شرط کارآمدی مجلس (گزیده ای از یادداشتی به قلم دکتر مجتبی مقصودی در روزنامه ایران)




تهران- ایرنا- وقتی از مسئولیت‌های مجلس سخن به میان می‌آید، اغلب بر دو بعد «قانونگذاری» و گاهی وظیفه «نظارتی» آن تأکید می‌شود؛ غافل از اینکه در کنار «قانونگذاری» و «نظارت»، عنصر «نمایندگی» را نباید فراموش کرد. به نظر می‌رسد که این عنصر در جامعه ما مغفول واقع شده است.

روزنامه ایران در گزیده ای از یادداشتی به قلم مجتبی مقصودی، دانشیار علوم‌سیاسی و عضو سابق دفتر مطالعات‌ سیاسی مرکز پژوهش‌های مجلس، آورده است: 

۱- «مطالبه‌گری از مجلس چگونه باید باشد؟» این پرسشی است که شاید این روزها که به ایام انتخابات مجلس نزدیک می‌شویم ذهن بسیاری از تحلیلگران اجتماعی را به خود مشغول کرده باشد. واقعیت این است که «مطالبه‌گری از مجلس» ربط و نسبت وثیقی با عنصر «نمایندگی» پیدا می‌کند؛ یعنی تا زمانی که نمایندگان ما نتوانند نقش نمایندگی را ایفا کنند عملاً مطالبه‌گری از مجلس محقق نمی‌شود. وقتی از مسئولیت‌های مجلس سخن به میان می‌آید، اغلب بر دو بعد «قانونگذاری» و گاهی وظیفه «نظارتی» آن تأکید می‌شود؛ غافل از اینکه در کنار «قانونگذاری» و «نظارت»، عنصر «نمایندگی» را نباید فراموش کرد. به نظر می‌رسد که این عنصر در جامعه ما مغفول واقع شده است.
واقعیت این است که نمایندگان مجلس، در کنار نمایندگی حوزه انتخابی خود، مسئولیت نمایندگی آحاد ملت را نیز عهده‌دار هستند. مطالبات محلی در عین حال که لازم است در حوزه‌ انتخابی دنبال شود، ولی اصل را باید بر جایگاه ملی گذاشت. از این رو، نمایندگان با توجه به مسئولیتی که دارند، باید در تمام دوران نمایندگی‌شان در برابر مردم و جامعه پاسخگو باشند و پاسخگویی‌شان صرفاً به دوران انتخابات محدود نشود و بعد از پایان انتخابات، حوزه انتخابی و موکلانشان را فراموش نکنند.

۲- مکانیسم‌های گزینشی در کارآمدی مجلس بسیار اثرگذارند؛ به این معنا که اگر به واسطه جنس خاصی از مکانیسم‌های گزینشی، مانع ورود نیروهایی شویم که امکان اجرایی‌سازی تعهدات را دارند، مجلس و مطالبه‌گری از آن را با مشکل مواجه خواهیم کرد. مادامی امکان مطالبه‌گری از نمایندگان مجلس محقق می‌شود که آنان در هنگام انتخابات به‌صورت فردی ثبت‌نام نکنند؛ بلکه احزاب لیست‌شان را ارائه کنند.
اما تا زمانی که نظام انتخاباتی ما به احزاب بی‌توجه است و نمایندگان به صورتی فردی ثبت‌نام می‌کنند، عملاً دست مردم از نظارت جدی و مطالبه‌گری از مجلس کوتاه است؛ چرا که وقتی کاندیداها به‌صورت انفرادی برای نمایندگی مجلس شرکت می‌کنند و وعده‌هایی را در حوزه انتخابی‌شان ارائه می‌کنند؛ توده‌های مردم با توجه به فضای سنگین مشکلات اقتصادی، بیکاری و تورم و... در دوران انتخابات به نمایندگان رجوع می‌کنند با این امید که نمایندگان در آینده گرهی از کار آنان بگشایند و از این رو، عنصر «نمایندگی» به یک عنصر «واسطه‌گر» تقلیل داده می‌شود؛ و گاه از این هم فراتر رفته و به حق‌العمل‌کاری بدل می‌شود؛ به این معنا که در قبال کاری که نماینده انجام می‌دهد، درصدی هم سهم می‌برد!

۳- تا زمانی که ساز و کار انتخابات ما حزبی نشود، عملاً امکان مطالبه‌گری از مجلس برای مردم به‌صورت توده‌های پراکنده غیرقابل تصور است. مطالبه‌گری از مجلس و انتظار پاسخگویی از نمایندگان مجلس زمانی می‌تواند معنادارتر باشد که نمایندگان از دل فرآیندها و انتخاب‌های حزبی بیرون آمده باشند. از این رو، معتقدم، مجلس اخیر، در طول حیات نظام قانونگذاری در ایران کم‌اثرترین بوده است. در شرایط فعلی، عنصر «نمایندگی» در نظام قانونگذاری ما ابتر و به تعبیری ناکارآمد است و عنصر نمایندگی امکان اجرایی شدن را ندارد؛ چراکه دیده شده در صورت پیگیری جدی مطالبات مردم، این دست از نمایندگان جایگاه خود را در دوره‌های بعدی از دست خواهند داد یا ممکن است از سوی نهادهای بالادستی و نظارتی رد صلاحیت شوند. از این‌رو است که برخی از نمایندگان ترجیح می‌دهند، سکوت پیشه کنند تا مطالبه‌گر باشند. به‌همین دلیل، در طول چهار سال نمایندگی، از برخی از آنان هیچ صدایی شنیده نمی‌شود و آنچنان که باید پیرو مطالبات ملی مردم نیستند و به واقع، خواست مردم را نمایندگی نمی‌کنند...

لینک اصلی خبر:

https://www.irna.ir/news/83672980/%D8%B4%D8%B1%D8%B7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3




درج شده در تاریخ جمعه 25 بهمن 1398
طبقه بندی: عمومی،  دست نوشته ها،  اخبار،  گفتگو و هم اندیشی، 
برچسب ها: شرط کارآمدی مجلس، دکتر مجتبی مقصودی، انتخابات، مجلس، انتخابات مجلس شورای اسلامی،
انتخابات مجلس و سهم برنامه‌ و شعارهای صلح‌محور
مصاحبه با دکتر مجتبی مقصودی


تهران- ایرنا- جوامع انسانی حتی در شرایط جنگی نیز باید راهبردی برای صلح و مصالحه داشته‌باشند و اصولاً همه جهت‌گیری‌ها بیش از جنگ باید معطوف به صلح باشد. از نگاه «مجتبی مقصودی» رئیس هیات مدیره «انجمن علمی مطالعات صلح ایران»، تشکیل فراکسیونی با نام «فراکسیون صلح» در مجلس شورای اسلامی می‌تواند آثار مثبتی به دنبال‌داشته‌باشد.

صلح وضعیتی زاینده پیشرفت، توسعه و آرامش است. این مفهوم زمانی به چشم می‌آید و ارزش خود را به رخ می‌کشد که جای خود را به درگیری و ناآرامی و جنگ بدهد.

اهمیت برقراری صلح و ثبات در کشورها و در سطح جهانی را می‌توان در منشور سازمان ملل و دیگر قوانین و هنجارهای بین‌المللی به چشم دید؛ گویی هدف غایی سازمان‌ها و معاهدات بین‌المللی برقراری و حفاظت از صلح تعیین شده است.

در سطح کشورها و در چارچوب نظام‌های سیاسی و قوانین اساسی نیز صلح و فرایندهای منتهی به صلح جایگاهی ویژه دارد. در این پیوند، پژوهشگر ایرنا با «مجتبی مقصودی» رئیس هیات مدیره «انجمن علمی مطالعات صلح ایران» به گفت‌وگو نشسته که شرح آن در ادامه آمده است.

به گفته این مدرس دانشگاه، در شرایط کنونی بیش از پیش ضرورت اعتنا و توجه به برنامه‌های صلح‌محور در کشور احساس می‌شود اما متاسفانه جای چنین برنامه‌هایی به شدت خالی است. در فعالیت و نشست‌های معدودی هم که در زمینه صلح برگزار می‌شود جای خالی نمایندگان مجلس به شدت احساس می‌شود؛ افرادی که هم نماینده حوزه انتخابیه خود بوده و هم نمایندگی از طرف آحاد ملت را به عهده دارند. این در حالی است که گرایش و دلبستگی یا به عبارتی تعهد مورد نیاز به مسئولیت‌های مرتبط با این مفهوم به چشم نمی‌خورد.

موضوع این است نمایندگانی که برای ورود به مجلس آماده می‌شوند، در چهل سال گذشته برای دستیابی به صلح ریل‌گذاری نکرده‌اند بلکه بیشتر تلاش شد تا ریل‌گذاری‌های موجود تسهیل شود. پارلمانی که برنامه صلح محور نداشته باشد، تفاوتی میان برنامه‌های نامزدها به وجود نمی‌آورد.

این موضوع صلح است که باعث می‌شود، نامزدها برنامه‌های متفاوتی برای دستیابی به آن ارائه دهند. برای اینکه مردم تصمیم بگیرند به کدام نامزد رأی دهند، باید تفاوت معناداری میان برنامه‌های نمایندگان مستقل، اصلاح طلب و اصولگرا وجود داشته باشد.

نمایندگان باید دغدغه صلح داشته باشند و بدانند که این موضوع چه اندازه برای مردمی که آن‌ها را به عنوان نماینده انتخاب می‌کنند، اهمیت دارد. نامزدهای مجلس باید تشخیص دهند که موضوع صلح جزء مطالبات مردمی است یا خیر. مردم کشور به دلیل مطالبات صلح سرخورده و برخی دچار مشکلات روحی و روانی شده‌اند. باید دید موضوع توسعه که از مسیر امنیت و آرامش می‌گذرد از دغدغه های نمایندگان است یا خیر.

به نظر می‌رسد که این مجلس در راستای بداعت قانونگذاری در حوزه صلح فاقد برنامه بوده و هیچ استراتژی و تاکتیکی برای این موضوع ندارد. حتی به جرات می‌توان گفت که مجلس در زمینه صلح، فاقد برنامه‌های مشخص است.

اینکه نمایندگان، سیاستگذاری‌های موجود را تسهیل و بعد در صحن علنی مجلس برای دستیابی به آن تظاهرات کنند در شان مجلس نسیت. نمایندگان باید کار نمایندگی انجام دهند. به نظرمی‌رسد که این مجلس باوری به موضوعات صلح و توسعه ندارد. در نتیجه، برنامه چشم‌انداز توسعه که ایران باید تا ۱۴۰۴ در رأس بیش از ۲۰ کشور جهان قرار گیرد، با چالش‌هایی مواجه شده است.

مردم بر اساس قرارداد اجتماعی به دولت اختیار می‌دهند که در قبال برخی چارچوب و محدودیت‌هایی که برای آنها ایجاد می‌شود، امنیت و صلح را برقرار کند. همچنین دولت باید کارآمد باشد و فرایند توسعه را پیش ببرد. در غیز این صورت کارآمدی دولت با پرسش‌هایی جدی مواجه می‌شود.

نکته قابل تأمل دیگر این است که پارلمان در زمینه سیاست خارجی از چه جایگاهی برخوردار است. در بسیاری از کشورها نمایندگان نقش بسزایی در زمینه سیاست خارجی ندارند اما این افراد می‌توانند از راه‌های دیگر همچون تعیین بودجه در این زمینه تاثیرگذار باشند.

به عنوان مثال اگر ایالات متحده تمایل به دخالت در مسائل خاورمیانه را داشته باشد، نمایندگان می‌توانند با کاهش بودجه مانع حضور پررنگ آمریکا در این منطقه شوند.

در حوزه علوم سیاسی دو نوع دیپلماسی «عمومی» و «پارلمانی» وجود دارد. ایران در قالب دیپلماسی پارلمانی در حوزه صلح آنچنان که باید فعال ظاهر نشده است. در کشورما، ضعف کارکردی دیپلماسی عمومی، دیپلماسی پارلمانی و گروه‌های دوستی و پارلمانی مجلس در شرایط کنونی به چشم می‌خورد.

به طور منطقی، زمانی که دیپلماسی رسمی و سنتی کشور از کار باز می‌ایستد، دیپلماسی عمومی و پارلمانی می‌تواند آغاز به حرکت کند چرا که نمایندگان مجلس انتخاب‌شدگان از طرف ملتند و ارتباطی به دولت نداشته و آنها سخنگوی مردمند.

همچنان که اشاره شد در پارلمان ما اقدامات برای ریل‌گذاری صلح آنچنان که باید نبوده است. در انتخابات آینده نباید این مسیر همچنان ادامه یابد بلکه می‌شود به پیشنهاداتی چون ایجاد فراکسیون صلح اندیشید و در راستای آن قدم برداشت.

برای مراجعه به لینک اصلی خبر بر روی لینک زیر کلیک کنید. 

www.irna.ir/news/83657316




درج شده در تاریخ سه شنبه 15 بهمن 1398
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: انتخابات مجلس، دکتر مجتبی مقصودی، انتخابات مجلس و سهم برنامه‌ و شعارهای صلح‌محور، صلح‌،
دنبالک ها: خبرگزاری ایرنا،
                                                                        دکتر مجتبی مقصودی                                                                 صاحب نظر حوزه جامعه شناسی سیاسی ایران
ایران آنلاین: «مطالبه‌گری از مجلس چگونه باید باشد؟» این پرسشی است که شاید این روزها که به ایام انتخابات مجلس نزدیک می‌شویم ذهن بسیاری از تحلیلگران اجتماعی را به خود مشغول کرده باشد. واقعیت این است که «مطالبه‌گری از مجلس» ربط و نسبت وثیقی با عنصر «نمایندگی» پیدا می‌کند؛ یعنی تا زمانی که نمایندگان ما نتوانند نقش نمایندگی را ایفا کنند عملاً مطالبه‌گری از مجلس محقق نمی‌شود.
وقتی از مسئولیت‌های مجلس سخن به میان می‌آید، اغلب بر دو بعد «قانونگذاری» و گاهی وظیفه «نظارتی» آن تأکید می‌شود؛ غافل از اینکه در کنار «قانونگذاری» و «نظارت»، عنصر «نمایندگی» را نباید فراموش کرد. به نظر می‌رسد که این عنصر در جامعه ما مغفول واقع شده است.
واقعیت این است که نمایندگان مجلس، در کنار نمایندگی حوزه انتخابی خود، مسئولیت نمایندگی آحاد ملت را نیز عهده‌دار هستند. مطالبات محلی در عین حال که لازم است در حوزه‌ انتخابی دنبال شود، ولی اصل را باید بر جایگاه ملی گذاشت. از این رو، نمایندگان با توجه به مسئولیتی که دارند، باید در تمام دوران نمایندگی‌شان در برابر مردم و جامعه پاسخگو باشند و پاسخگویی‌شان صرفاً به دوران انتخابات محدود نشود و بعد از پایان انتخابات، حوزه انتخابی و موکلانشان را فراموش نکنند.
مکانیسم‌های گزینشی در کارآمدی مجلس بسیار اثرگذارند؛ به این معنا که اگر به واسطه جنس خاصی از مکانیسم‌های گزینشی، مانع ورود نیروهایی شویم که امکان اجرایی‌سازی تعهدات را دارند، مجلس و مطالبه‌گری از آن را با مشکل مواجه خواهیم کرد.
مادامی امکان مطالبه‌گری از نمایندگان مجلس محقق می‌شود که آنان در هنگام انتخابات به‌صورت فردی ثبت‌نام نکنند؛ بلکه احزاب لیست‌شان را ارائه کنند.
اما تا زمانی که نظام انتخاباتی ما به احزاب بی‌توجه است و نمایندگان به صورتی فردی ثبت‌نام می‌کنند، عملاً دست مردم از نظارت جدی و مطالبه‌گری از مجلس کوتاه است؛ چرا که وقتی کاندیداها به‌صورت انفرادی برای نمایندگی مجلس شرکت می‌کنند و وعده‌هایی را در حوزه انتخابی‌شان ارائه می‌کنند؛ توده‌های مردم با توجه به فضای سنگین مشکلات اقتصادی، بیکاری و تورم و... در دوران انتخابات به نمایندگان رجوع می‌کنند با این امید که نمایندگان در آینده گرهی از کار آنان بگشایند و از این رو، عنصر «نمایندگی» به یک عنصر «واسطه‌گر» تقلیل داده می‌شود؛ و گاه از این هم فراتر رفته و به حق‌العمل‌کاری بدل می‌شود؛ به این معنا که در قبال کاری که نماینده انجام می‌دهد، درصدی هم سهم می‌برد!
برای مراجعه به لینک اصلی خبر بر روی لینک زیر کلیک کنید.                                               http://www.ion.ir/news/536771                                                            ادامه متن در ادامه مطلب

ادامه مطلب

درج شده در تاریخ دوشنبه 14 بهمن 1398
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: دکتر مجتبی مقصودی، مجلس، انتخابات مجلس شورای اسلامی، نمایندگی، نظارت، قانون گذاری، جامعه شناسی سیاسی،

پرسش‌هایی از نامزدهای نمایندگی مجلس درباره برنامه‌های صلح‌محور

دکتر مجتبی مقصودی استاد دانشگاه و مدیر انجمن علمی مطالعات صلح ایران


تهران- ایرنا- یکی از پرسش‌های مهم پیش روی نامزدهای نمایندگی مجلس این است که چه رویکرد و عملکردی در قبال موضوع صلح در مناسبات خارجی ایران داشته و دارند؟ برخی هم می‌پرسند آیا می‌توان به راه‌اندازی «فراکسیون صلح» در نهاد قانون گذاری جمهوری اسلامی امید داشت؟

مطالبه بیهوده‌ای نیست اگر انتظار داشته باشیم که مجلس و نمایندگان آن که منطقاً برخاسته از آراء ملت‌اند، با لحاظ کردن حقوق ملت، کنشگری فعال در حوزه صلح‌سازی از طریق نظارت برعملکرد دستگاه‌ها و نهادها، تهیه و تدوین طرح‌های صلح‌محور، مفاهمه‌جویانه، آرامش‌بخش و مصالحه‌گرایانه در همهٔ حوزه‌ها و از جمله سیاست خارجی ذی‌مدخل باشند.

اگر با هم اتفاق نظر داشته باشیم که حوزه سیاست و روابط خارجی هر کشوری از مهمترین حوزه‌های تصمیم گیری و سیاستگذاری است، این پرسش پیش‌می‌آید آیا اصولاً مجلس شورای اسلامی و نمایندگان منتخب نقشی در فرایند تصمیم‌گیری و سیاستگذاری در این حوزه دارند یا می‌توانند داشته باشند و تاکنون تا چه حد داشته‌اند؟

با توجه به شرایط پر تنش در روابط خارجی جمهوری اسلامی با ایالات متحده، برخی کشورهای اروپایی و نیز طیفی از کشورهای منطقه، مجلس شورای اسلامی در قالب دیپلماسی عمومی- پارلمانی چه نقشی را می‌تواند ایفا کند؟

اگر سه کارویژه «نمایندگی»، «نظارت» و «قانونگذاری» را از جمله مسئولیت‌ها و مأموریت‌های نمایندگان مجلس بدانیم پرسشِ دیگر این است در طول چهار دهه از حیات نظام جمهوری اسلامی ایران، نمایندگان مجلس شورای اسلامی چه سهمی در صلح‌سازی و تولید ادبیات مفاهمه در قالب‌های سه‌گانه داشته‌اند و یا اینکه برعکس خود بخشی از مساله و تولید ادبیات تنش و منازعه بوده‌اند؟

اگر بخواهیم ارزیابی عملکردی داشته باشیم اصولاً نمایندگان در این عرصه چه نقشی را ایفاء کرده‌اند و چه نمره‌ای می‌گیرند؟ و صریح‌تر بگوییم آیا از منظر صلح‌خواهی و صلح‌سازی اصولاً به نمره قبولی نزدیک می‌شوند؟

 باید از همین منظر پرسید در طول ۱۰ دوره حیات مجلس شورای اسلامی، چه نمونه شاخصی از تاثیرگذاری مجلس در حوزه روابط و سیاست خارجی در دست است و اگر بهره‌گیری از ظرفیت‌های دیپلماسی عمومی را یکی از مهمترین کارکردهای نهاد پارلمان در حوزه تعاملات بین المللی و تنش‌زدایی و بسط روابط خارجی مردم‌مدار بدانیم، مجلس تا چه حد توانسته از این ظرفیت استفاده کند و در این عرصه گروه‌های دوستی- پارلمانی به عنوان مهمترین بازوی دیپلماسی عمومی و پارلمانی که در مقطعی دوران طلایی داشته است، تا چه حد توانسته در بهبود روابط خارجی و تنش زدایی، به ویژه در مناسبات دوجانبه با کشورهای دیگر ایفای نقش کند  یا اینکه تنها محدود به سفرهای خارجی پرهزینه شده‌است.

سؤال بجایی است اگر پرسیده شود که گروه‌های دوستی و پارلمانی در حال حاضر برای ظرفیت‌سازی فضای گفت‌وگویی و مصالحه سیاسی به‌آن‌ها نیاز است چه می‌کنند؟

 از این منظر، بطور مشخص، مجلس و نمایندگان محترم در چه قالب‌هایی بهتر می‌توانند به صلح‌سازی در عرصه روابط خارجی کمک کنند؟ آیا اصولاً موضوع صلح و صلح‌سازی و کاهش تنش در روابط خارجی از جمله دغدغه‌ها و مسائل مجلس و نمایندگان آن بوده است؟ یا اولویت‌های دیگری در دستور کار داشته‌اند؟

نمایندگان محترم حاضر در نشست‌های مجلس و نامزدهای ورود به بهارستان به‌طور مشخص چه رویکرد و عملکردی را نسبت به موضوع صلح و مصالحه در مناسبات خارجی جمهوری اسلامی داشته و دارند و شخصاً چه طرح و برنامه‌هایی را برای صلح‌سازی در روابط خارجی جمهوری اسلامی داشته و ارائه داده و می‌توانند ارائه دهند و آیا می‌توان در دوره آینده مجلس، امید به راه‌اندازی «فراکسیون صلح» در نهاد پارلمان جمهوری اسلامی داشت؟





درج شده در تاریخ دوشنبه 14 بهمن 1398
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: انتخابات، مجلس شورای اسلامی، برنامه‌های صلح‌محور، دکتر مجتبی مقصودی، صلح،
سومین همایش سالانه انجمن علمی مطالعات صلح ایران
"علوم انسانی و اجتماعی و صلح"



 تقویم همایش:

۳ دی ماه ۱۳۹۸، خانه اندیشمندان علوم انسانی، زمان ۱۴:۳۰ تا ۱۹:۳۰

۴و ۵ دیماه ۱۳۹۸، سالن سلام کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی یونسکو، دانشگاه شهید بهشتی ، زمان ۱۴:۳۰ تا۱۹:۳۰

لطفا برای اطلاعات بیشتر به وبسایت همایش مراجعه فرمایید.

 دبیرخانه: ۰۹۲۲۷۴۷۹۵۰۶
 رایانامه: Ipsan_conference@yahoo.com
 وبسایت همایش: www.ipsan.ir/conf1398




درج شده در تاریخ جمعه 29 آذر 1398
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: سومین همایش سالانه انجمن علمی مطالعات صلح ایران، انجمن علمی مطالعات صلح ایران، علوم انسانی و اجتماعی و صلح،
undefined

متن سخنرانی دکتر مجتبی مقصودی

چند گزاره از منظر رئالیسم انتقادی در باب نظام حزبی و انتخابات در ایران

 

نشست پنجم از سلسله نشست های مردم و مشارکت در انتخابات

نظام حزبی و انتخابات در ایران

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چهارشنبه ششم آذر 1398

 

 

1-     حزب و انتخابات شاخص های نظام مردم سالاری

"وجود حزب، نظام حزبی، احزاب سیاسی شناسنامه دار و برنامه دار"  در کنار "انتخابات، نظام انتخاباتی، مبارزات انتخاباتی و وجود سازو کارهای های قانونی" دو شاخص مهم در نظام های سیاسی مردم سالار تلقی می شوند.

نظام های مردم سالار شاخص ها، نهادها و سازوکارهای دیگری نظیر؛ پارلمان واقعی (با کارکردهای سه گانه ی نمایندگی، قانونگذاری و نظارت)، دستگاه قضائی مستقل، رسانه ها و مطبوعات حرفه ای و قوانین اساسی هم دارند ولی در این یادداشت این نظام ها را از منظر نظام انتخاباتی و نظام حزبی مورد طرح و بررسی قرار می دهیم.

2-     تغییرات قانونمند و برنامه دار با هدف مشروعیت سازی و بازسازی نظام های سیاسی

از این منظر فلسفه وجودی انتخابات و احزاب نیز رخ می نماید و آن هم اینکه این دو نهاد در بطن خویش تواما"دو عنصر تداوم و تغییر را در نظام های دمکراتیک پرورش و شکل می دهند که در عین حال مشروعیت زا است؛ تغییر در اجزاء، اعضاء، شاخ و برگ ها، مسئولین و مقامات ، در مقابل تداوم، ثبات، ماندگاری ساختارها، ماهیت و سرشت نظام سیاسی

این دو شاخص یعنی "حزب و نظام حزبی" در کنار "انتخابات و نظام انتخاباتی" را می توان از جمله مهمترین "نهادها" و تشکل های سیاسی نظام مردم سالاری و توسعه سیاسی نامید؛ که بدون وجود این دو نهاد عملا بقاء و مشروعیت نظام های مردم سالار بلاوجه می شود.

3-     حزب، استلزامات فعالیت حزبی و کارکردهای آن

حزب سیاسی Political Party  در اصطلاح عبارت است از گردهمایی سیاسی و پایدار گروهی از مردم كه دارای دیدگاه ها و اهداف و برنامه مشترك سیاسی و تشكیلات منظمند و با عضوگیری، پشتیبانی از یکدیگر و کسب حمایت مردمی برای به دست آوردن قدرت سیاسی از راه‌های قانونی تلاش می‌كنند. احزاب سیاسی به علاوه؛ دارای شخصیت حقوقی، تشكیلات پایدار مركزی، شعبات مرتبط و هماهنگ با مركز هستند.

از منظر کارکردی؛ احزاب سیاسی  منطقا باید؛ 1) بازتاباننده‌ نیازها و خواسته‌ها و مطالبات بنیادین لایه ها و طبقات اجتماعی هدف 2) ایفاء نقش و جایگاه تعاملی و واسط بین حكومت، قدرت مستقر از یك‌سو و جامعه‌ مدنی و توده‌های مردم از سوی دیگر. 3) کادر سازی حزبی و آموزشی و توانمندی اعضاء و هواداران برای کسب رای و بستری برای تعلیم و رشد افرادی تشكیلاتی و تحلیل‌گر جهت مدیریت كلان 4) گسترش اخلاق حزبی 5) شکل دهنده به یک هویت جمعی شناسنامه‌دار به نام هویت حزبی جهت تسهیل شناخت اجتماعی .... باشند.

4-     تحزب و سیاست ورزی حرفه ای

توسعه سیاسی با سیاست ورزی حرفه ای و سیاست ورزی حرفه ای با نظام حزبی تعربف می شود. به عبارت دیگر؛ یکی از مهمترین مکانیزم های سیاست ورزی حرفه ای، کنشگری سیاسی از طریق احزاب سیاسی شناسنامه دار و هویت دار است؛ چرا: چون انفرادی نیست، معطوف به اهداف فعالیت گروهی و مبتنی بر خرد جمعی است، تشکیلاتی است، معطوف به کادرسازی است؛ هویت جمعی شناسنامه‌دار را پرورش می دهد، تکاپو های سیاسی را سازماندهی می کند، واقعیت ساختار قدرت را می نمایاند، آموزش سیاسی می دهد، ارتقاء در هرم و ساختار قدرت حزبی را نشان می دهد. سلسله مراتب حزبی را بازنمایی می کند، اخلاق حزبی و تحمل پذیری حزبی را  می آموزاند. در این عرصه، نظام حزبی Party system  نیز به مثابه یک مفهوم نسبی در علم سیاست اشاره به حکومت‌هایی در کشورهای مردم سالار دارد که بر اساس احزاب سیاسی تشکیل می‌شوند. در این حکومت‌ها احزاب سیاسی در قدرت با پایگاه حمایت مردمی امکان کنترل دولت و ایجاد مکانیسم‌های داخلی برای کنترل و مصرف بودجه را دارا می‌باشند. نظام‌های حزبی را می‌توان با میزان تاثیر و تعداد احزاب مؤثر تشخیص داد.

5-     برآمدن نظام حزبی و نظام انتخاباتی در جهان

می توان این دو نهاد را برآمده از الزامات انقلاب کبیر فرانسه، شکل گیری نظام پارلمانی نوین و رشد و نمو دولت های ملی دانست که مشروعیت خود را از طریق مردم و صندوق های رای کسب می کردند که هر از چند گاهی مردم با حضور خود بر سر صندوق های رای به به بازسازی و تغییر کارگزاران سیاسی- اجرایی کشور و به عبارتی به بازسازی و بقاء مشروعیت نظام های سیاسی مبادرت می کنند و عملا نفسی تازه در رگ های نظام های سیاسی موجود می دمند و خونی تازه در رگ های نظام های سیاسی خود به جریان می اندازند.

6-     شکل گیری نظام انتخاباتی در ایران

پس از امضای فرمان مشروطیت توسط مظفرالدین شاه در ۱۲۸۵(1906)یک مجلس موقت (که از آن با عنوان اولین مجلس مؤسسان نیز نام برده شده) برای تدوین نظامنامه انتخابات مجلس ملی در تهران گشایش یافت. نمایندگان آن عمدتاً تجار، روحانیون، و رؤسای اصناف بازار تهران بودند. بر اساس این قانون انتخاب‌شدگان به شش طبقه تقسیم می‌شدند: شاهزادگان و قاجارها، روحانیون و طلاب، اعیان و اشراف، تجار داری تجارتخانه معیّن، مالکان با دست کم هزار تومان دارایی و صنعتگران و پیشه‌وران از صنوف شناخته شده و دارای مغازه‌ای با شرایط مشخص. انتخاب‌شوندگان شامل ۱۵۶ نماینده بودند که از این تعداد ۶۰ کرسی به تهران و ۹۶ کرسی به دیگر ایالات اختصاص داده شده بود. نامزدهای پارلمانی می‌بایست خواندن، نوشتن و تکلم به زبان فارسی را قادر باشند. مقرر گردید انتخابات ایالتی در دو مرحله انجام شود. در مرحله نخست انجمن‌های ایالتی تشکیل و سپس از میان آن‌ها نمایندگانی برای مجلس ملی برگزیده شوند، اما انتخابات در تهران در یک مرحله انجام می‌شد.

7-     شکل گیری و تاسیس احزاب در ایران

تاسیس احزاب سیاسی در ایران به انقلاب مشروطه و دوره دوم مجلس شورای ملی بر می گردد. این سابقه حدودا 110 ساله پیش تر از بسیاری ازکشورهای آسیایی حاصل آمده است. سال ها پیش از آن، انجمن های مخفی، با اهداف سیاسی و مبارزاتی، با اقتباسی از تشکل های پنهان و نیمه پنهان غربی، از جمله فراماسونری، از یک سو، و بهره گیری از پیشینه انجمن های سیاسی و عملیاتی جنبش های شورشی در تاریخ ایران، و نیز تجربه انقلابیون مهاجر در قفقاز و روسیه به وجود آمدند و الگوی اولیه احزاب سیاسی در ایران شدند.

از اوایل مجلس دوم، دو حزب «دموكرات عامیون» و «اجتماعیون اعتدالیون» در کنار احزاب کوچکتری چون اتـفاق و تاسیس و آغاز به فعالیت کردند. در مـجلس دوم، بسیاری راه‌حل سیاسی كشور را تشكیل احزابی می‌دانستند كه مواضع خود را صریح بیان و از آن دفاع كنند.

8-     احزاب و انتخابات؛ گونه هایی از نهادهای نشایی در ایران

اگر نشاکاری به عمل انتقال و کاشت نشاء به زمین اصلی گفته شود و نشاء، ناظر بر گیاه کوچکی است که قسمتی از دوره رشد خود را در محیطی با نور و دمای کنترل شده می گذراند و پس از مساعد شدن آب و هوا به زمین اصلی منتقل می شود؛ بدین لحاظ، بخش قابل توجهی از نهادهای مدرن در ایران نظیر؛ احزاب و انتخابات و پارلمان نشایی هستند و این نهادهای نشایی چون کشورهای مادر و مبداء کارکردهای واقعی و مورد انتظار را نداشتند و دچار ناکارکردی، بدکارکردی و کژکارکردی شدند. البته این نهادها، ابداعات، اختراعات و اکتشافات محصول جامعه بشری است و اگر چه خاستگاه و مبدایی داشته است؛ محدود و محصور به جغرافیای خاصی نماندند؛ لذا، هر چند جوامع بشری در هر مکان و زمان قرار نیست چرخ را مجددا بسازند ولی تا موقعی که این متناسب سازی و متناسب بودگی با دیگر سازه ها و زیر ساخت های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی پدید نیاید، این چرخ کارکرد خود را نخواهد داشت. 

9-     تعاملات نظام حزبی و نظام انتخاباتی در ایران

نظام یا سامانه و یا سیستم ناظر بر مجموعه ای از بازیگران، نهادها، اجزاء، قوانین و روابطی است که نحوه چینش، نحوه توزیع مسئولیت ها و ماموریت ها، نوع رابطه ی تعریف شده اعم از تعاملی، خطی و یا سلسله مراتبی بر خوب کارکردی و یا بد کارکردی آن نظام، بر بازیگران و اجزاء آن نظام، و در کل سامانه تاثیر می گذارد و موجبات بدکارکردی، ناکارکردی آن نظام می شود. بدین لحاظ می توان ادعا کرد نظام حزبی (شامل بازیگران و کنش گران حزبی، احزاب سیاسی، قوانین و آیین نامه های مرتبط با احزاب سیاسی، نوع کنش گری، سازوکار های و روابط درون و برون حزبی و با دولت) با نظام انتخاباتی (شامل؛ قوانین و آیین نامه های انتخاباتی، دستگاه های نظارتی و اجرایی، تعیین و تمهید حوزه های انتخاباتی) در طول 110 ساله اخیر رابطه ای دو سویه داشته اند. از یکدیگر تاثیر پذیرفته و بر یکدیگر تاثیر گذارده اند. در ایران نظام انتخاباتی شامل مجموعه ای از انتخابات از جمله انتخابات ریاست جمهوری، انتخابات مجلس شورا، مجلس خبرگان و شوراهای شهر و روستا می شود.

10- فرمالیسم و نگاه مضیق؛ دو سویه ی نظام انتخاباتی

در حیات نظام انتخاباتی ایران؛ بجز چهار دوره کوتاه ناشی از کودتای محمد علی شاه- لیاخوف در مجلس اول، اولتیماتوم و اشغال ایران و انحلال مجلس دوم، فترت و تعطیلی مجلس بین مجلس چهاردهم و پانزدهم در دهه 1320 ه.ش متاثر از جریان اشغال ایران، وقایع آذربایجان و کردستان در دوره نخست وزیری قوام السلطنه و انحلال مجلس 17 متاثر تلاش دکتر مصدق برای کسب اختیارات ویژه از مجلس، نظام انتخاباتی و انتخابات در دوران مشروطه ساری و جاری بوده است؛ درجمهوری اسلامی ایران علیرغم بروز وقابع و رخدادهای مهم همواره انتخابات بدون هرگونه وقفه ای، بصورت ادواری و به موقع برگزار شده است.

در دوره رضا شاه و جمهوری اسلامی ایران ما اصولا دوره های فترت انتخاباتی نداریم و معمولا انتخابات در مورد مقرر و با تشریفات خاص برگزار شده و می شود و از منظر نظام سیاسی مستقر این نظم دوره ای و ادواری از جمله برگ های زرین و سند مشروعیت نظام های سیاسی است.و این در حالی است از زمان صدور دست خط مشروطه توسط مظفر الدین شاه تا استقرار دولت رضا شاه و از اواسط دهه ی 1320 ه.ش تا 1332 در کشور شرایط گذار و بی ثباتی حاکم بوده است؛ در حالی که شکل گرایی مفرط فارغ از کارکردهای واقعی در دوره رضاشاه این مجلس را به مهر لاستیکی تبدیل نموده بود و تنها موید و آلت دست اراده شاهانه بود.

در خصوص نظام های انتخاباتی بزرگترین دسته بندی ناظر بر تقسیم بندی رویکردی به مضیق و موسع است که در مقاطع اقتدار نظام های سیاسی از سوی متولیان و مجریان اصلی نظام انتخاباتی بصورت مضیق و تحدید شده اجراء گردیده است. در جمهموری اسلامی در گذر زمان رهیافت مضیق در فرایند همه ی انواع انتخابات تشدید شده است تا جایی که رای مردم و اراده توده ها در حق تعیین سرنوشت از طریق مکانیزم های قانونی و انتخابات بلاوجه گردیده است.

نظام انتخاباتی در جمهوری اسلامی با کنترل و نظارت چند لایه از دستگاه های اطلاعاتی تا وزارت کشور و شورای نگهبان عملا فعالیت احزاب سیاسی و نیروهای مستقل و منتقد را بلاموضوع نموده و "نظام اختگی" را فضای سیاسی کشور و از جمله احزاب ساری و جاری ساخته است.

11- نظام انتخاباتی و مفاهیم انتزاعی؛ آزاد، عادلانه، شفاف و منصفانه

در حالی که انتخابات یکی از شاخص های نظام های دمکراتیک است؛ در عین حال صرف برگزاری ادواری و به موقع انتخابات رافع مسئولیت بانیان، حاملان و مجریان نظام انتخابات در تعهد به اجرای صفات چهارگانه ی ؛ آزاد، عادلانه، شفاف و منصفانه در انتخابات نیست. حال آنکه در عمل در نظام انتخاباتی ایران تمهید و تامین این صفات برای انتخابات دور از دسترس بنظر می رسد.

12- نظام حزبی در ایران؛ از معلولیت پیشینی و ساختاری تا دورهمی های محفلی

تشکیل نظام حزبی از دل فعالیت های پنهانی چون فراماسونری و سپس انجمن های مخفی نظیر کمیته مجازات، انجمن باغ میکده، انجمن زرگنده و آهن، انجمن تبریز و ده ها انجمن مخفی شروع نامناسبی را برای احزاب سیاسی در ایران رقم زد. در حالی که نظام حزبی در کشورهای توسعه یافته با شفافیت آغاز بکار کرد؛ در این روند با مخفی کاری و پنهانکاری آغاز شد

مقاومت دولت در پذیرش و شناسایی نقش و جایگاه واقعی و مواردی زیادی  تاسیس احزاب دولتی، مهندسی نظام حزبی و هفت خان رستم اخذ مجوز از کمیسیون ماده 10 احزاب، کسب استعلام، اساسنامه های تیپ، نظام یارانه ها، در کنار بستگی های قومی، قبیله ای و خانوادگی و باندی، احزاب را تبدیل محافل بزرگ خانوادگی و یک دورهمی بزرگ با هدف کسب و یا حفظ قدرت تبدیل تبدیل کرد.

موسمی بودگی، مرکز پایه بودگی.... احزاب اپوزیسیون.... جامعه ایران را از ظرفیت های نظام حزبی در ایران محروم ساخت

 

جمع بندی: تجربه نظام حزبی و اتنخابات در بیش از یکصد سال اخیر نشان می دهد؛ دموکراسی و توسعه سیاسی زمانمند است. مسیر توسعه سیاسی مسیری پر سنگاخ و با افت و خیز و نوسان  است و در عین حال این تجربه این پرسش را پیش رو می گستراند که  با توجه به تجربه حاکمیت نظام های اقتدار دل بستن به صندوق رای تواما هزینه سنگین ایجاد امید و سرخوردگی را موجب شده است و تا جایی که برخی تحلیل گران از این زاویه با گذار از تغییرات دمکراتیک دل بستن به صندوق رای در ایران را خطای راهبردی می دانند.

 





درج شده در تاریخ سه شنبه 19 آذر 1398
طبقه بندی: گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: متن سخنرانی دکتر مجتبی مقصودی، نظام حزبی، انتخابات در ایران، رئالیسم انتقادی، نشست مردم و مشارکت در انتخابات،

پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می نماید:

 

 

نشست پنجم از سلسله نشست های مردم و مشارکت در انتخابات

 

نظام حزبی و انتخابات در ایران

 

با سخنرانی

دکتر داود فیرحی

دکترمجتبی مقصودی

 

دبیر علمی نشست

دکتر عباس خلجی



زمان : چهارشنبه 6 آذر 1398 ساعت: 14 تا 16

آدرس: بزرگراه کردستان، خیابان دکتر آئنیه وند ( 64 غربی )، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سالن اندیشه




درج شده در تاریخ دوشنبه 4 آذر 1398
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: نظام حزبی و انتخابات در ایران، مجتبی مقصودی، داود فیرحی، عباس خلجی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،
انتشار پنجاه و سومین شماره از پژوهشنامه علوم سیاسی

علاقمندان می توانند با مراجعه به آدرس http://www.ipsajournal.ir   مقالات این شماره و شماره های پیشین را به رایگان، دانلود و استفاده نمایند.
در این شماره می خوانید:
دوره و شماره: دوره 14، شماره 1 - شماره پیاپی 53، زمستان 1397، صفحه 236-1  
________________________________
 1. شوراهای اسلامی شهر و روستا و تمرکززدایی در جمهوری اسلامی ایران 
غلامرضا ابراهیم آبادی؛ سیدعبدالرحیم ابوالحسنی
صفحه 34-7

 2. تخریب و مبارزات منفی در انتخابات ریاست جمهوری ایران؛ علل و زمینه ها 
محمد بابایی؛ ساسان مرادی؛ علی اصغر قاسمی
صفحه 62-35

 3. موانع مشارکت نخبگان سیاسی زن در عرصه تصمیم گیری های سیاسی و مدیریتی؛ (مطالعه موردی: زنان نماینده مجلس) 
زهرا حیدری؛ عباس کشاورز شکری؛ زاهد غفاری هشجین؛ علی مرشدی زاد
صفحه 94-63

 4. چالش‌های اپوزیسیون انگاری انجمن‌های علمی علوم اجتماعی در ایران و تأثیر آن بر توسعه سیاسی 
مهرداد خرم نصر؛ مجتبی مقصودی
صفحه 124-95

 5. مطالعۀ عوامل شکل‌گیری و شناخت اندیشۀ سیاسی کرتیر بر اساس شواهد تاریخی و باستان‌شناسی 
زینب خسروی؛ بهروز افخمی
صفحه 162-125

 6. بررسی رویکردهای سیاسی و رقابت جویانه ایران و عربستان و سازوکارهای مهار دشمنی ها 
حسین علایی
صفحه 191-163

 7. گذار از نوسازی به دموکراتیزاسیون؛ توسعه سیاسی در هندوستان و درس‌های آن برای ایران 
سید محمد محمدی
صفحه 220-193

( http://www.ipsajournal.ir )
پژوهشنامه علوم سیاسی
پژوهشنامه علوم سیاسی (IPSA)



درج شده در تاریخ چهارشنبه 22 آبان 1398
طبقه بندی: کتاب ،  عمومی،  اخبار،  مقالات، 
برچسب ها: پژوهشنامه علوم سیاسی، انجمن علوم سیاسی ایران، مقالات،
  انتخابات هیات مدیره دوره هفتم انجمن علوم سیاسی ایران



 دوشنبه، ششم آبان ماه ١٣٩٨، رأس ساعت ١٦، انتخابات هفتمین دوره هیأت مدیره علوم سیاسی ایران برگزار گردید. در ابتدای این جلسه، رییس (دكتر سید عبدالامیر نبوی) و نایب رییس (دكتر قدیر نصری) هیأت مدیره دوره ششم، گزارش عملكرد این  دوره را ارایه كردند، سپس خزانه دار (دكتر علی مرشدی زاد) و بازرس (دكتر امیر هوشنگ میركوشش)   دوره ششم، گزارش گردش مالی دوره مذكور را قرائت نمودند.  

در ادامه برنامه، انتخابات دوره هفتم برگزار گردید. طبق آیین نامه  انجمن های علمی، مدیریت مجمع عمومی فوق العاده را كسانی عهده دار می شوند كه قصد كاندیداتوری برای دوره جدید را ندارند. 

بر این اساس، رییس و نایب رییس  دوره اخیر (دكتر نبوی و دكتر نصری) كه نامزد دوره هفتم نبودند، هدایت مجمع را عهده دار شدند. پس از توضیحات مقررات از سوی نماینده وزارت علوم، شانزده  نفر (آقایان دكتر محمدتقی قزلسفلی، دكتر سلمان صادقی زاده، دكتر سیدجلال دهقانی فیروزآبادی،  دكتر محمدجواد حق شناس، دكتر حمید احمدی، دكتر وحید سینایی، دكتر محسن خلیلی، دكتر محمد علی تقوی، دكتر کیومرث اشتریان، دكتر امیرمسعود شهرام نیا، دكتر سیدمسعود موسوی شفایی، دكتر امیرهوشنگ میركوشش، دكتر مجتبی مقصودی، آقای سیروس عباس زاده، خانم دكتر مهدخت ذاكری و دكتر الهه كولایی) نامزد هیأت مدیره و سه نفر (دكتر سعید شكوهی، خانم فهیمه قربانی و دكتر سیمین حاجی پور) نامزد بازرسی انجمن شدند. 

  بعد از برگزاری انتخابات و شمارش آرای مأخوذه (٨٩ رای)، هفت نفر زیر به ترتیب بعنوان اعضای هیأت مدیره دوره  هفتم انتخاب شدند: 

دكتر مجتبی مقصودی، 
دكتر الهه  كولایی، 
دكتر سید مسعود موسوی شفایی،
 دكتر كیومرث  اشتریان، 
دكتر جلال الدین دهقانی فیروز آبادی،
 دكتر محمدتقی قزلسفلی (علی البدل اول)  و دكتر سلمان صادقی زاده (علی البدل دوم). 


 همچنین دكتر سعید شكوهی بعنوان بازرس اصلی و دكتر سیمین  حاجی پور ساردویی بعنوان بازرس علی البدل، بیشترین رای اعضا را بدست آوردند.

  جلسه با تبریك حضار و اعضای هیأت مدیره ششم به منتخبین جدید خاتمه پذیرفت.



درج شده در تاریخ سه شنبه 7 آبان 1398
طبقه بندی: گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: انتخابات هیات مدیره، دوره هفتم، انجمن علوم سیاسی ایران،


همکاران و همراهان گرامی

با سلام و احترام،

همان گونه که مستحضرید، فردا عصر دوره سه ساله فعالیت های هیات مدیره ششم انجمن به پایان می رسد و با رای اعضای محترم انجمن، هیات مدیره هفتم انتخاب خواهد شد.
به نظرم، اکنون زمان مناسبی برای طرح چند نکته به نمایندگی از اعضای ششمین دوره هیات مدیره انجمن است:

اول. هیات مدیره فعلی از همان ابتدای استقرار در سال ۹۵ با مطالبات متنوع علمی و صنفی اعضاء و جامعه مخاطب خود روبرو بود‌. بنابراین در این مدت کوشیده شد ضمن احترام به تمامی زحمات گذشته، تمامی فعالیت ها در چارچوب پاسخگویی به این مطالبات و نیازها سامان یابد و بیانیه ها، عناوین همایش های سالانه و عمده نشست های تخصصی نیز بر همین اساس تعریف، تنظیم و دنبال می شد.

دوم. هیات مدیره فعلی همیشه بر این باور بوده است که انجمن، خانه امید و پناهگاه جامعه علوم سیاسی و روابط بین الملل ایران، به ویژه دانشجویان، است. بنابراین انجمن در این مدت خود را نه رقیب دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی دید و نه در پی انجام وظایف اغلب برزمین مانده آنها برآمد. برعکس، از ابتدا تصمیم برآن شد که از تمامی ظرفیت ها و پیشنهادها به نحوی مناسب و روشمند، به خصوص در چارچوب کمیته های علمی، استفاده شود.

سوم. نیت و همت اعضای هیات مدیره فعلی همواره بر این بوده است که اقدامات و مواضع انجمن بر پایه حفظ منزلت علمی و استقلال مدنی این نهاد باشد و سخنان یا رفتارها موجب آسیب دیدن این ویژگی نشود. همه می دانیم که حفظ و تداوم جایگاه علمی و مدنی انجمن همواره در گروی اجتناب از شتابزدگی، ورود به بازی های سیاسی، مریدبازی یا حضور در میدان حاشیه هاست و البته این امر منافاتی با موضع گیری فعالانه در قبال مهمترین رویدادها و حوادث ندارد.

چهارم. هیات مدیره فعلی درعین کمبود امکانات، ذهن خود را در تهران محصور نکرد و تلاش گسترده ای برای شکل گیری شبکه علوم سیاسی و روابط بین الملل کشور انجام داد. در این مدت علاوه بر تاسیس شعبه کرمانشاه، اقدامات اصلی راه اندازی شعب یزد، ایلام، یاسوج و تبریز نیز انجام شد که امید است همین امسال به نتیجه برسد و به زودی شاهد پیوندخوردن دانش و تجربه تمامی دانشگاه های کشور باشیم.

پنجم. در این مدت، ایده ها و برنامه هایی هم از سوی هیات مدیره و هم از سوی کمیته های علمی مطرح می شد که متاسفانه به خاطر مشکلات اغلب اجرایی و مالی، به ثمر نرسید. واقعیت تلخ آن است که هرگونه فعالیت مستقلانه علمی در کشورمان با ده ها مشکل و دست انداز روبرو است. در هر حال، امیدواریم این گونه ایده ها و برنامه ها با درایت و پیگیری هیات مدیره بعدی به نتیجه برسد و موجب نشاط و سرزندگی بیشتر جامعه علوم سیاسی و روابط بین الملل کشور شود.

ششم. هرگونه کامیابی و موفقیتی در این سه سال به دست آمده، نتیجه برنامه ریزی و کار دسته جمعی بوده است و چه کسی است که نداند بخش عمده و اساسی این موفقیت ها بخاطر تلاش همکاران عزیز در کمیته های علمی بوده است؟ درست است که کمیت و کیفیت فعالیت های کمیته های علمی یکسان نبود و گاه انتقاداتی را پدید می آورد، اما نمی توان بر زحمات بی چشمداشت و همراهی تمامی همکاران عزیز چشم بست و صمیمانه سپاسگزاری نکرد.

هفتم. به رغم تلاش جهت انتخاب زمانی مناسب برای برگزاری انتخابات هیات مدیره جدید، این امر ممکن نشد. درواقع، با توجه به قواعد و مقررات دست و پا گیر اداره ثبت شرکت ها و وزارت علوم، فردا (۶ آبان) تنها روزی بود که توانستیم برای برگزاری مجمع عمومی و فوق العاده هماهنگ کنیم. برای همین به نمایندگی از هیات مدیره، از تمام دوستان و همکاران ارجمند دعوت و درخواست می کنم از سر لطفی که همیشه به انجمن داشته اند، در دو نشست فردا - انتخابات و اصلاح موادی از اساسنامه - شرکت و اظهارنظر کنند.

هشتم. تمامی اعضای پیوسته انجمن از حق مساوی حضور در عرصه رقابت و رای گیری برخوردارند. بنابراین هیات مدیره ششم ضمن دعوت از تمامی دوستان عزیز برای کاندیداتوری و حضور جدی تر در مسیر سیاستگذاری و برنامه ریزی فعالیت های انجمن، بر بی طرفی خود در فرآیند انتخابات تاکید می کند و آن را یکی از مهمترین نشانه های سلامت نشست فردا می داند.
در نهایت، ضمن آرزوی موفقیت برای تمامی دوستان عزیزی که انجمن را در سه سال گذشته صبورانه یاری کردند، از هم اکنون دستان اعضای هیات مدیره بعدی را به گرمی می فشاریم و آمادگی خود را برای همکاری و انتقال امور اعلام می کنیم.

یادداشت آقای دکتر عبدالامیر نبوی
رئیس هیئت مدیره انجمن علوم سیاسی ایران



درج شده در تاریخ یکشنبه 5 آبان 1398
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: انتخابات هیئت مدیره انجمن علوم سیاسی ایران، عبدالامیر نبوی،


"انجمن های علمی، انتخابات و مسئولیت مدنی ما"

  •  در آستانه برگزاری انتخابات هفتمین دوره هیات مدیره انجمن علوم سیاسی ایران، انتشار یادداشت "انتخابات هیات مدیره انجمن علوم سیاسی ایران و هفت نکته ضروری" را بایستی به فال نیک گرفت. این یادداشت کوتاه حاوی تاملات و نکاتی جدی است، چراکه ضمن توجه به جایگاه انجمن علوم سیاسی و انتخابات آن به عنوان یک نهاد علمی- مدنی با کارکردهای جدی و تاثیرگذار، دریچه جدیدی به مسیر آتی و محتمل انجمن می گشاید و جایگاه آن را به مثابه یک "تشکیلات آوانگارد" در مجموعه علوم سیاسی ارتقاء می دهد. این امر به نوبه خود ارزشمند تلقی می شود و در کلیت، محل تاکید جامعه علوم سیاسی ایران است.

  •  با توجه به تجربه فعالیت های علمی و مدنی، به خصوص در انجمن علوم سیاسی ایران، به نظر می رسد دیگر نیازی به تکرار اهمیت مواردی چون اجتناب از بی تفاوتی، شهامت، خلاقیت و مداومت در هرگونه فعالیت انجمنی نباشد؛ چرا که از لوازم و الزامات این گونه فعالیت ها چنین کارکردها و رویکردهایی است که به صورت داوطلبانه و بی چشمداشت محقق می شود و طرح روزشمار "نذر مدنی" می تواند محل تظاهر گردد. 

با این همه، تاکید بر یک مطلب کلیدی در یادداشت مذکور و بسط و تکمیل آن ضروری است و می تواند پرتوی بر مسیر آینده انجمن بیفکند.

  • شاید نکته بنیادی در هرگونه فعالیت های علمی مدنی و مستقلانه آن است که  فعالیت مدنی با فعالیت حزبی تفاوت دارد و نباید اشتباه گرفته شود. مسئولیت، ماموریت و گستره اختیارات انجمن های علمی بر اساس اساسنامه تیپ انجمن ها که به تایید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری رسیده، در این زمینه مشخص و مرور آن مناسب است. به همین دلیل است که "تنوع و  تکثر" در ترکیب اعضای هیات مدیره انجمن ها همواره مورد پذیرش و اصرار جامعه علمی کشور بوده و حتی الامکان از دسته بندی ها، باند بازی ها، تقلیل گرایی ها و کارهای لیستی اجتناب شده است. 
البته از بدو تاسیس انجمن علوم سیاسی ایران در سال ۱۳۸۲ کم وبیش تلاش هایی برای کسب جایگاهی ویژه در این نهاد انجام شده که به دلیل مشارکت همه علاقمندان، با این روند آسیب زا مقابله شده است؛ روندی که در صورت کامیابی، این جمع علمی را به یک ساختار متصلب حزبی فرو می کاهد و تکثر گرایش ها و تنوع دیدگاه ها را سرکوب می کند.

  • بدیهی است که باید برای فعال کردن انجمن اندیشید و راه های مناسبی برای آن یافت که می تواند از رهگذر تعهد به "میثاق ها و مسئولیت حرفه ای" و "وفای به عهد" در قالب شفاهی، کتبی و عملی در کنار "نظارت مستمر" و مطالبه اعضاء و بازرس محقق شود. باز از همین منظر "تقویت جایگاه نهاد بازرسی انجمن" مناسب می نماید.

چه این راه را بپذیریم و چه راه های دیگری را برای ارتقای کمیت و کیفیت فعالیت های این انجمن و حفظ انسجام هیات مدیره پیشنهاد کنیم، باید بپذیریم این نهاد با همین ترکیب متنوع و متکثر اعضای هیات مدیره تاکنون گام های بلندی برداشته و هیات مدیره ۶ دوره انجمن با ساختاری کاملا دموکراتیک از خلال انتخابات سالم؛ کم و بیش توانسته است جامعه علوم سیاسی را نمایندگی کنند.  

  • حال باید پرسید که با رویکردی حزب گونه یا لیستی شدن انتخابات، آیا هیئت مدیره نماینده تکثر و تنوع موجود در جامعه علوم سیاسی کشور خواهد بود و آیا این امر (لیستی شدن انتخابات در یک انجمن) با سلامت انتخابات انجمنی علمی همخوانی دارد؟ همچنین اگر انتخابات لیستی باشد، آن وقت پرسش از "سرلیستی" و احتمال دخالت "ساختارها و تشکیلات بیرونی" نیز پیش می آید.

  • یکی دیگر از آفات چنین رویکردی، به نظر می رسد، "شعارزدگی و اتخاذ رویکرد پوپولیستی" خواهد بود که به نوبه خود در زمره آسیب های احتمالی چنین نگرشی می تواند گردد. منطقا از جامعه علمی انتظار می رود از شعار زدگی بپرهیزد و به جای تلاش برای جذب آرای خاموش و نیروهایی که در حاشیه قرار دارند به شایسته سالاری، کسب تعهد عملی  و وقت گذاری و اخلاق حرفه ای توجه بیشتری بنماید.
تنها رای دهندگان صلاحیت تعیین افراد به عنوان هیات مدیره را دارند و می توانند تعیین کنند که این هیات جای چه کسانی است.

  • نهایتا بایستی عرض کنم جملات فوق مانند یادداشت مذکور "با اشتیاق و دلسوزی برای اطلاع انتخاب کنندگان و نامزدهای این دوره" نوشته شده است و امیدوارم با مشارکت گسترده و آگاهانه همکاران و علاقمندان شاهد مرحله دیگری از تکامل انجمن و افزایش توان تاثیرگذاری آن باشیم.

شکی نیست که حفظ و ارتقای بنای عظیم انجمن علوم سیایی ایران که خشت خشت آن به سختی بر روی هم گذاشته شده و امروز میراث دار آن به مثابه یک نهاد علمی، مدنی، دموکراتیک و مستقل هستیم، یک مسئولیت فردی، اخلاقی و حرفه ای است.

دکتر مجتبی مقصودی



درج شده در تاریخ چهارشنبه 24 مهر 1398
طبقه بندی: گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: انجمن علوم سیاسی، انتخابات هیات مدیره، دکتر مجتبی مقصودی،


انتخابات هیأت مدیره انجمن علوم سیاسی ایران و هفت نكته ی ضروری


 انشاالله اوایل آبان ماه ١٣٩٨ ، مراسم انتخاب ِ هیأت مدیره برای سه سال آتی ( ١٣٩٨ تا ١٤٠١ ) برگزار می شود. بعنوان یك عضو جامعه علوم سیاسی ایران ، كه طی سه سال اخیر با افتخار و اشتیاق در خدمت رشته ام بوده ام و به آن عشق می ورزم ، مواردی را به اطلاع  انتخاب كنندگان و نامزدهای این دوره عرض می كنم و امیدوارم توجه  جدی به این نكات ، كیفیت انتخاب را ارتقا دهد و انجمن بتواند نگهبانی بیدار و مشروع برای صیانت از حریم ارجمند علم سیاست بماند. ضمنن از آنجا بنده نامزد دوره جدید نخواهم شد و هوادار هیچ فرد و دسته ای نیستم ، امیدمندم سخنانم از سر بیطرفی و دلسوزی تعبیر شود و نه چیزی دیگر ! 

نكته نخست ؛ تماشا  و بی تفاوتی ، زشت  است!

از آنجا كه ما دانشوران سیاست ، رقابت و مشاركت را دو ركن كلیدی دموكراسی می شماریم و هماره درس آن را داده ایم ، زیبنده است كه همه اعضا در انتخاباتْ  مشاركت نموده ، به مشروعیت بیشتر هیأت مدیره منتخب  كمك نمایند. لذا هر فرد و دسته ای كه  مشاركت و رقابت نمی كند عقلاً حق داوری و نقد را از خود سلب می نماید.

نكته دوم . آزادیِ قابل قبول ! 

بالغ بر هزار روز فعالیت حرفه ای اینجانب در انجمن علوم سیاسی ، موید این نكته است كه  انجمن ، موثرترین ظرفیت را در بین انجمن های علوم انسانی داراست و لذا همبستگی اعضای آن ضروریست. آزادی عمل انجمن به اندازه ای شایان تحسین ، تامین است و هیچ مانع و رادعی برای تعقیب منافع اعضا و ملاحظات این دیسیپلین وجود ندارد. 

نكته سوم.  رأی به لیست ! 

اندك تجربه زیسته ی من  می گوید بهتر است نامزدهای گرانقدر ِ انتخابات هیأت مدیره  ، بصورت لیستی و هر لیست تحت نام یك دانشور سرشناس سیاست در انتخابات شركت كنند یعنی رای دهندگان به لیست رای دهند. طبعاً اعضای هر لیست بخاطر قرابت فكری و سازگاری حرفه ای ، بهتر می توانند تصمیم سازی و همراهی كنند. 

 نكته  چهارم . نذرِ  مدنی ! 

كسانی كه فكر می كنند عضویت در هیأت مدیره  ، موجب نان و نام است سخت در اشتباهند . بهترست هر كس  كه وقت كافی ندارد و اهل خلاقیت  و كار اجرایی نیست وقت خودش را  تلف نكند. كار انجمنی ، عمیقاً مستلزم دویدن ، هزینه كردن ( از داشته های شخصی) و ابتكار عمل و شمّ و شهامت است. سه سال كار داوطلبانه و بی چشمداشت ، نوعی ادای دین و نذر مدنی است نه چیز دیگر. 


 نكته  پنجم .  شهامت  ؛ 

انجمن مجال و محلیست برای كسانی كه دغدغه دارند اما صدا و دغدغه شان شنیده نمی شود. انتخابات فرصت است برای آن دسته از هیأت علمی دانشگاهی كه گمان می برند  مورد بی مهری قرار گرفته اند ، زنانی كه دارای دغدغه و برنامه اند و برای محققان و استادانی كه می توانند صدای جامعه سیاست باشند پیشگام شوند ، نوا و هوا و  صدای تازه ای را  نمایندگی كنند. 

 نكته ششم . خلاقیت ؛ 

انجمن ، جای ژنرالها و افراد چند 
شغله ، نامحبوب  در آكادمی ، بخشی نگر ، فاقد نفوذ ، كارآموز و افراد تكراری نیست . فقط  دانشوران  حرفه ای ، دارای مجال ، ملی اندیش ، آشنا به مناسبات قدرت و خلاق هستند كه می توانند جامعه بزرگ علوم سیاسی  را راهبری  كنند. 

نكته هفتم . مداومت  ؛  

راه مفید و مطلوب ،  انباشت تجارب و مداومت خردمندانه  ی برنامه هاست. بهرحال ،  طی دوره  های گذشته ، بودند افرادی كه از وقت و جیب و آبروی خود مایه گذاشته و انجمن  را به مقام منیع كنونی  ارتقا داده اند . بهتر است منتخبین جدید ، عین راننده ای متبحر ، گذشته  را بسانِ یك آیینه ببینند ؛ نه به آن خیره شوند و نه  آن را از جا بكٓنند كه هر دو خطاست.

دکتر قدیر نصری ( عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی )



درج شده در تاریخ چهارشنبه 24 مهر 1398
طبقه بندی: گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: انجمن علوم سیاسی، انتخابات هیات مدیره، دکتر قدیر نصری،

 سخنرانی دکتر مجتبی مقصودی

"گفتمان صلح در حاشیه؛ روایتی از مصلحت اندیشی ها، روزمرگی ها و فراموشی ها"

 

دوم مهر ماه

خانه اندیشمندان علوم انسانی

 


سه نکته مقدماتی:

این سه نکته عبارتند از: اول؛ محدوده و رویکرد پژوهش معطوف به ایران و  بیشتر از منظر جامعه شناسی سیاسی است. دوم؛ در راستای طرح مسئله و بررسی موضوع تنها به طرح محدودی از گزاره های بسنده می کنم و طرح کاملتر و دقیق تر موضوع نیازمند جلسات متعدد و پژوهش های گسترده تری است که همخوانی و فرصت چندانی برای طرح و بررسی در یک نشست محدود نیست و سوم؛ تاکید بر صلح در مفهوم کلاسیک و سنتی در این سخنرانی است.



برای مشاهده ادامه مطلب بر روی گزینه " ادامه مطلب " کلیک کنید.


ادامه مطلب

درج شده در تاریخ پنجشنبه 4 مهر 1398
طبقه بندی: گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: صلح، نشست صلح، گفتگوی جهانی هزاره سوم، دکتر مجتبی مقصودی، انجمن علمی مطالعات صلح ایران،
بمناسبت روز جهانی صلح
 با مشارکت انجمن علمی مطالعات صلح ایران

 سخنرانان 

دکتر مجتبی مقصودی
دکتر سیدحسین سراج زاده
دکتر بهاره سازمند 
دکتر سیمین حاجی پور ساردویی
 دکتر سید علی محمودی
     

زمان:سه شنبه 2 مهرماه 1398 ساعت 16 الی 19:30

مکان: خانه اندیشمندان علوم انسانی. سالن فردوسی 







درج شده در تاریخ پنجشنبه 28 شهریور 1398
طبقه بندی: گفتگو و هم اندیشی،  نقد، نظر و بررسی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: انجمن علمی مطالعات صلح ایران، دموکراسی، دکتر مجتبی مقصودی، دکتر سیدحسین سراج زاده، دکتر بهاره سازمند، دکتر سیمین حاجی پور ساردویی، دکتر سید علی محمودی،
انجمن علمی مطالعات صلح ایران و مجمع فلاسفه ایران برگزار می کنند

سخنرانان: دکتر حسن اسدی، مدرس دانشگاه فرهنگیان شیراز

زمان: دوشنبه 25 شهریور 1398، ساعت 16 الی 18

مکان: مجمع فلاسفه ایران




درج شده در تاریخ شنبه 23 شهریور 1398
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: صلح، آموزش صلح، فلسفه میان فرهنگی، انجمن علمی مطالعات صلح ایران، مجمع فلاسفه،
(تعداد کل صفحات:23)      [1]    [2]    [3]    [4]    [5]    [6]    [7]    [...]   

درباره


دانشیار رشته علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی - واحد تهران مرکزی
موضوعات
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
مهمترین آسیب پایان نامه های دانش سیاست متاثر از کدام عامل است؟






صفحات جانبی
پیوند ها
ابر برچسب ها
پیوند های روزانه
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

mehfa

فالmehfa.com

mehfa.com

mehfa.com

ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو