تبلیغات
سیاست و پژوهش، دکتر مجتبی مقصودی - مطالب مقالات

ارسال مقالات کوتاه راهبردی:

"راهکارهای مصالحه سیاسی، بهبود مناسبات و ایجاد صلح مثبت میان ایران و عربستان سعودی"

مهلت ارسال آثار : تا سوم شهریورماه 1397

کمیته روابط بین الملل انجمن علمی مطالعات صلح ایران



درج شده در تاریخ دوشنبه 8 مرداد 1397
طبقه بندی: مقالات،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: ویژه نامه، صلح، روابط، ایران، عربستان، مقاله،
چهل و نهمین شماره از پژوهشنامه علوم سیاسی منتشر شد. علاقمندان می توانند با مراجعه به آدرس http://www.ipsajournal.ir/    مقالات این شماره و شماره های پیشین به رایگان، دانلود و استفاده نمایند.




در این شماره می خوانید:

1- رسانه و بسیچ سیاسی: نقش برنامه های سیما در همراه سازی مخاطبان برای شرکت در راهپیمایی های سراسری (موردمطالعه :راهپیمایی 22بهمن و روز قدس)، از صفحه 7-39
به قلم محمد بابایی؛ ملک محمد مهر علی
·مشاهده مقاله  http://www.ipsajournal.ir/?_action=articleInfo&article=336&vol=66


2- فرّه مندی در شاهنامه فردوسی و بحران جانشینی، از صفحه 45-72
به قلم وحید بهرامی عین القاضی؛ روح اله اسلامی
·مشاهده مقاله  http://www.ipsajournal.ir/?_action=articleInfo&article=337&vol=66


3- سیاست و عرفان در مهابهاراتا، از صفحه 73-96
به قلم محمد تباشیر؛ ابوالفضل شکوری
·مشاهده مقاله   http://www.ipsajournal.ir/?_action=articleInfo&article=338&vol=66


4- تحلیل تطبیقی جهانی شدن اقتصادی و سیاسی در دولت خاتمی و احمدی نژاد، از صفحه 97-130
به قلم عباس حاتمی
·مشاهده مقاله  http://www.ipsajournal.ir/?_action=articleInfo&article=339&vol=66


5- رویکردی تلفیقی-ابتکاری به تحلیل گفتمان‌ محمدرضاشاه و امام خمینی در خطاب به مردم، از صفحه 131-166
به قلم ابوالفضل شاه علی


6- بررسی رابطه بین حمایت سیاسی دولت و سودآوری نسبی شرکت‌های فعال در بورس اوراق بهادار تهران، از صفحه 167-190
به قلم رضا غلامی جمکرانی؛ علی لعل بار؛ بهارک ترخونی
· مشاهده مقاله  http://www.ipsajournal.ir/?_action=articleInfo&article=341&vol=66

7- تحلیل و ارزیابی وضعیت رشته علوم سیاسی در ایران: سنجش نگرش استادان علوم سیاسی دانشگاه تهران، صفحه 191-220
به قلم علی اشرف نظری
· مشاهده مقاله  http://www.ipsajournal.ir/?_action=articleInfo&article=342&vol=66





درج شده در تاریخ چهارشنبه 3 مرداد 1397
طبقه بندی: مقالات،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: پژوهشنامه، علوم سیاسی، شماره جدید،
ناسیونالیسم ایرانی، تبارگرا یا دموکراتیک
فصلنامه مطالعات ایرانی پویه، شماره 3 و 4، بهار و تابستان 1397




باقر صدری‌نیا/ناسیونالیسم ایرانی در دو حرکت: بررسی تاریخی تکوین و تحول گفتمان‌های ناسیونالیستی در عصر مشروطه

کمال پولادی/ نیک‌جهانی از سامانه و داد: ملازمت نظام قدرت و نظام عدل به مثابه‌ وجه هویتی جهان‌شناسی ایرانی

محمدجواد غلامرضا کاشی/ روایتی پسااستعماری از ملی‌گرایی ایرانی: امکان‌ها و محدودیت‌های ملی‌گرایی در اندیشه شریعتی

مقصود فراستخواه/ رنگین‌کمان فکر ملی ایرانی: حس ملی و بازنمایی‌های ایدئولوژیک آن در هویت ایرانی

حسین آبادیان/ نسبت تجدد و ملی‌گرایی: مفهوم ملیت ایرانی و شرط امکان ملت سازی در اندیشه حسین کاظم زاده ایرانشهر

لیلا پاپلی یزدی/ یک سده بدمستی، مردان مجنون و زنان مُرده: استاندارد و ایده‌آل متصور از بدن زنانه در گفتمان ناسیونالیستی ایرانی

ابوالفضل مینویی‌فر/ بازیابی ملت‌سازی دموکراتیک: مدرنیزاسیون و گریز ناپذیری ناسیونالیسم در عصر صنعت

سعید مدنی/ بازنگری در حس تعلق: ارزیابی میزان وفاداری ایرانیان به هویت خویش

سید محمد محمدی آملی/ پروژه‌ی ناتمام مشروطه و ملیت‌خواهی سیاسی: هویت ملی و ضرورت بازاندیشی در مفهوم ملت و ملیت‌خواهی ایرانی

آروین صداقت‌کیش/ موسیقی، ملی‌گرایی و تجدد: ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران

محسن غریبی/ هویت در معماری ایران در مواجهه با جهان معاصر: بررسی امکان و ارزش تلاش در راستای تداوم هویت ایرانی در معماری معاصر

نجیبه محبی/ سوادآموزی، کنش ملی‌گرایانه‌ی خواتین: مطالعه‌ی موردی نشریه شکوفه دومین نشریه اختصاصی زنان

مسعود پدرام/ سرمقاله: ما و این مرز پرگهر

برای دریافت نسخه‌ی الکترونیک به سایت نشریه مراجعه کنید:
آدرس سایت:www.pooyemag.com 



درج شده در تاریخ چهارشنبه 3 مرداد 1397
طبقه بندی: مقالات،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: فصلنامه، مطالعات ایرانی، نشریه، پویه،

چکیده مقاله  "نامسیر توسعه و صلح در نظام آموزش عالی ایران"


ارائه شده  به صورت سخنرانی در اولین همایش ملی " دانشگاه، صلح و توسعه" در موسسه آموزش عالی گنبد.



چکیده

محتوی، ساختار، عملکرد و برون دادهای نظام آموزش عالی تصویرگر تمام نمای  وضعیت  فرهنگ عمومی و توسعه ملی است. به جرات می توان ادعا کرد که هیچگاه کارگزاران و دانش آموختگان نظام آموزشی در ایران چون امروز این چنین دچار انفعال، روزمرگی، سرخوردگی و اختگی نبوده است.این مقاله به دنبال بررسی و پاسخ به این پرسش است که دو مفهوم "توسعه" و "صلح" چه جایگاهی در نظام آموزش عالی و به ویژه رشته های علوم انسانی و اجتماعی با تاکید بر رشته علوم سیاسی دارند. 

این پژوهش مدعی است که وضعیت و محتوای رشته های دانشگاهی و از جمله رشته های علوم  انسانی- اجتماعی و سیاسی با فضای عمومی کشور و وضعیت توسعه نیافتگی و صلح خواهی ملی بهم پیوسته و کاملا شبیه بوده و از یک آبشخور تغذیه می کنند. نهاد آموزش عالی کم و بیش از زایشو تاثیرگذاری باز ایستاده  و اسیر فرمالیسم، تقلیل گرایی و تکلیف گرایی شده است؛ نه پیوند وثیق، عمیق، روزآمد و کارآمدی با توسعه دارد و نه تعلق خاطری جدی و تاثیرگذار نسبت به صلح!  ایدئولوژی، سیاست زدگی افراطی با قرائت های خاص، حاشیه ماندگی و تولید ادبیات خشونت زا، تعدد مراکز سیاست گذاری و تصمیم گیری، رمقی برای تولید ادبیات، پویایی و گسترش بنیان ها و محتوای آموزشی توسعه محور و صلح گرا باقی نگذارده است؛ توسعه در چهارچوب قرائت های جهان دو قطبی، آنتاگونیستی درون زا محصور مانده و صلح و مدارا، سازش و آشتی، دوستی و شکیبایی و بردباری، گفتگو، گفتگوی انتقادی، خیر عمومی، صلح دموکراتیک و صلح پایدار شادی و نشاط اجتماعی در ادبیات و نظام آموزشی وجهی قابل اعتنا ندارند و بدین لحاظ؛ نظام آموزش عالی با غفلت از آموزش مطالعات صلح، فلسفه وجودی، هدف و مسیر خود را گم کرده است و از انگیزه لازم برای اثربخشی و تاثیر گذاری برخوردار نیست.

 

کلید واژه ها: نظام آموزش عالی، ایران، توسعه، صلح، ایدئولوژی زدگی، فرمالیسم، تقلیل گرایی و تکلیف گرایی.




درج شده در تاریخ شنبه 22 اردیبهشت 1397
طبقه بندی: مقالات، 
برچسب ها: چکیده، مقاله، صلح، توسعه، دانشگاه، آموزش، سخنرانی،
چهل و هشتمین شماره از پژوهشنامه علوم سیاسی منتشر شد. علاقمندان می توانند با مراجعه به آدرس   http://ipsajournal.ir/  مقالات این شماره و شماره های پیشین را به رایگان دریافت نمایند. در این شماره می خوانید:
دوره 12، شماره 4، پاییز 1396، صفحه 1-234



1- برجام به مثابه توافق بین المللی: کاوشی در ماهیت و ضمانت اجرا
از صفحه 7-38
فریبرز ارغوانی پیرسلامی؛ مظفر حسنوند

مشاهده مقاله
http://ipsajournal.ir/?_action=articleInfo&article=329&vol=61


 2- ارزیابی تأثیر کنش‏های دیاسپوریک بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران؛ مطالعه ‏ی موردی دیاسپورای ایرانی مقیم ایالات متحده
از صفحه 39-68
سیدجلال دهقانی فیروزآبادی؛ سمیه بهرامی

مشاهده مقاله
http://ipsajournal.ir/?_action=articleInfo&article=330&vol=61


3- دموکراسی و مخارج نظامی: شواهدی از کشورهای درحال‌توسعه صادر کننده نفت
ازصفحه 69-104
سجاد فرجی دیزجی؛ عباس عصاری آرانی؛ مصطفی مرادی سیف آباد

مشاهده مقاله
http://ipsajournal.ir/?_action=articleInfo&article=331&vol=61

4-مفهوم «جامعة بین‌المللی» از نگاه مکتب انگلیسی: تحلیلی انتقادی
ازصفحه 105-136
روح اله طالبی آرانی

مشاهده مقاله
http://ipsajournal.ir/?_action=articleInfo&article=332&vol=61


5- بررسی اثر دموکراسی بر رشد اقتصادی در کشورهای درحال‌توسعه
ازصفحه 137-164
علی فقه مجیدی؛ فریبا سلامی؛ زهرا ضرونی

مشاهده مقاله
http://ipsajournal.ir/?_action=articleInfo&article=333&vol=61


6-تعارض سیاستهای رشد و بازتوزیع در اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی ایران
از صفحه 165-202
عبدالحمید معرفی محمدی

مشاهده مقاله
http://ipsajournal.ir/?_action=articleInfo&article=334&vol=61


7-تحلیل اثر نظام انتخاباتی در عملکرد وجهت گیری نمایندگان مجلس شورای اسلامی
از صفحه 203-234
محسن اورکی کوه شور؛ محمدرضا مایلی

مشاهده مقاله
http://ipsajournal.ir/?_action=articleInfo&article=335&vol=61



درج شده در تاریخ جمعه 25 اسفند 1396
طبقه بندی: مقالات، 
برچسب ها: پژوهشنامه، مقاله، چاپ، منتشر، علوم سیاسی، شماره جدید،
  شماره 46 فصلنامه «رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی» منتشر شد.
دوره 17, شماره 46، تابستان 1395

▫️صاحب امتیاز: دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی
▫️سردبیر: حسین پوراحمدی میبدی
▪️رتبه علمی: علمی-پژوهشی

شش عنوان مقاله، به همراه لینک دانلود

تبیین دیپلماسی فرهنگی سید محمد خاتمی و محمود احمدی نژاد در نظام بین الملل
محمدعلی بصیری، حمید احمدی نژاد
http://piaj.sbu.ac.ir/article/view/19904/6486

علایق زنان و مشارکت سیاسی پارلمانی در جمهوری اسلامی ایران؛ مطالعه رگرسیونی
سیمین حاجی پور ساردویی، مجتبی مقصودی
http://piaj.sbu.ac.ir/article/view/19908/6488

مسئله کردها و روابط جمهوری اسلامی ایران و ترکیه (2016-2002)
مصطفی خیری، عنایت الله یزدانی، علی امیدی
http://piaj.sbu.ac.ir/article/view/19909/6489

نقد دریدا بر روایت‌های «دوستی» در تاریخ اندیشۀ سیاسی
محسن علوی پور
http://piaj.sbu.ac.ir/article/view/19909/6489

بررسی رابطه بین شاخص‌های توسعه سیاسی و گرایش به سمت اسلام افراطی در آسیای مرکزی (مطالعه موردی: گرایش به گروه داعش)
محمد فرهادی
http://piaj.sbu.ac.ir/article/view/19910/6490

روش شناسی فهم اندیشۀ سیاسی: اشتراوس و اسکینر (مقایسه‌ای انتقادی)
منصور میراحمدی، محمدرضا مرادی طادی
http://piaj.sbu.ac.ir/article/view/19911/6491




درج شده در تاریخ دوشنبه 24 مهر 1396
طبقه بندی: مقالات،  اخبار، 
برچسب ها: فصلنامه، مقاله، علمی، دانشگاه،

نگرش انتقادی از درون به اصلاح طلبی در جمهوری اسلامی ایران؛ درس هایی برای مصالحه

مقاله 7، دوره 11، شماره 1، زمستان 1394، صفحه 213-238  XMLاصل مقاله (370 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
نویسندگان
1اهورا راهبر؛ 2مجتبی مقصودی 
1عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نیشابور
2دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
چکیده
نزدیک به دو دهه پس از انقلاب اسلامی ایران، گروهی از نخبگان، با جهت گیری به سمت دموکراتیزاسیون نظام سیاسی حاکم، تلاش و تکاپوی های نظری و عملی خود را آغاز کردند. این نخبگان و اندیشه ی آنها به نام «اصلاح طلبان» و «اصلاحات» مشهور و سبب تحول مهمی در تاریخ سیاسی و اجتماعی جمهوری اسلامی شدند؛ اما تحقق اهداف آنها با چالش مواجه شد. ناکامی در اصلاحات و «گذار به دموکراسی»، نخبگانی را که به نحوی شگرف، قدرت سیاسی را بدست آورده بودند، از دایره ی آن خارج کرد.
 هدف اصلی این مقاله، نقد و بررسی عملکرد جریان اصلاح طلب در ساختار جمهوری اسلامی ایران، با نگاهی درونی است و در این راستا، از روش و ابزار مصاحبه با برخی از دولتمردان و متفکران اصلاح طلب و یا نزدیک به آنها (نمونه گیری هدفمند)، استفاده شده است. بر این اساس، با توجه به ماهیت موضوع، از نظریات گذار به دموکراسی در چارچوب نظرات نخبه گرایانه ی اودانل و اشمیتر برای تحلیل و تبیین، بهره گرفته و نیز بر مشی تعاملی و مصالحه جویانه، تأکید شده است.
بر اساس یافته های پژوهش، اصلاح طلبان نتوانستند انسجام و مشی واقع گرایانه و میانه روی را حفظ نموده و تعامل مناسبی با مخالفان اصلاحات و نیز بدنه ی اجتماعی خود برقرار کنند؛ لذا به دنبال عدم توفیق در اجماع و مصالحه، که در واقع به معنای ناکامی های سیاسی آنها بود، به تدریج اعتماد جامعه را نیز از دست داده و دچار افول اجتماعی شدند. مجموعه ی این حوادث، به خشونت و بی ثباتی سیاسی- اجتماعی، خروج گسترده ی اصلاح طلبان از دایره ی قدرت و نیز  بسته شدن بیش از پیش فضای سیاسی و اجتماعی انجامید و روندهای سیاسی دست کم تا سال 1392، به سوی عکس اهداف اصلاح طلبی، جریان یافت.
 




درج شده در تاریخ شنبه 29 آبان 1395
طبقه بندی: مقالات،  اخبار، 
برچسب ها: مصالحه سیاسی، اصلاح طلبی، نگاه انتقادی، نظرات نخبه گرایانه ی اودانل و اشمیتر، گذار به دموکراسی،

چهل و یکمین شماره از پژوهشنامه علوم سیاسی منتشر شد. 

علاقمندان می توانند با مراجعه به سامانه پژوهشنامه علوم سیاسی به آدرس http://ipsajournal.ir/ مقالات این شماره و شماره های پیشین را به رایگان دریافت نمایند.

در این شماره می خوانید:



1

شناسایی و طبقه بندی عوامل موثر بر انتخاب نشان سیاسی با تاکید بر انتخابات ریاست جمهوری 1392


صفحه 7-38


سید مسلم علوی؛ ابوالقاسم ابراهیمی؛ مهدی نجفی سیاهرودی؛ علی رضا مسیبی



2

پارسیْ‌گردانیِ انگارگانیِ واژ‌ه‌گان سیاسی؛ نمونه‌پژوهی: لیبرالیسم


صفحه 39-66


محسن خلیلی



3

بررسی نقش دانشگاه در بهبود مؤلفه‌های آموزش سیاسی دانشجویان مورد: دانشگاه شهید باهنر کرمان


صفحه 67-94


اصغر سلطانی؛ حسین معین آبادی



4

بررسی نگرش دانشجویان به نظام وظیفه مطالعه موردی؛ دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد


صفحه 95-118


وحید سینائی



5

بررسی موانع کاربردی سازی علم سیاست از دیدگاه مدیران اجرائی استان کرمان


صفحه 119-166


محمد عبداله پور چناری؛ یحیی کمالی



6

بازنمایی ساخت قدرت در فضای دانشگاه: با تکیه بر اندیشه فوکو


صفحه 167-212


فاتح مرادی



7

نگرش انتقادی از درون به اصلاح طلبی در جمهوری اسلامی ایران؛ درس هایی برای مصالحه


صفحه 213-238


اهورا راهبر؛ مجتبی مقصودی





درج شده در تاریخ شنبه 29 آبان 1395
طبقه بندی: مقالات،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: پژوهشنامه علوم سیاسی، نشان سیاسی، مصالحه سیاسی، نظام وظیفه، کاربردی سازی علم سیاست، آموزش سیاسی،


تقلای جامعه پذیری صلح در دوگانه ی نهاد آموزش رسمی و فضای مجازی

مجتبی مقصودی

رییس هیئت مدیره انجمن علمی مطالعات صلح ایران

در همایش "عمومی سازی علم در عصر فناوری جدید اطلاعاتی و ارتباطی"،

 دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، 19 آبان 1395

 

چکیده

 اگر بپذیریم که عصر جامعه پذیری های سیاسی مهندسی شده ی خطی، دستوری و تک سویه به سرآمده است و چنانچه جامعه پذیری سیاسی را نیز، روندی بدانیم که فرد در آن، با وظایف، حقوق و نقش های سیاسی خود در جامعه آشنا می شود؛ در وضعیت کنونی  ایران، جامعه پذیری سیاسی در جامعه ، به ویژه برای نسل جوان دچار از جا در رفتگی و بدآموزی شده است.

مشخصا، و علیرغم همه ی تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فنی، بخشی از مسئولیت عمده جامعه پذیری سیاسی متوجه نهادهای رسمی اعم از حاکمیتی و حکومتی است؛ به علاوه مهمترین کارویژه نهادهای اجتماعی و به ویژه نهادهایی از نوع رسمی، ایجاد و گسترش جامعه پذیری همبستگی، وفاق، همدلی و مصالحه سیاسی و اجتماعی می باشد؛ با چنین مقدماتی؛ برخی از نهادهای رسمی به لحاظ کارکردی روندی معکوس را طی می نمایند و با غیریت سازی مداوم، تولید ادبیات پرخاشگرایانه و با دامن زدن به تنفر و خشونت زمینه های مدارا، تساهل و مصالحه را به حاشیه می رانند.

با چنین وصفی از بدکارکردی و ناکارکردی برخی از کارگزاران و عوامل سنتی جامعه پذیری و در مقابل بروز مقاومت اجتماعی و به ویژه از سوی نسل جوان؛ در مقابل جامعه پذیری های رسمی؛ بازیگران و کارگزاران ناشناخته ای به این عرصه وارد شده اند و روش ها و شیوه های جامعه پذیری سیاسی تغییر یافته است و در این عرصه شبکه های اجتماعی و فضای مجازی جایگاه برجسته ای یافته اند و خود تبدیل به کنشگران عرصه جامعه پذیری سیاسی شده اند.

در چنین آوردگاه و هنگامه ای، بخش قابل توجه و غیر قابل انتظاری از شبکه های اجتماعی در فضای مجازی به عنوان نهادهای غیررسمی جامعه پذیری سیاسی(جدای از برخی واگرایی ها)، تلاش و تقلایی بیش از نهادهای رسمی اجتماعی برای حفظ همبستگی، کاهش تنش ها و صلح را آغاز نموده و پیگیرند. در فضای بحث و نظرها، گفتگوها و تعاملات بین اعضاء در فضای مجازی و در قالب آموزش پنهان ، بخش زیادی از افراطی گری ها تبدیل به تحمل، تساهل، میانه روی، بردباری و مدارا شده است. در این زمینه بررسی های کیفی از حدود 100 گروه تلگرامی نشان می دهد که شبکه های اجتماعی به ویژه در این بررسی از دو طرف محور مختصات به میانه سوق پیدا نموده و خود، میانه روی و گسترش وفاق و مصالحه و ارزش های صلح  را تولید و بازتولید نموده اند.

 ------------------------------------------------------------

کلید واژه ها: جامعه پذیری صلح، نهاد آموزش، فضای مجازی، گروه تلگرامی، شبکه های اجتماعی، آموزش پنهان

 




درج شده در تاریخ جمعه 21 آبان 1395
طبقه بندی: مقالات،  نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار، 
برچسب ها: جامعه پذیری صلح، نهاد آموزش، فضای مجازی، گروه تلگرامی، شبکه های اجتماعی، آموزش پنهان،


کودتای سفید

انقلاب ارتباطات بروز کودتاهای کلاسیک را دشوار کرده است

مجتبی مقصودی

رییس هیئت مدیره انجمن علمی مطالعات صلح ایران

مهرنامه، سال هفتم، شماره 49، آبان 1395، صص 38 و 39

واژه کودتا با ریشه ای فرانسوی از جمله مفاهیم اولیه و پر تکرار در دانش و متون سیاسی به ویژه در نیمه دوم قرن بیستم محسوب می شود که ناظر بر حرکت و ضربه ای سریع، دفعی، ناگهانی و بعضا با خشونت از سوی بخش هایی از قدرت که معمولا نظامی هستند، با قصد ساقط کردن رهبران در قدرت و جایگزینی آن با تعداد دیگری از رقبا، اجرایی و پیگیری می شود. معمولا در کودتاها، مردم، گروه ها و نیروهای اجتماعی مدنی نقش جدی ندارند و بیشتر نظاره گر تحولات هستند و این نظاره گری مهمترین عامل پیروزی کودتاچیان است. بدین لحاظ، کودتا بیشتر ناظر بر نوعی تغییر و دست بدست شدن دستگاه های اجرایی و حکومتی در درون ساخت قدرت، بدون تغییرات بنیادی و رادیکال است و حضور و مشارکت فعالانه مردم در عرصه های سیاسی پاشنه آشیل کودتاها تلقی می شود.

پیشینه کودتا به قدمت شکل گیری نظام های سیاسی برمی گردد و به عبارتی همزاد شکل گیری ساختارهای حکومتی در طول تاریخ است که امپراتوران، شاهان و حاکمان توسط رقبای درون حکومتی و گاه در پیوند با رقبا و دشمنان خارجی با دسیسه و توطئه ساقط شده و فرمانروایان تغییر می یافتند. توطئه و دسیسه و براندازی توسط ملکه، درباریان ناهمسو، برادران، بردار زاده ها، عموها، عموزاده ها، فرماندهان و امرای ارتش برعلیه حکمرانان و پادشاهان در این راستا ارزیابی می شود. همچنان که شکست دسیسه و براندازی؛ در مقابل اعدام، تبعید، زندان، نسل کشی، فرار و آوارگی را بدنبال داشته است. آنچه در کودتاها و ضد کودتاها از اهمیت بسزایی برخوردار می باشد سرعت عمل نیروهای درگیر و دقت کامل در اجرای هماهنگ کودتا است که گاه با کوچکترین ناهماهنگی و اشتباه، کل مراحل اجراء کودتا را با شکست روبرو ساخته است.

در طول تاریخ و تقریبا همه ی سلسله های پادشاهی در ایران و در جهان موارد متعددی از این کودتاها را تجربه کرده اند. برخی مرگ "بردیا" را نوعی کودتا برای وراثت تاج و تخت "کمبوجیه دوم" ارزیابی می نمایند. همچنان که کودتایی به نام "خسرو پرویز" در دوران ساسانیان ثبت شده است. در دوران معاصر کشورمان حداقل 4 کودتا را تجربه کرده است. کودتای "محمدعلیشاه لیاخوف" و به توپ بستن مجلس اول در دوران مشروطه که به استبداد صغیر با طول مدت یکسال و حرکت مشروطه خواهان به سمت تهران شد.

دومین کودتا در دوران معاصر، "کودتای سوم اسفند 1299 رضاشاه سید ضیاء طباطبایی" است که عملا به شکل گیری سلسله پهلوی منجر گردید. سومین کودتا نیز در 28 مرداد 1332 توسط سرلشکر فضل االله زاهدی با حمایت آمریکایی ها و انگلیسی ها برای ساقط کردن دولت ملی دکتر محمد مصدق اجراء شد. نکته حائز اهمیت در هر سه کودتا نقش درس خوانده های مکتب قزاق است که این سه کودتا را رقم زد. کودتای چهارم در بعد از انقلاب موسوم به "کودتا نوژه" است که به وقوع پیوست ولی ناموفق ماند و در همان مراحل اولیه در نطفه خفه شد.

کودتا پدیده ای لزوما مدرن نیست و همچنان که مطرح شد قدمتی به درازنای تاریخ و شکل گیری نظام های سیاسی دارد ولی در دو سده اخیر با شکل گیری دولت های ملی، نقش ارتش های مدرن و ملی در این کودتاها برجستگی یافت. در واقع در قالب شکل گیری دولت یکپارچه و ملی موضوع کودتا از حالت فردی خارج و با منافع گروهی گره خورده است و هدف بزیر کشیدن دولت مستقر با دولت و ساختار مورد نظر است.

 در نیمه دوم قرن بیستم، در بحبوحه سیاست های استعماری و غارت کشورهای جهان سوم، در برخی از کشورها با توجه به فقر و بیسوادی گسترده و به بهانه نفی و رفع سیاست های استعماری و استقلال ملی، نظامیان به عنوان ناجی وارد عرصه سیاسی شدند. نیروهای نظامی با توجه سطح سواد و سازمان در جامعه بشدت فقر زده و بی سواد به عنوان نیروهای پیشتاز و در مواردی ضد استعماری محسوب شدند. در برخی کشورهای آفریقایی، آسیایی و آمریکای لاتین این نقش آفرینی موثر واقع شد. در ایران نیز کودتای اسفند 1299 بزعم مرحوم دکتر جواد شیخ الاسلامی استاد تاریخ تحولات و دیپلماسی ایران، تلاش ناسیونالیست های جوان برای ممانعت از تجزیه کشور در شرایط بحرانی ارزیابی شد که نهایتا منجر به شکست نیروهای جمهوری شورایی گیلان و حفظ سرحدات و مرزهای فعلی ایران گردید.

در اکثر کودتاها ارتش بصورت کامل و یا محدود نقش مستقیم ایفا می نماید. بدین لحاظ که نیروهای مسلح در کنار بخشی از نیروهای حاکمیت قرار می گیرد. بخش نافرمان در درون نیروهای مسلح در هم پیمانی با عناصر و جناح های دیگری از حاکمیت، کودتا را پی ریزی می نمایند. بدین لحاظ کودتا بدون حضور و نقش توده ها و در فضای بی خبری رسانه ای و شفافیت سیاسی شکل می گیرد. کودتاهای معروف بعضا از سوی نظامیان مدیریت، راهبری و اجرایی شده است. از کودتاهای افسران دست راستی تا کودتاهای افسران دست چپی در این دوگانه ی "بی خبری و ابهام نیروهای مردمی و سرعت عمل کودتاچیان" شکل گرفته است. از ژنرال فرانکو در اسپانیا، کودتای سرهنگان در یونان، ژنرال پرویز مشرف در پاکستان، کودتای حفیظ الله امین، ترکی و ببرک کارمل در افغانستان، در هندوراس، گواتمالا و شیلی و کشته شدن سالوادور آلنده، روی کار آمدن عمرالبشیر در سودان، ژنرال السیسی در مصر و کودتای ناکام ترکیه در ماه های گذشته همه در این راستا قابل ارزیابی است.

کودتاها علیرغم ظواهر، ساختار و خشونت های نظامی، بعضا سیاسی و اقتصادی اند تا نظامی!.  کودتاها نوعی سیتزه اند بر سرقدرت سیاسی- اقتصادی. امر نظامی در خدمت امر سیاسی! با این حال؛ در دوران کنونی با مفهوم جدید و شیوه نوینی تحت عنوان "کودتاهای سفید" روبرو هستیم که کودتاگران بدون بهره گیری از نظامیان، به اقدامات محدود کننده و بازدارنده برای بخش هایی از نیروهای اجتماعی - سیاسی به نفع گروه های صاحب قدرت دست می یازند. این دسیسه جویی های پشت پرده با حمایت صاحبان قدرت نظامی- اقتصادی، عملا جامعه مدنی و نیروهای پرقدرت اجتماعی را پشت سنگرهای قانونی زمین گیر ساخته است. آشکار نبودن ابعاد و نحوه ی اجرای کودتاهای سفید ارزیابی این قبیل کودتاها را مشکل ساخته است. کودتاهای سفید در هنگامه رشد نیروهای اجتماعی دگرگونی خواه در فرایندهای قانونی ظهور و بروز می یابند و مانع از تغییر موازنه نیروها به نفع اکثریت جامعه می شوند.

کودتاهای سفید بعضا از سوی صاحبان قدرت و نظم مستقر برای استمرار وضع موجود و به بهانه های مختلف ودر قالب ظواهر قانونی ظهور و بروز می یابد و عملا مانعی جدی بر سر راه نیروهای تحول خواه است.

حال این پرسش مطرح می شود که آیا کودتا می تواند برای تقویت و بازگشت دموکراسی باشد؟

اگر چه در بسیاری از کودتاها، کودتاچیان پس فتح قدرت سیاسی و از تریبون وسایل ارتباط جمعی هدف خود را بازگزداندن قانون، نفی فساد و احیاء دمکراسی از دست رفته اعلام می نمایند ولی واقعیت امر 180 درج متفاوت است. معمولا کودتاها با دغدغه احیائ دموکراسی صورت نمی پذیرید. کودتاها بعضا ضد و حداقل غیردمکراتیک هستند و اصولا رابطه معکوسی بین دمکراسی و کودتاها وجود دارد کودتاها که مبتنی بر اراده گروهی خاص، بدون حضور مردم و نیروهای اجتماعی و مدنی صورت تحقق به خود می گیرد، نمی توانند بنیان ها دمکراسی واقعی را پایه ریزی کنند.

در این بین باید به این نکته اشاره کرد، گسترش و بسط شبکه های اجتماعی به مثابه محصول عصر اطلاعات، از ماهیتی بشدت اجتماعی - فرهنگی، شفاف، متکثر، برون گرا، فراگیر و گسترش یابنده برخوردار است که با سرشت کودتاها به مثابه حرکتی نظامی، پنهانی، محدود و درون گرا همخوانی ندارد. درز کوچکترین خبری به شبکه های اجتماعی موجب افشاء عملیات کودتا و شکست آنها می شود، چنان که در ترکیه نیز عملا این رخداد موجب بسیج نیروهای اجتماعی شد. به بیان دیگر، در قرن 21 برای توفیق در کودتا، کودتاچیان نیز به شبکه اجتماعی متناسب با اهداف و برنامه های خود نیاز دارند.

در پایان اما یک پرسش وجود دارد اینکه آیا کودتا کردن سخت شده است؟ در پاسخ به این پرسش باید اشاره کرد که کودتاها به سبک و سیاق کلاسیک قطعا سخت تر شده است. پنهان سازی اطلاعات و مراحل عملیات کودتا بشدت مشکل شده است ولی در عین حال فراموش نکنیم که در دومین دهه ی قرن بیست و یکم، کودتاگران هوشیارتر شده و سبک و نوع جدیدی از کودتاها به نام "کودتاهای سفید" را سرو سامان بخشیده و مدیریت می نمایند در این کنش گری، خواسته کودتاگران درلباسی مشروع و به دست بخش هایی از مردم و گروه های اجتماعی تحقق می یابد. بدین لحاظ، می توان ادعا کرد که کودتا به سبک و سیاق کلاسیک که نظامیان با توپ و تانک به خیابان ها بریزند و کاخ ها و پارلمان ها و مراکز مهم دولتی را محاصره و اشغال و مخالفان را دستگیر و فضای پلیسی حاکم بسازند بسیار مشکل شده است، همچنان که شکست کودتای ترکیه ناظر بر مشکلات انجام چنینی کودتاهایی است که خود فرصتی شد برای انجام"کودتای سفید" و ضد کودتا توسط اردوغان، که مخالفان و رقبای خویش را از صحنه کشور حذف بسازد. در واقع کودتای سال جاری ترکیه نشان داد که در عرصه میدان داری کودتاگران با کودتاهای کلاسیک و یا کودتاهای سفید، آینده متعلق به ظهور و بروز کودتاهای سفید است و فراوانی ها هم حکایت از این روند دارد.




درج شده در تاریخ جمعه 21 آبان 1395
طبقه بندی: مقالات،  نقد، نظر و بررسی، 
برچسب ها: کودتا، کودتای سفید، کودتاهای جهان، دمکراسی، انقلاب ارتباطات، ایران، قزاق ها،

صلح خواهان خاورمیانه متحد شوید!!

مجتبی مقصودی: رییس هیئت مدیره انجمن علمی مطالعات صلح ایران

به مناسبت روز جهانی صلح

٢١ سپتامبر، مصادف با ٣٠ شهریور، روز جهانی صلح است. امسال این روز را در شرایطی برگزار می کنیم که منطقه خاورمیانه بیش از گذشته درگیر جنگ، منازعه و ستیزه است و افقی برای رسیدن به صلح و ثبات پایداردر منطقه هویدا نیست.

 از هر طرف بر طبل جنگ نواخته  می شود و هر یک از طرف های درگیر در سایه نوع بینش و منافع به خود اجازه می دهند به قاضی نرفته حکم داده و قضاوت کنند. 

   سایه شوم جنگ و منازعه در سطوح داخلی و خارجی هر یک از کشورهای منطقه از لیبی، یمن، سوریه، فلسطین تاعراق گسترده است و هر لحظه نیروها و بازیگران جدیدی به این آوردگاه وارد می شوند و صحنه منازعه را خونین تر، پیچیده تر و مصالحه سیاسی را دور از دسترس تر می سازند.

در چنین کارزار خانمان سوزی چه باید کرد؟ مسئولیت  دولت ها، ملت ها، نخبگان و نهادهای مدنی چست؟ در چنین آشفته بازاری که سایه شوم جنگ در سطح منطقه گسترش بیشتر می یابد، بنظر می رسد، به اکثر دولت های منطقه نمی توان امید بست. اکثرا اراده لازم، توان مناسب و مشروعیت واقعی برای این مهم را ندارند و تا حدودی نیز مدار و سکان این کشتی طوفان زده از دستان این بازیگران نیزخارج شده است و به دست گروه های ماجراجو و جنگ سالار افتاده است که حتی نان و آب شان از این طریق ارتزاق می یابد.

در چنین زمانه و زمینه ای چاره چیست و راه برون رفت کدام است؟

اگر "مسئولیت مشترک اجتماعی" را مهمترین فصل مشترک همه نیروهای آگاه، مسئولیت پذیر و آینده نگر بدانیم که تنها محدود و معطوف به شخص، گروه خاص و یا نهادی نیست؛ مسئولیت نخبگان، نهادهای مدنی و اجتماعات نخبگانی سنگین تر،  با رسالت اجتماعی شان سازگارتر و در سایه اقدام و عمل فرهنگی و اجتماعی دست یافتنی تر است. در سایه چنین رویکردی، راه اندازی "کمپین صلح خواهی"  بهترین و کم هزینه ترین سلاح برنده در فضای کنونی است که می تواند صلح خواهان منطقه را زیر یک پرچم گرد آورد، همسو سازد و تفهم، تفاهم و مصالحه را رقم زند و از ظرفیت ها و توانمندی های علمی، تخصصی، هنری برای ایفای نقش به بهترین نحوی بهره جوید.

مسیر کمپین صلح خواهی متنوع و از ظرفیت های بالایی برخوردار است. از شعر شعرا تا فیلم کارگردانان و موسیقی دلنوازانه و نقاشی زیبای هنرمندان و قلم سحرآمیز نویسندگان، از فضای واقعی تا فضای مجازی، از بازتولید و بازپردازش تاریخی... همگی این ظرفیت را دارند که در این کمپین حضور یابند و صحنه را برای مشارکت بیشتر و تاثیرگذاری اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مهیا سازند.

حسن ختام کلامم را با دو بیت از قصاید شاعر نغزپرداز "ملک الشعرای بهار" که شعر را در خدمت نهی و نفی جنگ و جنگ طلبان قرار داد استعانت جسته، به پایان می برم:

فغان ز جغد جنگ و مرغوای او

که تا ابد بریده باد نای او

بریده باد نای او و تا ابد

گسسته و شکسته پر و پای او

روزنامه جام جم: http://press.jamejamonline.ir/Newspreview/2552190925803693355




درج شده در تاریخ دوشنبه 5 مهر 1395
طبقه بندی: مقالات،  نقد، نظر و بررسی،  اخبار، 
برچسب ها: صلح، صلح خواهان، خاورمیانه، کمپین صلح خواهی، مسئولیت مشترک اجتماعی، روز جهانی صلح، ملک الشعرای بهار،

صلح خواهان خاورمیانه متحد شوید!!

مجتبی مقصودی: رییس هیئت مدیره انجمن مطالعات صلح ایران

به مناسبت روز جهانی صلح

٢١ سپتامبر، مصادف با ٣٠ شهریور، روز جهانی صلح است. امسال این روز را در شرایطی برگزار می کنیم که منطقه خاورمیانه بیش از گذشته درگیر جنگ، منازعه و ستیزه است و افقی برای رسیدن به صلح و ثبات پایداردر منطقه هویدا نیست.

 از هر طرف بر طبل جنگ نواخته  می شود و هر یک از طرف های درگیر در سایه نوع بینش و منافع به خود اجازه می دهند به قاضی نرفته حکم داده و قضاوت کنند. 

   سایه شوم جنگ و منازعه در سطوح داخلی و خارجی هر یک از کشورهای منطقه از لیبی، یمن، سوریه، فلسطین تاعراق گسترده است و هر لحظه نیروها و بازیگران جدیدی به این آوردگاه وارد می شوند و صحنه منازعه را خونین تر، پیچیده تر و مصالحه سیاسی را دور از دسترس تر می سازند.

در چنین کارزار خانمان سوزی چه باید کرد؟ مسئولیت  دولت ها، ملت ها، نخبگان و نهادهای مدنی چست؟ در چنین آشفته بازاری که سایه شوم جنگ در سطح منطقه گسترش بیشتر می یابد، بنظر می رسد، به اکثر دولت های منطقه نمی توان امید بست. اکثرا اراده لازم، توان مناسب و مشروعیت واقعی برای این مهم را ندارند و تا حدودی نیز مدار و سکان این کشتی طوفان زده از دستان این بازیگران نیزخارج شده است و به دست گروه های ماجراجو و جنگ سالار افتاده است که حتی نان و آب شان از این طریق ارتزاق می یابد.

در چنین زمانه و زمینه ای چاره چیست و راه برون رفت کدام است؟

اگر "مسئولیت مشترک اجتماعی" را مهمترین فصل مشترک همه نیروهای آگاه، مسئولیت پذیر و آینده نگر بدانیم که تنها محدود و معطوف به شخص، گروه خاص و یا نهادی نیست؛ مسئولیت نخبگان، نهادهای مدنی و اجتماعات نخبگانی سنگین تر،  با رسالت اجتماعی شان سازگارتر و در سایه اقدام و عمل فرهنگی و اجتماعی دست یافتنی تر است. در سایه چنین رویکردی، راه اندازی "کمپین صلح خواهی"  بهترین و کم هزینه ترین سلاح برنده در فضای کنونی است که می تواند صلح خواهان منطقه را زیر یک پرچم گرد آورد، همسو سازد و تفهم، تفاهم و مصالحه را رقم زند و از ظرفیت ها و توانمندی های علمی، تخصصی، هنری برای ایفای نقش به بهترین نحوی بهره جوید.

مسیر کمپین صلح خواهی متنوع و از ظرفیت های بالایی برخوردار است. از شعر شعرا تا فیلم کارگردانان و موسیقی دلنوازانه و نقاشی زیبای هنرمندان و قلم سحرآمیز نویسندگان، از فضای واقعی تا فضای مجازی، از بازتولید و بازپردازش تاریخی... همگی این ظرفیت را دارند که در این کمپین حضور یابند و صحنه را برای مشارکت بیشتر و تاثیرگذاری اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مهیا سازند.

حسن ختام کلامم را با دو بیت از قصاید شاعر نغزپرداز "ملک الشعرای بهار" که شعر را در خدمت نهی و نفی جنگ و جنگ طلبان قرار داد استعانت جسته، به پایان می برم:

فغان ز جغد جنگ و مرغوای او

که تا ابد بریده باد نای او

بریده باد نای او و تا ابد

گسسته و شکسته پر و پای او

روزنامه جام جم: http://press.jamejamonline.ir/Newspreview/2552190925803693355




درج شده در تاریخ دوشنبه 5 مهر 1395
طبقه بندی: مقالات،  نقد، نظر و بررسی،  اخبار، 
برچسب ها: صلح، صلح خواهان، خاورمیانه، کمپین صلح خواهی، مسئولیت مشترک اجتماعی، روز جهانی صلح،

چهلمین شماره از پژوهشنامه علوم سیاسی منتشر شد. 

علاقمندان می توانند مقالات این شماره و تمامی شماره های پیشین را با مراجعه به آدرس اینترنتی http://ipsajournal.ir/   به صورت رایگان دریافت نمایند.

در این شماره می خوانید:

1

پدیدارشناسی سیاسی فرّه در اوستا و شاهنامه


صفحه 7-40


روح اله اسلامی؛ وحید بهرامی بهرامی




2

شیعه و مساله مشروعیت حکومت در عصر غیبت


صفحه 42-74


سید محمد علی حسینی زاده




3

الگوشناسی و بازشناسی انتقادی دموکراسی نزد جریان ایرانی متمایل به لیبرالیسم در دوره جمهوری اسلامی


صفحه 75-110


سید ابراهیم سرپرست سادات




4

منطق درونی نظریه انتقادی و معرفت‌شناسی رهایی‌بخش


صفحه 112-140


حسین سلیمی؛ علی اسماعیلی




5

شاخصه‌های اصلی اجتماع‌گرایی سندل بر اساس دو مفهوم سعادت و آزادی


صفحه 142-164


سید مجتبی عزیزی؛ حجت اله نوری ساری




6

شبکه مفهومی فلسفه سیاسی اسلامی


صفحه 166-192


علی اکبر علیخانی




7

رابطه دین و سیاست در عصر «پسا-سکیولار»


صفحه 194-217


احمد نقیب زاده؛ امیر محمد ایزدی



 




درج شده در تاریخ سه شنبه 25 خرداد 1395
طبقه بندی: مقالات،  اخبار، 
برچسب ها: پژوهشنامه علوم سیاسی، پدیدارشناسی سیاسی فرّه در اوستا و شاهنامه، الگوشناسی و بازشناسی انتقادی دموکراسی، شاخصه‌های اصلی اجتماع‌گرایی سندل،

 

مشکله ی مصالحه سیاسی در جامعه ایران

·        مجتبی مقصودی

 

     مصالحه سیاسی  یا Political Reconciliation   از جمله مفاهیم مهجور و مغلوب فرهنگ سیاسی ایران است که در ادبیات رایج سیاسی کشور در دوران معاصر و علیرغم ظرفیت ها و ضرورت های فراوان بهره گیری از آن، عملا در چنبره  بدفهمی، نافهمی و منافع فردی و گروهی قرار گرفته و در برنامه و عمل سیاسی نه تنها جایی درخورنیافته است؛ بلکه هم به لحاظ نظری و هم به لحاظ عملی به مثابه یک ضد ارزش مورد هجمه منتقدان و مخالفین قرار گرفته است.

   در حالی که مصالحه سیاسی گونه ای سیاست ورزی دو یا چند جانبه با درنظر گرفتن محاسبه عقلانی و منافع طرف های ذینفع برای هموار نمودن مسیر مشکلات و حل و فصل آن ها با پذیرش روندهای جاری و به استناد قوانین و موازین موجود ارزیابی شده که مبتنی بر رضایت نسبی طرف های ذینفع است؛ کاربست این مفهوم و ادبیات در جامعه ایران با مقاومت و موانع جدی روبرو است.

    پژوهش پیش رو تلاش دارد در قالب تحلیل گفتمانی با بهره گیری نظری از اندیشه های جان رالز و کالین مورفی به موانع و مشکلات مفهومی، نظری و کاربردی مصالحه سیاسی در جامعه ایران بپردازد و برخی مولفه ها نظیر غایت انگاری، انقلابی گری و تکلیف محوری را در مقابل واقع گرایی، میانه روی و منافع محوری را در سیاست ورزی غیر مصالحه جوی فرهنگ سیاسی جامعه ایران مورد بررسی قرار دهد.

واژه های کلیدی: مصالحه سیاسی، ایران، جان رالز، کالین مورفی، تحلیل گفتمان




درج شده در تاریخ دوشنبه 24 خرداد 1395
طبقه بندی: مقالات،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار، 
برچسب ها: مصالحه سیاسی، جان رالز، کالین مورفی، مجتبی مقصودی، انجمن جامعه شناسی ایران، کنکاش های مفهومی و نظری درباره جامعه ایران،

دوفصل‌نامه علمی-پژوهشی«خاورپژوهی سیاسی»

نشریه انجمن علوم سیاسی ایران شاخه خراسان،

 با محوریت مباحث سیاسی و فرهنگی

خراسان،

شرق ایران،

افغانستان،

شبه قاره هند و

آسیای مرکزی

از مقالات استادان و پژوهشگران ارجمند استقبال می‌کند.

 

مقالات خود را به این آدرس ارسال نمایید:

Email:
pos.ipsa@gmail.com




درج شده در تاریخ شنبه 4 اردیبهشت 1395
طبقه بندی: مقالات،  اخبار، 
برچسب ها: فصل‌نامه خاورپژوهی سیاسی، انجمن علوم سیاسی ایران شاخه خراسان، فراخوان مقاله،
(تعداد کل صفحات:4)      [1]    [2]    [3]    [4]   

درباره


دانشیار رشته علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی - واحد تهران مرکزی
موضوعات
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
مهمترین آسیب پایان نامه های دانش سیاست متاثر از کدام عامل است؟






صفحات جانبی
پیوند ها
ابر برچسب ها
پیوند های روزانه
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

mehfa

فالmehfa.com

mehfa.com

mehfa.com