟

-        چشم انداز و آینده فعالیت داعش در افغانستان چگونه است؟

-        وضعیت دیگر گروه ها به ویژه طالبان در رقابت و تعامل با داعش چگونه است؟

-        داعش چه تاثیری بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران دارد؟




درج شده در تاریخ سه شنبه 30 تیر 1394
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار، 
برچسب ها: داعش، افغانستان، مجتبی مقصودی، امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، طالبان،
(تعداد کل صفحات:12)      [1]    [2]    [3]    [4]    [5]    [6]    [7]    [...]   

درباره


دانشیار رشته علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی - واحد تهران مرکزی
موضوعات
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
مهمترین آسیب پایان نامه های دانش سیاست متاثر از کدام عامل است؟






صفحات جانبی
پیوند ها
ابر برچسب ها
پیوند های روزانه
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

mehfa

فالmehfa.com

mehfa.com

mehfa.com